|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
مطبوعات ايران
مقالات و پژوهش ها
قوانين، کتب، آموزش
مطبوعات جهان

خدمات سايت



 
  magiran.com > اخبار و مطالب حوزه مطبوعات و رسانه
 

ديپلماسي رسانه‌اي و سياست خارجيmagiran.com: ديپلماسي رسانه‌اي و سياست خارجي
 
 
سرور قاضی زاده هاشمی
 مدرسه همشهري 16/3/96

ديپلماسي رسانه‌اي و سياست خارجي

انقلاب اطلاعاتي و ظهور گسترده تر رسانه هاي بين المللي به ويژه ديجيتالي در دو دهه آخر قرن بيستم، سرشت روابط بين‌المل را به گونه اي شگرف دگرگون ساخته است. امروزه ديپلماسي و سياست خارجي كشورها به عنوان يك عامل تعيين كننده در نظام بين الملل تحت تاثير تحولات شگرف در عرصه ارتباطات قرار گرفته است؛ چنان‌كه ديپلماسي رسانه اي به عنوان يكي از شاخه‌هاي اصلي فعاليت‌هاي دستگاه ديپلماسي و سياست خارجي، بخش مهمي از ديپلماسي عمومي كشورهاي قدرتمند است.
    رسانه‌ها از يك سو منبع اصلي اطلاعات مردم هستند و از سوي ديگر بازيگري قدرتمند در روابط محسوب مي‌شوند. سياست خارجي هم كه پيش‌تر پشت پرده هدايت مي ‌شد، در عصر اطلاعات و جهاني شدن به فعاليتي عمومي تبديل شده است؛ پيش از جنگ جهاني دوم برتري نظامي نقش مهمي در شكل‌گيري هويت ملي و بين‌المللي ملت‌ها و جايگاه آنها درسلسله مراتب سياست جهاني ايفا مي‌كرد ولي در فضاي جديد، قدرت مردم، فرهنگ، رسانه ها و پيام از نقش قدرت نظامي و تسليحاتي كاسته است. در اين ميان پيام از حوزه ملي، فردي و محلي به مرحله بين المللي و جهاني گام نهاده است. در عصر كنوني، روابط بين كشورها را تنها حاكميت ها تعيين نمي كنند، بلكه مجموعه دولت ها، افكار عمومي و فناوري هاي اطلاعاتي ارتباطي، معادلات روابط بين الملل را مي‌سازند. در اين ارتباط، رسانه‌ها با به كارگيري تكنيك ها و روش‌ها، نقش بسزايي دارند.
    در عصر اطلاعات قدرت يك ملت از توانايي اش در استفاده از ديپلماسي رسانه اي براي تنظيم تصوير بين‌المللي خود ناشي مي‌شود و شان يك ملت در دنيا و جايگاهش درسلسله مراتب سياسي جهاني، به توانايي ديپلماسي رسانه‌اي آن گره خوره است. ملتي كه خواهان فرهمندي و جايگاه با ارزش در عرصه بين المللي است، بايد قادر به هماهنگي ديپلماسي رسانه اي باشد. اساسا، ملت‌هايي كه فناوري ارتباطي بيشتري دارند، نفوذ بيشتري بر جريان اطلاعات جهاني و نيز ساخت تصوير بين‌المللي از خودشان دارند. همانگونه كه هر ملتي با كنترل رسانه‌هاي داخلي مي‌تواند هويت ملي خود را بسازد، تنها ملت‌هايي كه برتري جهاني رسانه‌اي دارند مي‌توانند تصوير بين‌المللي خود را شكل دهند. از اين رو در دوران كنوني، قدرت جهاني يك ملت از توانايي بالقوه آن براي ديپلماسي رسانه اي موثر ناشي مي‌شود.
    واژه ديپلماسي رسانه‌اي از نمونه واژه هايي است كه با ظهور رسانه ها در عصر جديد معني و كاركردهاي متفاوتي را در روابط بين دولتها و سياست خارجي آنها ايجاد كرده است. اين مقاله در نظر دارد جنبه هايي از اين پديده را با بيان تعاريفي از آن، در عرصه جديد ارائه كند و به نقش و كاربرد رسانه ها در سياست خارجي بپردازد.
    
