|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
مطبوعات ايران
مقالات و پژوهش ها
قوانين، کتب، آموزش
مطبوعات جهان

خدمات سايت



 
  magiran.com > اخبار و مطالب حوزه مطبوعات و رسانه
 

«توسعه كشور در سايه مطبوعات آزاد است»magiran.com: «توسعه كشور در سايه مطبوعات آزاد است»
 
 

 ايسنا 14/11/96
در نشست تخصصي «مطبوعات ايران در دوره قاجار» مطرح شد:
«توسعه كشور در سايه مطبوعات آزاد است»

حسين انتظامي كه در نشست تخصصي «مطبوعات ايران در دوره قاجار» سخن مي‌گفت، اظهار كرد: توسعه كشور در سايه مطبوعات آزاد است كه البته اين موضوع هزينه‌هايي هم دارد. ما وقتي مطبوعات را محدود مي‌كنيم اعتماد عمومي و انسجام اجتماعي نيز كاهش پيدا خواهد كرد. طبيعي است كه اگر دست مطبوعات باز باشد مردم مي‌توانند بهتر با مطبوعات ارتباط برقرار كنند.
    به گزارش ايسنا، نشست تخصصي «مطبوعات ايران در دوره قاجار» عصر شنبه (۱۴ بهمن ماه) با حضور حسين انتظامي (مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و معاون سابق امور مطبوعاتي)، فريد قاسمي (روزنامه‌نگار پيشكسوت و پژوهشگر تاريخ مطبوعات) و منصور اتحاديه ( پژوهشگر تاريخ قاجار) در مركز اسناد دانشگاه تهران برگزار شد.
    حسين انتظامي در ابتداي سخنان خود ضمن گراميداشت ياد و خاطر زنده‌ياد رضا مقدسي، اظهار كرد: معمولا هرگاه در رژيم‌هاي مطبوعاتي آزادي مفرط مي‌شود، نوعي هرج و مرج از دل آن بيرون مي‌آيد. همان‌طور كه مي‌دانيد عمدتا تاريخ مطبوعات ما تابع دو رژيم بوده است. يكي دوره‌هايي كه معمولا آزادي بيشتر بوده و بلافاصله اثر عكس داشته و باعث بيشتر شدن خفقان شده است. معمولا بعد از دوران آزادي مطبوعات دوره‌هايي ايجاد مي‌شود كه محدوديت مطبوعات بيشتر است.
    او با طرح اين پرسش كه «چه بايد كرد كه ما تحت تاثير اين دو رژيم متضاد و دو قطب متفاوت نباشيم»، ادامه داد: مفهومي به نان آزادي مسئولانه در رسانه‌ها وجود دارد كه اتفاقا شعار چند دوره ميش نمايشگاه مطبوعات هم بود. طبيعتا در سايه رژيم آزادي مسئولانه است كه هم مي‌توان رسانه‌هاي آزاد داشت كه افكار عمومي را نمايندگي كنند و در عين حال مسئولانه رفتار كنند.
    معاون سابق امور مطبوعاتي گفت: اين رفتار مسئولانه دو جلوه دارد؛ بخشي در حوزه حقوق است كه تدوين آن وظيفه مسئولين و صاحب‌نظران است و بخشي هم به اخلاق حرفه‌اي مربوط مي‌شود كه جاي آن در ميان رسانه‌هاي ما خالي است كه حتي مي‌توان گفت متغيير بحراني فضاي رسانه‌اي كشور هم به حساب مي‌آيد.
    انتظامي با بيان اينكه «براي حوزه حقوق قانون مطبوعات وجود دارد»، يادآور شد: لازم به ذكر است كه دولت پيش‌نويس لايحه قانون مطبوعات و خبرگزاري‌ها را آماده كرده است و مراحل تصويب را پشت سر مي‌گذارد. متن اين لايحه منتشر شده است و در همين راستا از صاحب‌نظران، كارشناسان و روزنامه‌نگاران خواهش مي‌كنم با توجه به اينكه اين لايحه هنوز تقديم مجلس نشده و همچنان فرصت اصلاح وجود دارد، با مطالعه اين لايحه نظراتشان را با ما در ميان بگذارند.
