|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد89/11/21: بازخواني پرونده يك وزير: منصور روحاني
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4588
دو شنبه 2 ارديبهشت 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 2294 21/11/89 > صفحه 31 (تاريخ اقتصاد) > متن
 
 


پـرونـده 
بازخواني پرونده يك وزير: منصور روحاني


نويسنده: هدايت الله بهبودي


    كشاورزي و آب و برق ايران در سال هاي 1340 تا 1357، با نام و كارنامه «منصور روحاني» گره خورده است
    اين سياستمدار و مسوول ارشد در دولت هاي پيش از انقلاب، طرح هاي گوناگوني براي توسعه آب و برق و به ويژه كشاورزي ايران ارائه كرده است. تجميع اراضي زراعي كه پس از انقلاب ارضي ايران در اوايل دهه 1340 به زمين هاي خرد و پراكنده تبديل شده بودند، بخشي از طرح هاي منصور روحاني براي كشاورزي ايران به حساب مي آيد.
    احداث شركت هاي سهامي زراعي، ايجاد مجتمع هاي كشت و صنعت به ويژه در خوزستان نيز ناشي از نوآوري هاي اين مسوول ارشد اقتصادي ايران در سال هاي پيش از انقلاب است. فصلنامه تاريخ معاصر ايران تحت عنوان «بازخواني پرونده يك وزير: منصور روحاني» زندگي و كارنامه او را بررسي كرده است كه بخش هايي از آن را مي خوانيد:
    زندگينامه
    منصور روحاني قزويني كه 14 سال هدايت دو وزارتخانه آب و برق، كشاورزي و منابع طبيعي (1342-1356ش) را به عهده داشت، در سال 1300 ش در بخش 5 تهران به دنيا آمد.
    منصور روحاني تحصيلات دوره ابتدايي را در مدرسه انتصاريه تهران به سال 1313 به پايان برد. دوره اول و دوم متوسطه را در دبيرستان دارالفنون پشت سر گذاشت و در 1319 ديپلم علمي گرفت. وي براي ادامه تحصيل وارد دانشكده فني دانشگاه تهران شد و در رشته مهندسي راه و ساختمان درس خواند. از همان دوره دانشجويي مشغول كار شد. ابتدا به عنوان نقشه كش در بنگاه راه آهن دولتي ايران وابسته به وزارت راه استخدام شد (1321). در شهريور 1322 به اداره امور سيلوها رفت و يك سال به صورت روزمزد كار كرد. در 1323 پس از فارغ التحصيل شدن از دانشكده فني، دوره يك ساله خدمت زير پرچم را با عنوان افسر وظيفه دوره هجدهم دانشكده افسري، پشت سر گذاشت. يك سال بعد (1324) براي كار به آبادان رفت و در شركت نفت ايران و انگليس با سمت تصدي ساختمان تصفيه خانه آب شهر آبادان مشغول شد؛ اما بيشتر از 9 ماه آن جا نماند و به تهران بازگشت.
    روحاني در سال 1325 برگ درخواست كار را در شهرداري تهران پر كرد و مدتي بعد در اداره لوله كشي تهران استخدام شد. سير ترقي او از همين زمان آغاز گشت. دوسال از كار او در اين اداره گذشته بود كه شوراي فرهنگي بريتانيا در سال 1327 آمادگي خود را براي پرداخت هزينه سفر مطالعاتي منصور روحاني و عزيزالله كهكشان در يونيورسيتي كالج دانشگاه لندن اعلام كرد. رييس اين شورا در آن زمان وي.ئي.بلومفيل V.E.Blomfiele بود. محمد خلعتبري شهردار وقت تهران از شوراي فرهنگي بريتانيا خواست تا دو مهندس ديگر يعني محمد ظهيري و تقي سرلك را هم براي اين سفر مطالعاتي بپذيرد، اما ظاهرا فقط روحاني و كهكشان در سال 1327 عازم انگلستان شدند. جزئيات مواد مطالعاتي اين دو تحت نظر سرالكساندر گيب و پروفسور كالينز بود.