    
     بخش اول: رسانه‌ها و سياست خارجي1- نقش رسانه ها در سياست خارجي
    رسانه هاي جمعي به عنوان بازيگر غير رسمي، دوشادوش حكومتها نقش بسزايي در زمينه هاي ارتباطي،اطلاع رساني،تبادل افكار و تصاوير و اطلاعات، هنجارسازي، تبليغات، بسترسازي،آموزش دهي، هدايت الگوهاي رفتاري و جهت دهي به افكار عمومي داخلي و بين المللي ايفا ميكنند و از اين رهگذر بر سياست خارجي كشورها تاثير گذارند. فناوري ارتباطاتي،جهانيان را درون يك دهكده جهاني به هم متصل كرد.رسانه ها به منابع اصلي اطلاعات براي مردم سراسر جهان تبديل شده و به عنوان بازيگراني قوي در روابط بين الملل مطرح اند.سياست خارجي كه معمولا پشت صحنه ها اعمال مي شود، در عصر اطلاعات به فعاليت عمومي تبديل و آشكار شده است.
    مهمترين نقشي كه رسانه ها در يك فرايند سياسي ايفا ميكنند، همچون پل ارتباطي براي اطلاع رساني و آگاه سازي سياست گذاران و جامعه از ديدگاههاي يكديگر و اتفاقات و رويدادهاي سياسي است.تجربه نشان داده است رسانه ها پيش از وظيفه واسطه گري ارتباط، نقش ها و كاركردهاي وسيع تر ي را در ارتباطات سياسي به اجرا در مي آورند.به اعتقاد برنارد كوهن، محقق آمريكايي ارتباطات بين الملل، كاركرد رسانه ها بيش از فراهم كردن اطلاعات و انتقال ديدگاههاست.رسانه‌ها ممكن است نتوانند به مردم بگويند چگونه فكر كنند اما مي توانند به مخاطبان خود بگويند درباره چه چيزي بينديشند. (عنايتي شبكلايي، 1388 ، ص39)
    رسانه ها ابتدا از طريق تاثير بر افكار عمومي و سپس از طريق فرآيند تصميم گيري بر سياست خارجي تاثير مي گذارند.به طور كلي تاثير رسانه ها بر افكار عمومي را مي توان به دو دسته تقسيم كرد:
    1-تاثيري كه بر افكار رهبران سياسي دارند و در واقع افكار تصميم گيرنده را در عرصه هاي مختلف سياسي و اقتصادي هدايت ميكنند.
    2-تاثيري كه برافكار عمومي مردم دارند و آن را كنترل ميكنند.
    رسانه ها مي توانند چندين عملكرد مهم در فرايند سياست خارجي داشته باشند.آنها مهمترين ابزار ديپلماسي خارجي هر كشورند.بدون ابزار رسانه اي و ارتباطي موثر براي اقناع افكار عمومي و توجيه سياست خارجي در عرصه جهاني كشورها نمي توانند در عرصه بين المللي، منافع و اهداف ملي را دنبال كنند،سياست خارجي را پيش ببرند، و جايگاه خود ار در نظام بين الملل ارتقا دهند. بنابراين هركشوري كه بخواهد سياست خارجي يا اهداف ملي را در خارج از مرزها به شكل منطقي پي گيري كند، ناگزير بايد زمينه هاي مقدماتي،رواني و فكري اين سياست ها را فراهم كند.
    اين بستر نيز با همكاري رسانه ها شكل مي گيرد.كشورهاي قدرتمند نفوذ خود را مديون رسانه هاي بين المللي هستند كه در پوشش اطلاع رساني و تنوير افكار عمومي براي تامين منافع كشور و پيشبرد سياست خارجي به تبليغات سياسي و اطلاع رساني مي پردازند. اين رسانه ها در شناخت فرصت ها و زمينه هاي تحقق سياست خارجي نيز به كارگزاران خارجي كشورها كمك مي كنند. روند تصميمات در حوزه سياست خارجي در محيطي كه رسانه ها مي سازندشكل ميگيرد. موفقيت رسا نه ها در اين محيط بستگي به نظام ارتباط سياسي،خط مشي ارتباطي دولتي و ساختار اقتصادي-سياسي دارد.رسانه ها با برجسته سازي و نفوذ بر تصميم گيران و واداركردن آنها به واكنش، بر سياست خارجي تاثير مي گذارند. (خرازي آذر، 1387 ، صص 14-16)
    رسانه‌ها قادرند كه اوضاع را تشريح كنند، موضوعات را شفاف يا مخدوش نمايش دهند و اجراي سياست هاي حكومتي در موضوع سياست خارجي را شتاب دهند يا كند كنند.رسانه ها همچنين خواسته يا ناخواسته ابزار تبليغات سياسي در شكل دهي و اجراي سياست خارجي اند. شايد بزرگترين سهم بالقوه رسانه ها در فرايندتصميم گيري سياست خارجي، توانايي آنها براي نفوذ در خلق و خوي حكومت، نخبگان و مردم باشد. (عنايتي شبكلايي، 1388، ص40)
    