    او افزود: در قانون مطبوعات موجود كه مصوبه سال ۱۳۶۴ است ما عملا با سه حقوق مطبوعات، ملي و شهرواندان موجه هستيم. به عنوان مثال در ماده ۲۳ ذكر شده كه اگر رسانه‌اي به كسي افترا بست، او مي‌تواند پاسخ بدهد؛ اين قانون در حمايت از حقوق شهروندان تدوين شده است يا در بحث حقوق مطبوعات عنوان شده كه هيچ مقام دولتي نمي‌تواند اعمال سانسور كند و به مطبوعات بگويد چه بنويسيد. در هر صورت به هر سه اين حقوق‌ها بايد بصورت همزمان توجه شود.
    مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، با بيان اينكه قانون مطبوعات موجود دامنه وسيعي از جرايم را شامل مي‌شود، خاطرنشان كرد: خوشبختانه در اين قانون مطبوعاتي كه تدوين شده عنواين مجرمانه مطبوعات فقط به پنج عنوان فرو كاهيده شده است كه نمي‌شود از قوانين ديگر هم به آن ورود كرد. هتك حرمت، نقض حريم خصوصي، نقض امنيت ملي، افشاي اسناد محرمانه دولتي و توهين به مقدسات پنج عنوان جرايم مطبوعاتي در اين قانون تدوين شده است.
    او در ادامه ضمن بيان توضيحاتي درباره شرايط و تبصره‌هاي جرايم مطبوعاتي در قانون مطبوعات تدوين شده، سخنان خود را در اين باره اينگونه جمبع‌بندي كرد كه «در نهايت اگر دو بال اخلاق و حقوق را كنار هم قرار بدهيم، مي‌توانيم به مفهوم آزادي مسئولانه نزديك شويم».
    معاون سابق مطبوعاتي همچنين در بخش ديگري از سخنان خود با بيان اينكه «با توجه به خاستگاه مطبوعاتي كه دارم، طرفدار آزادي مطبوعات هست»، گفت: توسعه كشور در سايه مطبوعات آزاد است كه البته اين موضوع هزينه‌هايي هم دارد. ما وقتي مطبوعات را محدود مي‌كنيم اعتماد عمومي و انسجام اجتماعي نيز كاهش پيدا خواهد كرد. طبيعي است كه اگر دست مطبوعات باز باشد مردم مي‌توانند بهتر با مطبوعات ارتباط برقرار كنند.
    فريد قاسمي نيز كه از او با عنوان حافظه گوياي مطبوعات ايران ياد مي‌شود در سخناني درباره شرايط مطبوعات و نشريات در كتابخانه‌هاي كشور، گفت: البته اين گزارش‌ها را بايد كتابخانه ملي سالانه به اطلاع ملت ايران برسانند.
    او با اشاره مطبوعات دوره قاجار، اظهار كرد: تاريخ‌هايي كه مي‌گويم بر اساس مدرك‌هايي است كه تا امروز به دست آمده و ممكن است در آينده مداركي به دست بيايد كه برخي از اين تاريخ‌ها را جابه‌جا كند. ما تا انقراض دوره قاجار ۱۵۴ سال فارسي‌نويسي مطبوعاتي در جهان و ۹۰ سال انتشار روزنامه و مجله در ايران داريم. در ۱۵۴ سال اول فارسي‌نويسي مطبوعاتي در جهان ۲۳۸ عنوان نشريه فارسي در ۱۸ كشور به جز ايران منتشر شد (بنا بر تقسيم‌بندي جغرافيايي امروز) كه از اين تعداد نام ۲۸ عنوان را فقط در ميان منابع اصلي همچون سفرنامه‌ها و خاطرات و روزنامه‌هاي دوره قاجار پيدا كرده‌ام. اما در اين ميان نشر ۲۱۰ عنوان در ۱۸ كشور جهان برايم مسجل است كه ۱۳۴ عنوان آنها در هيچ از كتابخانه‌هاي ايران موجود نيست و ۷۶ عنوان در كتابخانه‌هاي كشور داريم كه بيشتر آنها دوره‌هاي ناقص است.