    روحاني و همراهش حدود 10 ماه در تاسيسات آب آن كشور، مطالعاتي صورت دادند و پس از بازديد از شركت هاي لوله سازي در شهريور 1328 به ايران بازگشتند.سمت بعدي او در اداره لوله كشي تهران- كه اينك سازمان ناميده مي شد- معاونت دفتر فني بود. در سال 1330 روحاني رياست دفتر فني را به عهده گرفت. غلامعلي ميكده مديركل سازمان آب تهران در سال 1332 روحاني را به معاونت اين سازمان برگزيد و در غياب خود، قائم مقام سازمان ناميد.
    در همين سال او با مشاركت چهارنفر از دوستانش شركت ساختماني سيويل را تاسيس كرد. تا پنج سال بعد در كنار سمت هاي دولتي يكي از سهامداران اين شركت بود. خود مي گويد با تصويب قانون منع مداخله كاركنان دولت در قراردادهاي دولتي، سهام خود را كه معادل بيست درصد بود به دوميليون ريال به ديگر شركا فروخت و ترجيح داد در مناصب دولتي بماند.
    سازمان آب تهران در سال 1334 براي ده نفر از كاركنان خود تقاضاي اعطاي نشان از طرف محمدرضا پهلوي كرد كه منصور روحاني در رديف اول قرار داشت. شاه نشان درجه چهارم تاج را در چهارم آبان، روز تولدش، به روحاني هديه كرد. عزيزالله كهكشان و محمد ظهيري نيز در شمار دريافت كنندگان اين نشان بودند. شاه در سال 1337 منصور روحاني را به مديريت عامل سازمان آب تهران برگزيد. در حكم او آمده بود:
    «نظر به استدعاي تيمسار سپهبد باتمانقليچ وزير كشور كه به وسيله جناب دكتر منوچهر اقبال نخست وزير معروض افتاده است، به موجب اين فرمان منصور روحاني را براي مدت سه سال به سمت مديريت عامل سازمان آب تهران منصوب فرموديم.»
    روحاني سال 1339 از طرف وزير كشور به عضويت كميته دائمي برنامه پنج ساله سوم درآمد.يك سال بعد در چهارم آبان 1340 محمدرضا پهلوي نشان درجه سوم همايون را به روحاني داد. در اين زمان او به اندازه اي معروف شده بود كه مدير موسسه اكو در تهران كه زندگي نامه رجال ايران را براي درج در كتاب Who' & chr(39) & 's Who جمع آوري مي كرد، با او مكاتبه و تقاضاي زندگينامه اش را نمود.
    مديرعاملي منصور روحاني در سازمان آب تهران يك بار ديگر در زمان نخست وزيري علي اميني از طرف شاه به او ابلاغ شد. زماني كه حسنعلي منصور به نخست وزيري رسيد، منصور روحاني را به عنوان وزير آب و برق برگزيد و شاه نيز حكم او را در 17 اسفند 1342 صادر كرد. وزارت ديرپاي او در حكومت شاهنشاهي از همين دوره آغاز شد. پس از كشته شدن حسنعلي منصور و روي كار آمدن اميرعباس هويدا، وزارت آب و برق براي روحاني محفوظ ماند. دوستان قديمي روحاني نيز با او به اين وزارتخانه آمدند.
    محمد ظهيري به معاونت اداري و پارلماني وزارتخانه رسيد و عزيزالله كهكشان به معاونت فني و سرپرست واحد آب و واحد طرح و بررسي ها. روحاني در كابينه دوم هويدا نيز سمت خود را حفظ كرد و شاه در 26 مهر 1346 او را در اين سمت ابقا نمود و يك ماه بعد در چهارم آبان مدال تاج گذاري را به او هديه داد. سال بعد، در نوزدهم دي 1347 نشان درجه يك اصلاحات ارضي از طرف شاه به او داده شد.