    
     2- انواع كاربردهاي رسانه ها در سياست خارجي
    دكتر كاظم معتمدنژاد، كاربردهاي رسانه ها در سياست خارجي را در سه عنوان تفكيك مي كند:
     1- استفاده دولتي:ديپلماسي دولتي در استفاده از رسانه ها در روابط خارجي، سابقه اي ديرپا دارد، ( كه در بخش هاي قبلي به مواردي از آن ها اشاره شد).
    
     2- استفاده ملت ها: در جريان مبارزات استقلال طلبي، نهضت هاي ناسيوناليستي و ضد استعماري، نمونه هايي ار استفاده مبارزان براي خنثي سازي كنترل هاي دولتي بر رسانه در روابط بين المللي مشاهده مي شود. مبارزه منفي «مهاتما گاندي»، رهبر فقيد هند، در دوران مبارزات استقلال طلبي هندوستان، و نيز مقالات « سيدجمال الدين اسدآبادي» در نشريات بين المللي آن دوران، از جمله نمونه هاي موفقي بوده اند كه اقدامات نشريه تايم لندن و نظير آن را در آن مقطع زماني خنثي مي ساختند.
    دوران اوج گيري انقلاب اسلامي در ايران ، نمونه خوب ديگري از كاربرد رسانه در خدمت اهداف ملي و استقلال طلبانه است. نسخه هاي دستي اعلاميه ها با دستگاه كپي و استنسل تكثير و توزيع مي شدند، مبادله عكس ها و نوارهاي صوتي امام خميني بين ايران و فرانسه توسط شبكه اي خودجوش از نيروهاي مردمي و انعكاس وسيع قيام مردم از طريق رسانه هاي كوچك، در عمل تشكيلات گسترده و عظيم رسانه هاي بزرگ دولتي را از پا درآوردند.
    در جريان گروگان گيري اعضاي سفارت آمريكا در سال 1358 شمسي نيز انعكاس خواسته هاي دانشجويان از طريق تلويزيون و انتشار آن در سطح رسانه هاي جهان، نمونه اي از كاربرد غير دولتي رسانه ها در سياست خارجي محسوب مي شود.
    
     3- استفاده جهاني: در دو دهه اخير، شكل سومي از كاربرد رسانه در عرصه روابط بين الملل، صرف نظر از ملاحظات مرزبندي هاي جغرافياي سياسي، رواج يافته است و آن افشاگري سوء استفاده ها و معضلات جهاني است. بي شك فعاليت هاي سازمان هاي بين المللي نظير «جنبش هاي محيط زيست»، « روزنامه نگاران بدون مرز»، «پزشكان بدون مرز» و همچنين گسترش شبكه اينترنت، كه خارج از فيلترهاي خبري ارتباط مستقيم و تبادل اطلاعات ميان طيف گسترده اي از كاربران را ميسر ساخته است، در اين تحول جديد تاثير داشته اند.
    افشاگري سوء استفاده ها و افراط كشورهاي سودجو، مانند فروش آزاد اسلحه، فقر و اختلاف هاي فاحش طبقاتي ، زد و بندهاي مالي، باندهاي مافيايي، حيف و ميل ها، نقض حقوق بشر، تخريب محيط زيست، توزيع موادمخدر و موارد مشابه، از سوي گروه ها يا افراد مستقل توسط رسانه هاي غير دولتي فراملي در سطح جهان منتشر مي شوند و به نوبه خود در روابط بين الملل تاثير مي گذارد. به طوري كه حتي در سازمان ملل نيز بحث هايي در باره ايجاد ضمانت براي جلوگيري از سوء استفاده هاي يادشده مطرح شده است كه هر چند در كوتاه مدت و در مواردي خاص ممكن است نفع آن به كشورهاي قدرتمند برسد، اما در بلند مدت استمرار آن ها به نفع همگان و كل جامعه بشري خواهد بود. (معتمد نژاد، 1379)
    