    اين پژوهشگر تاريخ مطبوعات با اشاره به شب‌نامه‌ها و نشريه‌هاي زيرزميني و پنهاني كه در دوران قاجار منتشر مي‌شد، يادآور شد: عدد موجودي كتابخانه‌هاي ايران نيز در اين زمينه عدد شرم‌آوري است. معدودي هم شبه‌نشريه وجود دارد كه به دليل نادانستگي برخي فهرست‌نويس‌ها در ميان كتاب‌هاي چاپ سنگي در بخش كتاب نگه‌داري مي‌شود. در همين كتابخانه مركزي دانشگاه تهران يك نشريه هست كه اولين نشريه فارسي اسلامي در جهان محسوب مي‌شود و تنها نسخه موجود در ايران است، ولي در بخش‌ كتاب‌ها نگه داشته مي‌شود و بخش نشريات اصلا در اين باره اطلاع ندارد.
    قاسمي گفت: روزنامه‌ها و مجلات دوره قاجار در كشور ما ۱۲۱۵ عنوان است كه براي ۱۰۰۷ عنوان شناسنامه تهيه كرده‌ام و در جست‌وجوي ۲۰۸ عنوان ديگر هستم. از اين ۱۰۰۷ عنوان كه نشر آنها در ايران قطعي است، ۴۰۶ عنوان در هيچ يك از كتابخانه‌هاي ايران موجود نيست. در ميان نشريات موجود ۱۸۲ عنوان فقط در يك كتابخانه و ۱۱۲ عنوان هم در دو كتابخانه نگه داشته مي‌شود. در مجموع ۲۹۴ عنوان نشريه دوره قاجار در كشوري كه بيشتر خاك آن زلزله‌خيز است و سوانح طبيعي بخش زيادي از اخبار آن را در برمي‌گيرد، تنها در سه كتابخانه‌ نگه داشته مي‌شوند. اميدواريم تمام كتابخانه‌هاي كشور به هم وصل شوند و تصاوير مبادله شوند تا اگر به هر دليلي اصل اين اسناد از بين رفت، حداقل تصوير آنها موجود باشد.
    اين روزنامه‌نگار باسابقه با بيان اينكه «در مجموع ۷۰۰ عنوان نشريه دوره قاجار وجود دارد كه برخي از آنها را اصلا نداريم يا اينكه بدسرپرست هستند»، افزود: بنابراين ۵۷.۶۱ درصد نشريه دوران قاجار را يا نداريم يا در معرض نابودي هستند و ۴۲.۳۸ درصد از نشريات را هم در اختيار داريم كه بعضا دوره‌هاي آنها كامل نيست.
    او با طرح اين پرسش‌ها كه «آيا ما از داشته‌هايمان بدرستي مراقبت كرده‌ايم؟»، «آيا مبادله تصوير نسخه‌هاي موجود بين كتابخانه‌هاي كشور جز زمان شواري ساماندهي ميراث مطبوعات، انجام گرفت؟» و «آيا كل داشته‌هاي كشورمان اطلاع‌رساني شده‌اند؟»، بيان كرد: پاسخ همه اين پرسش‌ها خير است. ما داشته‌هايي در كشورمان داريم كه اساسا هيچ كسي از آنها اطلاعي ندارد. كاخ موزه‌اي در تهران هست كه منابع دوره قاجار به خصوص قبل از مشروطه را ساليان سال است كه در دسترس پژوهشگران قرار نمي‌دهد. در دوره قاجار روزنامه‌ها سه نوع چاپ مي‌شدند؛ يك نسخه براي شاه كه منحصر بود، نسخه‌هايي براي صدراعظم، وزرا و حكام ولايات و سپس براي بدنه جامعه و در اين ميان بيشتر نسخه‌هايي كه براي شاه منتشر مي‌شد در آن مجموعه نگه‌داري مي‌شود، ولي دور از دسترس جامعه پژوهشي.
    قاسمي اظهار كرد: برخي اجازه نمي‌دهند پژوهشگراني كه مستقل و در دفتر خودشان مشغول به كار هستند به اسناد دست پيدا و كارشان را تكميل كنند. روزنامه‌ها و مجله‌ها در كتابخانه‌ها ميراث بي‌مانندي است كه به آن توجهي سزاوارانه‌اي نمي‌شود كه البته شرايط نسبت به سي سال پيش بهتر است. سي سال پيش اگر براي دايره‌المعارفي مقاله‌اي مي‌نوشتيد و منبع را به روزنامه ارجاع مي‌داديد، آن مقاله رد مي‌شد، ولي الان ديگر اين اتفاق نمي‌افتد، ولي باز مرتبه شايسته و بايسته روزنامه‌ مجلات رعايت نمي‌شود. امروز هم بين كتاب و روزنامه به كتاب ارجاع مي‌دهند و اين درحالي است كه برخي از كتاب‌هاي دوران قاجار برگرفته از روزنامه‌هاست.