    در سال 1348ش وزارت امور خارجه به منصور روحاني اطلاع داد كه شاه اجازه داده، نشان Legion DHonneur دولت فرانسه را بگيرد. اين نشان از درجه Croix Dommandeur بود. دولت اتريش هم در اواخر سال 1348 نشاني به او هديه كرد كه نمي توانست بي ارتباط با خريدهاي وزارت آب و برق از اين كشور باشد. در كابينه سوم هويدا، تصدي هشت ساله روحاني در وزارت آب و برق پايان يافت و او به وزارت كشاورزي و سرپرستي وزارت منابع طبيعي منصوب شد- كه يك سال بعد با ادغام آنها به نام وزارت كشاورزي و منابع طبيعي خوانده شد. در همان سال (1350) به مناسبت بيست و پنجمين سال سلطنت شاه يك قطعه مدال يادبود به روحاني هديه شد. شاه يك سال بعد به درخواست وزير كار و امور اجتماعي نشان درجه يك كار را به منصور روحاني داد. در سال 1352 رييس كشور سودان نشان درجه يك «النيلين» را به روحاني هديه كرد.
    منصور روحاني در سال 1354 بنا به درخواست عبدالحسين سميعي، وزير علوم و آموزش عالي و پيرو فرمان شاه به عضويت هيات امناي دانشگاه سپاهيان انقلاب درآمد. در كابينه چهارم هويدا بار ديگر به پيشنهاد او و فرمان محمدرضا پهلوي، روحاني به سمت وزير كشاورزي و منابع طبيعي منصوب شد. در سال 1355 شاه در فرمان ديگري روحاني را به عضويت شوراي عالي موسسه پژوهش هاي دهقاني و روستايي برگزيد و نيز در همان سال به خواست شاه عضو شوراي عالي پيش آهنگي شد.
    وزارت كشاورزي و منابع طبيعي در سال 1356 به وزارت كشاورزي و عمران روستايي تغيير نام داد.
    پس از اين تغيير، شاه در 5 تير 1356 به پيشنهاد هويدا، روحاني را در اين وزارتخانه ابقا كرد. اين آخرين فرمان شاه براي سلسله مناصب منصور روحاني نبود. كمتر از يك ماه بعد، با جا به جايي دولت و روي كار آمدن جمشيد آموزگار، عمر چهارده ساله وزارت روحاني هم به پايان رسيد. روحاني نخست وزيري جمشيد آموزگار را به وي تبريك گفت و نوشت كه براساس قانون استخدامي كشور «آماده خدمت» است.
    آموزگار نيز در پاسخ خواستار سلامت او شد. سمت بعدي روحاني، رياست هيات مديره و مديريت عامل سازمان نوسازي و عمران اراضي غرب تهران بود كه به دستور شاه بدان گمارده شد. در اين زمان كه اميرعباس هويدا به وزارت دربار رسيده بود، از آموزگار، نخست وزير تازه شاه خواست كه با ماموريت روحاني به وزارت دربار موافقت شود.
    اين انتقال صورت گرفت. هويدا و يار ديرينش، روحاني، دوام چنداني در وزارت دربار نيافتند. پس از سقوط دولت آموزگار در مردادماه 1357 و روي كار آمدن جعفر شريف امامي، در حالي كه اعتراضات و اعتصابات مردمي عليه حكومت شاه فضاي جامعه را ملتهب كرده بود و نخست وزير جديد با شعار «آشتي ملي» مامور جلوگيري از التهاب بيشتر جامعه بود، اقدام به دستگيري برخي از دولتمردان فاسد نظام شاهنشاهي كرد كه منصور روحاني يكي از آنها بود. روحاني طبق ماده 5 حكومت نظامي در شهريورماه 1357 دستگير شد. جرم او سوءاستفاده از موقعيت خود در زمان وزارت بود. وي در بازداشتگاه شهرباني تحت نظارت ماند.
    