    
    3- روابط متقابل رسانه ها و دولت در سياست خارجي
    شواهد تحقيقي نشان مي دهند كه پيوند و وابستگي رسانه و سياست خارجي، دوسويه و بسيار پيچيده است. از يك سو عواملي همچون پيام آفرينان، سازمان هاي دولتي و افكار عمومي قرار دارند و از سوي ديگر نوآوري هاي فن آورانه، شرايط ساختاري و مقتضيات دريافتي از محيط.
    دكتر «حميد مولانا» در مقاله اي كه براي كتاب « رسانه هاي خبري و روابط خارجي» (ويرايش دكتر عباس ملك) نوشته است، در باره رابطه رسانه ها و سياست خارجي كشورها خاطر نشان مي كند:
    " مطالعه رسانه ها و سياست خارجي بايد با توجه به ماهيت چند وجهي موضوع، از راه تمركز روي چند جنبه بررسي شود: فرهنگ سياست خارجي; فرايندهاي تصميم گيري; افكار عمومي و منافع گروهي; فن آوري هاي نوين ارتباطي; امنيت، صلح و جنگ; اقتصاد و تجارت در خدمت سياست خارجي; و فرهنگ و اطلاعات در خدمت سياست خارجي."
    به نظر مولانا «فرهنگ سياست خارجي»، شامل همه عناصر تاريخي، زباني، اجتماعي و رواني است كه اجراي اصول مورد قبول و خواست دولت را فرمول بندي كرده و به منظور توسعه يا حمايت از منافع ملي، براي ارتباط با دولت هاي ديگر به كار گرفته مي شوند. منظور از «فرايند تصميم گيري»، ميزان دخالت رسانه ها در موضوع سياست خارجي، از راه شفاف نمودن افكار عمومي نسبت به پيامدهاي تصميمات نخبگان سياسي كشور با تبليغ انواع اقدامات سياسي است.
    در مورد «افكار عمومي و منافع گروهي»، مولانا آن را در حوزه غير حكومتي، اما واجد اهميت براي ارتباط گران حوزه سياست خارجي، قرار مي دهد. مانند لابي نمايندگان گروه هاي قومي، خدماتي، صنعتي، تجاري، بازرگاني، و نهادهاي مذهبي و آموزشي. اين گروه ها علاوه بر اين كه در مطبوعات نفوذ دارند، از رسانه هاي ديگر هم براي پوشش دادن به انگيزه هايشان استفاده مي كنند.
    در خصوص «فن آوري هاي نوين ارتباطي»، مولانا به نقشي كه رسانه ها با برجسته سازي و مشروعيت بخشيدن به رويدادها و شخصيت ها در كشمكش هاي بين المللي ايفا مي كنند و نيز به نقش آن ها به عنوان منبع اطلاعاتي جايگزين و مكمل در ديپلماسي خارجي اشاره مي كند. درباره « امنيت، صلح و جنگ»، مولانا تاكيد مي كند كه در زمان برخوردهاي بين‌المللي، رسانه مشكل مي‌تواند فارغ از سيستمي كه بخشي از آن است، در برابر احساس ميهن پرستي و وفاداري ملي بي‌تفاوت بماند.
    در خصوص « فرهنگ و اطلاعات» ، مولانا عقيده دارد كه رسانه هاي فراملي نقشي قاطع در فرايند مشروعيت بخشي به جريان بين المللي اخبار و اطلاعات داشته اند. او تاكيد مي كند كه در شرايط جديد، اين رسانه ها هستند كه به جاي عوامل فرهنگي و مذهبي، رويدادها را تبيين و تفسير مي كنند! مولانا با يادآوري اين واقعيت كه عرصه نبرد سياست هاي بين المللي، از سطح جغرافيايي و فيزيكي، به سطح فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي تغيير جهت داده است، مي افزايد:
    "سيستم سياسي بين المللي، سلطه كشورهاي رقيب را (كه سياست خارجي خود را خودخواهانه منافع ملي مي نامند) استمرار مي دهد. به علاوه عاملان فراملي، جدا از سيستم هاي رسمي دولتي و ملي، در پوشش شركت هاي چند مليتي ذي‌نفع، عاملي موثر در سياست هاي اقتصادي و فرهنگي جهان گستر مي‌باشند."
    و در نهايت درباره تاثير رسانه ها بر سياست خارجي، مولانا به اين واقعيت اشاره مي‌كند كه رسانه ها با استفاده از عوامل سازماني، فني و فرهنگي، امور خارجي را پوشش مي‌دهند و بدين وسيله در فرايند سياست خارجي نفوذ دارند. رسانه‌ها قادرند كه:
    شرايط را تعريف كنند و به يك رويداد يا شخصيت مشروعيت اعطا كنند (كاركرد برجسته سازي ).
    - به عنوان سازمان دهنده عمل كنند.
    - موضوعات را تحريف شده يا شفاف نمايش دهند.
    - سياست هاي دولتي را در موضوع سياست خارخي شتاب دهند يا كند سازند.
    - خواسته يا ناخواسته ابزار تبليغات سياسي در شكل دهي و پياده سازي سياست خارجي باشند.
    - مجراهايي براي مبادلات رسمي شوند.
    - بنگاههايي تبليغاتي براي بازيگران سياسي شوند.
    - منابع ارزشمند اطلاعات براي حكومت ها باشند.
    - در خلق و خوي دولتمردان ، نخبگان و مردم نفوذ يابند.
    (Malek، 1997، quoted Molana، pp 29-40)
    