    نويسنده كتاب «تاريخ مطبوعات ايران» با بيان اينكه «پايه دانشنامه‌نگاري پژوهش است»، يادآور شد: ما چون در كشور دانشنامه‌هاي به ي نرسيده هستيم اين نكته را عرض مي‌كنيم كه اين منبع بي‌بديل است.‌ در دانشنامه‌ها و كتاب‌هاي مرجع در بيشتر زندگي‌نامه‌ها تاريخ فوت ذكر نشده است. در حالي كه طبيعي است وقتي زير ساخت فراهم‌نشده نمي‌توان دانشنامه نوشت. به باور من يكي از اين زيرساخت‌ها همان صفحات ترحيم و تسليت روزنامه‌هاست كه اصلا به نظر برخي از پژوهشگران نمي‌آيد كه اگر مي‌آمد امروز به يقين دانشنامه‌هاي ما كامل‌تر مي‌شد. سال آينده پنجاهمين سال تاسيس بهشت زهراست و اميدواريم يك بانك اطلاعاتي براي آن درست كنند تا دانشنامه‌ها ما كامل شوند.
    قاسمي افزود: امروز هر كسي بخواهد تاريخ سياسي، اجتماعي، فرهنگي، ورزشي، مذهبي و ... را بنويسد بايد يكي از منابع او حتما روزنامه‌ها باشد. بسياري كتاب‌ها را ديده‌ام كه در منابع آنها نام هيج روزنامه‌ يا نشريه‌اي ديده نمي‌شود.
    او با اشاره به تفاهم‌نامه‌هايي كه ميان كتابخانه‌هاي ايران و ساير كشورهاي جهان امضا شده است، خاطرنشان كرد: اين تفاهم‌نامه‌ها اغلب در چهار و پنج دهه اخير يك طرفه بوده است و طرف مقابل ما بخوبي مي‌دانسته كه چه مي‌خواهد ولي ما نمي‌دانستيم. ما تا متوجه نشويم كه را توسعه از كتابخانه‌هاي ساماندهي و مستندسازي درست شده مي‌گذرد، در اين زمينه‌ها پيشرفت نخواهيم كرد.
    منصور اتحاديه، پژوهشگر تاريخ قاجار و استاد بازنشسته دانشگاه تهران نيز نيز ديگر سخنرانان اين مراسم بود كه در سخناني دو نشريه «پند» و «ايران جوان» به سردبيري حسن مشرف نفيسي در دوران سلطنت پهلوي اول معرفي كرد و به بيان توضيحاتي درباره چالش‌هايي كه اين دو نشريه با آنها مواجه بودند پراخت.
    او در بخشي از سخنان خود به تغيير فضاي رسانه‌اي در آغاز سلطنت پهلوي دوم اشاره كرد و گفت: با سقوط رضاشاه فضاي روزنامه‌نگاري در آن دوران تا اندازه‌اي باز مي شود. در تاريخ نشان داده شده كه هر زمان كه فضاي روزنامه‌نگاري باز مي‌شود فضاي فحاشي و ادبيات تند نيز باز مي‌شود كه اين اتفاق اصلا خوب نيست؛ چراكه اثرات مثبتي به همراه نخواهد داشت.
    اين پژوهشگر تاريخ قاجار با بيان اينكه «ما به يك رشد اقتصادي نياز داريم»، افزود: رشد سياسي با مطبوعات آزاد امكان پذير است، ولي از سوي ديگر هم بايد آنقدر رشد سياسي داشته باشيم كه كسي دست به توهين و افترا نزند.
     

View: 20 - Print: 1 - Email: 1
اين مطلب را در سايت ماخذ آن ببينيد:
https://www.isna.ir/news/96111408192/





 

 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
دو ماهنامه نساجي كهن
متن مطالب شماره 47 (پياپي 69)، ارديبهشت 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است