 
|
افكار عمومي وجود ندارد
ناصر فكوهي در ششمين نشست تخصصي افكار عمومي ايسپا:
ششمين نشست تخصصي افكار عمومي ايسپا با سخنراني ناصر فكوهي، رئيس انجمن انسان شناسي ايران و عضو هيات علمي دانشگاه تهران در خصوص نقد و بررسي نظريات پي ير بورديو درباره افكار عمومي و نظرسنجي در دفتر مركزي جهاد دانشگاهي برگزار شد.
به گزارش ايسپا (مركز افكارسنجي دانشجويان ايران)، در اين نشست، ناصر فكوهي مهمترين حمله به نظرسنجي ها را از سوي منتقدان، قابليت دستكاري بالا در نظرسنجي ها عنوان كرد و اظهار داشت: با توجه به نظريات بورديو، امكان دستكاري بر روي نتايج نظرسنجي ها، بالا است كه اين امر در قالب دستكاري هاي اجتماعي، تكنيكال و ايدئولوژيك صورت مي گيرد. نحوه و ترتيب سئوالات، رده و طيفي كه براي پاسخ ها گذاشته مي شود و نحوه نمونه گيري همگي بر روي نتايج تاثير مي گذارد. بنابراين هميشه جايي براي دستكاري در نظرسنجي ها وجود دارد. وي با طرح اين سئوال كه آيا به دليل دستكاري و تحريف در نظرسنجي ها، نبايد نظرسنجي كرد، گفت: ما براي فهم گرايش هاي عمومي يك جامعه به موضوعي خاص، نيازمند نظرسنجي و روش هاي كمي هستيم اما امروز توجه به روش هاي كيفي به عنوان ابزار كنترل روش هاي كمي بسيار مهم است، زيرا روش هاي كيفي عموماً نتايج قانع كننده تري ارائه مي كنند. فكوهي با اشاره به نظريات بورديو درباره افكار عمومي اظهار داشت: وي با نگرش نقادانه و طنزآميز به افكار عمومي، معتقد است «افكار عمومي وجود ندارد». از نظر وي عنصر قدرت دخالت بسيار گويايي در نظرسنجي ها دارد و اصولاً نظرسنجي ها ابزاري هستند كه به صورت مستقيم با حوزه قدرت در تماسند.
وي افزود: بورديو سه اصل يا پيش فرض را در افكار عمومي مطرح كرده است كه در صورت پذيرش آنها ساير موضوعات نيز قابل پذيرش خواهد بود. اصل اول اين است كه همه افراد داراي نظر هستند.
البته آنها درباره همه چيز اظهار نظر نمي كنند و حساسيت آنها در ارائه نظرات شان متفاوت است. اصل دوم اين است كه همه نظرات داراي ارزش برابر هستند و اصل سوم به يكسان بودن پرسش ها براي همه اشاره دارد. عضو هيات علمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران نظرسنجي ها را مصداق بارزي از تئوري بازتابندگي دانست و گفت: هر پژوهشگري بنابر موقعيت و شرايط موجود بر روش پژوهشي خودش اثر مي گذارد. متني كه پژوهشگر توليد مي كند فقط نمونه اي از آنچه انجام داده، نيست بلكه نمونه اي از خود او نيز هست و ما خود پژوهشگر را هم در نظرسنجي ها مي بينيم. فكوهي در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به منشاء نظرسنجي ها گفت: در تجربيات جهاني، نظرسنجي ها از دو منشأ بيرون آمده اند كه يك منشاء آن به حفظ قدرت سياسي و منشاء ديگر به افزايش قدرت هاي مادي برمي گردد. دولت ها و گروه هاي سياسي بيشترين سفارش دهندگان نظرسنجي ها و گران ترين نظرسنجي هستند و هدف اصلي اين سفارش هاي نظرسنجي اين است كه چگونه قدرت حفظ شود؟ او گفت: گروهي ديگر نيز براي تنظيم استراتژي هاي اقتصادي اقدام به نظرسنجي مي كنند و در حال حاضر نظرسنجي هاي اقتصادي رو به افزايش است تا بر اثر آن استراتژي هاي مختلفي تعيين شود. توليد و تبليغ كالاهاي قومي توسط شركت هاي بزرگ يكي از اين تاثيرات نظرسنجي ها به شمار مي رود. فكوهي با مقايسه كاربرد نظرسنجي در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه اظهار داشت: نظرسنجي در كشورهاي توسعه يافته، يك ماركتينگ واقعي است كه به سمت ماركتينگ سياسي پيش رفته است. آنها تلاش مي كنند تصوير خود را به افراد ارائه و حمايت آنها را جلب كنند. كشورهاي توسعه يافته به دنبال اين هستند كه اطلاعات خودشان را درباره خود دقيق تر و بيشتر كنند. اما كشورهاي جهان سوم تصوير صحيحي از خودشان ندارند. همچنين با توجه به نظريات بورديو درباره تحريف و دستكاري در نظرسنجي ها، اين ميزان به ويژه در كشورهاي جهان سوم نسبت به جوامع توسعه يافته افزايش قابل ملاحظه اي دارد. به گفته فكوهي، رشد اقتصاد غيررسمي و اقتصاد زيرزميني و ضعف بخش خصوصي در اجراي نظرسنجي ها از ديگر كاستي هاي نظرسنجي در جهان سوم است. رئيس انجمن انسان شناسي ايران با مقايسه نظرسنجي هاي اروپا و آمريكا خاطرنشان كرد: نظرسنجي ها در آمريكا نسبت به اروپا به شدت دستكاري شده تر است، زيرا در اروپا بودجه هاي انتخاباتي كنترل شده است اما در آمريكا اين محدوديت كمتر است يا در شكل خصوصي آن اصلاً وجود ندارد. متوسط هزينه يك نظرسنجي در آمريكا ميليون ها دلار است و در انتخابات رياست جمهوري به ارقام ميلياردي مي رسد. وي در عين حال تصريح كرد نظرسنجي هاي اقتصادي در كشورهاي توسعه يافته، سالم تر از نظرسنجي هاي سياسي است، نتايج آن واقعي تر است و از اطمينان بيشتري نزد افكار عمومي برخوردار است. او راه حل ارتقاي كيفيت نظرسنجي ها را دقيق و صادقانه بودن سيستم ها و موسسات نظرسنجي و بهره مندي از روش هاي كيفي عنوان كرد و گفت: موسسات نظرسنجي بايد به سفارش دهندگان خود، تصوير واقعي نظرسنجي را منعكس كنند. تجربه فاشيسم هيتلري و حكومت هاي توتاليتري مانند شوروي نشان مي دهد نتايج دستكاري افكار عمومي و نظرسنجي ها در درازمدت زير صفر بوده است. اين نشست كه ۴ تيرماه ۸۵ در دفتر مركزي جهاد دانشگاهي برگزار شد، ادامه سلسله نشست هاي تخصصي بررسي ماهيت و ابعاد افكار عمومي در ايران به شمار مي رود كه از سال گذشته توسط ايسپا برگزار شده است.
افكار عمومي وجود ندارد / ناصر فكوهي در ششمين نشست تخصصي افكار عمومي ايسپا:
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 523 بار
|
فهرست نشريات