    
     4- نفوذ رسانه ها بر سياست خارجي
    در باره نفوذ رسانه ها بر سياست خارجي، پژوهشگران ديدگاه هايي متفاوت دارند. دكتر «عباس ملك» استاد علوم ارتباطات، ديدگاه هاي پژوهشگران را به «ديدگاه فعال»، «ديدگاه منفعل» و «ديدگاه خنثي» دسته بندي. كرده و چنين توضيح مي دهد:
    
     ديدگاه فعال: پژوهشگراني هستند كه معتقدند رسانه ها نقشي بسيار فعال و با نفوذ بر تصميمات عرصه سياست خارجي دارند. اينان رسانه را همانند يك مراقب، يك ناظر وابسته، يك دست اندركار فعال، يا يك سازمان دهنده مي بينند. اين انديشه، از سوي روزنامه نگاران و نيز محققاني كه برداشتي عملياتي داشته و بيشتر بر ارتباطات جمعي ( تا علوم سياسي) تمركز دارند، حمايت مي شود. با اين تصور، روزنامه نگاران و حاميان رسانه هاي خبري، مسحور قدرت و اقتدار رسانه هستند.
    
    ديدگاه منفعل: اين پژوهشگران رسانه را چيزي بيش از مهره پياده شطرنج سياست نمي بينند. حاميان اين ديدگاه معتقدند كه رسانه بخشي از سيستم سياسي و يك ابزار براي كمك به اجراي سياست خارجي است. به علاوه رسانه ميل به حمايت از سياستمداران موجود و تدابير سياسي آنان دارد. حتي اين نظر در بين اين گروه از پژوهشگران وجود دارد كه رسانه به عنوان جزئي از الگوي تبليغات سياسي عمل مي كند.
    
     ديدگاه خنثي:اين پژوهشگران مي گويند كه هم رسانه و هم حكومت به منظور بهره برداري از مردم در جهت دستكاري افكار عمومي كار مي كنند.
    ملك به مشكلات عدم توازن و فقدان همگرايي در حوزه هاي تحقيقي علوم سياسي و ارتباطات جمعي كه ما را مجبور مي كند براي به تصوير كشيدن نقش رسانه هاي خبري در فرايند سياست خارجي به مكتب هاي جامع فكري رجوع كنيم، اشاره مي كند. او مي افزايد:
    "زماني كه بنا به ضرورت، براي تشخيص مفاهيم نظري، به ادبيات علوم اجتماعي قرن بيستم متمركز بر قيد «سياست خارجي و رسانه هاي خبري»، مراجعه مي كنيم، آراي متفاوتي را در ادبيات اين حوزه، در باره اين رابطه پيچيده مي بينيم ". (Malek، 1997، p.p 5-20)
    
     ادامه دارد...
    