    
    زد و بندها
    نخستين گزارش ها از زد و بندهاي اقتصادي منصور روحاني زماني تهيه شد كه وي با محسن خواجه نوري نماينده مجلس شوراي ملي اختلاف پيدا كرد. در سال 1344 محسن خواجه نوري هنگام وساطت براي فروش زمين هاي اطراف سد لتيان با وزارت آب و برق و منصور روحاني اختلاف نظر پيدا كرد. جزئيات اين موضوع به درستي روشن نيست، اما رفع اختلاف، با امتيازهايي كه روحاني براي ورود به يك دستگاه توربين از يك شركت اتريشي به همسر محسن خواجه نوري داد، همراه بود.
    «در اين معامله يكي از واسطه هاي خريد نيز همسر محسن خواجه نوري است كه با دكتر امير مكري سهامدار و نماينده يكي از شركت هاي اطريشي در تهران ارتباط دارد و قرار است توربين موردنظر توسط همين شركت اطريشي تهيه و به وزارت آب و برق فروخته شود و مهندس روحاني به همين علت و به منظور جلب رضايت محسن خواجه نوري با خريد توربين موردنظر از شركت مزبور موافقت كرده است.»
    در اوايل سال 1347 يكي از كارمندان وزارت آب و برق كه از اين وزارتخانه به سازمان پيكار با بيسوادي منتقل شده بود، عليه منصور روحاني و مهندس جالينوس اعلام جرم كرد و مداركي از سوءاستفاده هاي آنان را تسليم دادستان ديوان كيفر نمود.
    در اين اعلام جرم چند سند هزينه ساختگي درباره ساخت انبارها و هزينه هاي برق منطقه قزوين و فرح آباد ديده مي شد. منصور روحاني 27 تن از كارمندان اين وزارتخانه را به سازمان مبارزه با بيسوادي منتقل و به جاي آنان تعدادي دختر منشي و ماشين نويس و كارگر روزمزد استخدام كرده بود.
    در مهرماه 1347 يك روزنامه نگار در ديدار با رييس بازرسي مجلس سنا خبرهايي از سوءاستفاده منصور روحاني به وي داد. خبرها چنين بود:
    «وزير آب و برق در نزديكي كرج و قزوين [داراي] تعداد زيادي زمين شخصي مي باشد كه وسيله تراكتور و ساير لوازمات متعلق به وزارتخانه خود نسبت به تسطيح زمين هاي مذكور اقدام و اين عمل وي در حدود 80هزار تومان براي وزارت آب و برق هزينه دربرداشته است... در سازمان آب تهران نيز همواره سوءاستفاده هايي صورت مي گيرد و از طرف سازمان برنامه يك نفر به عنوان ذي حساب در سازمان آب تهران ماموريت دارد، ليكن از نظر اينكه شخص مزبور مانع سوءاستفاده آنان نگردد با وي تباني و در عوض همه ماهه به عنوان يكي از كارمندان سازمان آب تهران در ليست پاداش بگيران سازمان آب تهران منظور و از مبلغ 2000تومان به عنوان حق السكوت استفاده مي نمايد.»
    از موارد عمده ديگر مي توان به خريد چهار مولد برق از شركت جنرال الكتريك اشاره كرد. با اينكه يك شركت ايتاليايي فروش اين مولدها را با شرايط آسان تر (بدون دريافت پيش پرداخت، استهلاك 16ساله و بهره پايين) پيشنهاد كرده بود، اما روحاني خريد از شركت جنرال الكتريك را در كميسيون فني مطرح كرد. مورد ديگر، احتساب حقوق گمركي بر واردات كالاهاي مورد نياز وزارت آب و برق بود. با اينكه كالاهاي فني اين وزارتخانه از پرداخت حقوق گمركي معاف بود، مسوولان اداري و مالي وزارت آب و برق سندها را براساس محاسبه عوارض گمركي تنظيم مي كردند.
    پـرونـده: بازخواني پرونده يك وزير: منصور روحاني
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 2294 به تاريخ 21/11/89، صفحه 31 (تاريخ اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 1724 بار



آثار ديگري از "هدايت الله بهبودي"

  براي 29 بهمن تبريز
هدايت الله بهبودي، كيهان 29/11/92
مشاهده متن    
  خشت اول ماجراي حماقت بزرگ شاه
هدايت الله بهبودي، كيهان 17/10/92
مشاهده متن    
  دوست هژبر و دشمن هويدا / بازخواني پرونده منصور روحاني-بخش پاياني
هدايت الله بهبودي، دنياي اقتصاد 9/2/88
مشاهده متن    
  دوست رشيديان سرمايه دار بود / بازخواني پرونده منصور روحاني
هدايت الله بهبودي، دنياي اقتصاد 8/2/88
مشاهده متن    
  جنگل ها را به درباريان مي داد / بازخواني پرونده منصور روحاني-4
هدايت الله بهبودي، دنياي اقتصاد 7/2/88
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مكانيك كاربردي و محاسباتي
شماره 2 (پياپي 502)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است