    
     منابع
    - ساداتي، سيد نصرالله (1393)، نقش ديپلماسي رسانه‌اي در روابط بين الملل، فصلنامه رسانه، سال بيست و پنجم، شماره 3.
    - عنايتي شبكلايي، علي (1388)، نگاهي به عملكرد صدا و سيما در زمينه ديپلماسي و سياست خارجي، فصلنامه افق، سال 6، شماره 67.
    - خرازي آذر، رها (1387)، رويكرد پسامدرنيسم به ديپلماسي رسانه‌اي، پژوهشكده تحقيقات استراتژيك گروه پژوهش‌هاي فرهنگي و اجتماعي.
    - كاظم معتمد نژاد، «ارتباطات جمعي و روابط بين الملل»، سلسله مطالب درسي دوره دكتراي علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي، نيمسال اول سال تحصيلي 1379.
    - گيلبوا، ايتان، (1388)، ارتباطات جهاني وسياست خارجي، مترجم: حسام الدين آشنا و محمد صادق اسماعيلي، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) چاپ اول.
    - دادانديش، پروين، افسانه احدي (1390)، جايگاه ديپلماسي عمومي در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران ،
    فصلنامه روابط خارجي، سال اول، شماره 3.
    - آلاد پوش، علي، عليرضا توتونچيان (1372)، ديپلمات و ديپلماسي، تهران، چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
    - دعاگويان، داوود (1388)، نقش تلويزيون جهاني در ديپلماسي رسانه اي و سياست خارجي، فصلنامه افق، سال 6شماره 67.
    - سبيلان اردستاني، حسن (1383)، عمليات رواني و ديپلماسي رسانه اي، فصلنامه عمليات رواني شماره 7
    - نوابخش، مهرداد (1387)، ديپلماسي رسانه اي به مثابه ابزاري براي سياست خارجي، پژوهشكده تحقيقات استراتژيك گروه پژوهش‌هاي فرهنگي و اجتماعي.
    - محمدي، حميد (1388)، تبليغات سياسي و ديپلماسي رسانه‌اي، فصلنامه افق، سال 6، شماره 67.
    - ظريف، محمدجواد (1387)، ديپلماسي چندجانب ، انتشارات دانشكده روابط بين‌الملل.
    - قهرمان پور، رحمن (1387)، تله ديپلماسي يا ديپلماسي عمومي و موضوع فعالت هاي هسته اي ايران ، پژوهشكده
    تحقيقات استراتژيك گروه پژوهش هاي فرهنگي و اجتماعي.
    - اسميت آنتوني و ريچارد پاترسون (1381)، تلويزيون در جهان، ترجمه مسعود اوحدي، انتشارات سروش.
    - مستكين، عبدالمهدي (1387)، كاركرد ديپلماسي رسانه و تأثير تعاملي آن بر پوياسازي محيط سياست خارجي، فصلنامه عمليات رواني سال پنجم، شماره 20 ، معاونت فرهنگي و اجتماعي نيروي مقاومت بسيج.
     محمد خاني، عليرضا (1388)، ديپلماسي رسانه اي و سياست خارجي: چارچوب نظري، فصلنامه افق، سال 6، شماره 67
    - Malek، Abbas. (1997)، "News Media and Foreign Relations: A MultyfacetedPerspective"، Norwood، New Jersey: Ablex Publishing Corporation.
    - Prasad، Rama (2002)، Communication and Foreign Policy، journal of Communication، Dec، Oxford journals، UK.
    
    
    
     

View: 221 - Print: 1 - Email: 1
اين مطلب را در سايت ماخذ آن ببينيد:
http://www.hamshahritraining.ir/news-3939.aspx





 

 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه مهندسي ترافيك
متن مطالب شماره 63، زمستان 1394را در magiran بخوانيد.

 

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است