|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق95/2/14: دالان صعب العبور منطقه
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3473
شنبه 22 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 2574 14/2/95 > صفحه 5 (سياست) > متن
 
      


دالان صعب العبور منطقه
چرا اعراب منطقه با وجود تجربه دوران احمدي نژاد، از فرصت دولت روحاني استفاده نمي كنند؟

نويسنده: نيلوفر منصوريان

«اولويت دولت در سياست خارجي، روابط دوستانه و نزديک با همه همسايگان خواهد بود». اين پيامي بود که حسن روحاني در اولين نشست خبري با رسانه ها در ٢٧ خرداد ٩٢ به همسايگان ايران داد و آنها را به آب شدن يخ هاي رابطه شان با ايران اميدوار کرد؛ يخ هايي که از دوران احمدي نژاد شکل گرفته بود و اوج تنش با همسايگان به ويژه اعراب را رقم زده بود. تجربه سه سال گذشته نشان مي دهد با وجود ارسال اين پيام، پيش بيني دولت يازدهم براي خاموش کردن آتش اختلافات با کشورهاي عرب همسايه و البته ترکيه، هنوز کارساز نشده است. آنچه اين تلاش ها را خنثي کرد، نگراني شديد کشورهاي عرب منطقه و در صدر آنها عربستان از توافق هسته اي ايران با آمريکا در راس کشورهاي عضو گروه ١+٥ بود. علاوه بر اينکه سعودي ها از اين توافق نگران هستند تا جايي که حتي ديگر کشورهاي عرب منطقه را به برهم زدن روابطشان با ايران به هر بهانه اي تشويق مي کنند، به اندازه کافي دلايل ديگري براي خود فهرست کرده اند که با ايران، شرايط خصومت را تداوم ببخشند. اين درحالي است که رئيس جمهوري در اولين نشست خبري در سال ٩٢ از عربستان به عنوان کشور «همسايه و برادر» ياد کرد و حتي اظهاراميدواري کرد دولتش، روابط خوبي با عربستان سعودي داشته باشد. هرچند در روزهاي نخست آغازبه کار دولت يازدهم رياض نيز به دنبال پيام تهران براي بهبود روابطش، قدم هايي را براي پاک کردن خط و خطوط تنش در برگه روابط ديپلماتيک با ايران برداشت، اما هرچه ايران و آمريکا به توافق نهايي نزديک تر شدند، عربستان از ايران دورتر شد. مقامات رياض بر اين باورند که با توافق هسته اي و رفع اختلافات ديرينه تهران -واشنگتن، قدرت منطقه اي اين کشور کاهش پيدا کرده و نفوذ ايران به تبع آن در منطقه نيز افزايش پيدا کرده است.
     به همين دليل رياض در تمام دو سالي که مذاکرات در جريان بود، تلاش کرد تا ديگر کشورهاي عرب منطقه را با خود همسو کند؛ البته برخي از اقدامات از سوي گروه هاي مخالف دولت در داخل هم به مقامات عربستان براي پيش بردن پروژه ايران هراسي کمک کرده است. بيان برخي عبارات غيرضرور از سوي افراد غيرمسئول در تريبون هايي که فقط کارکرد داخلي ندارند و مي توانند بهانه به دست طرف هاي خارجي بدهند، حمله به سفارت عربستان به بهانه اعدام شيخ نمرالنمر، روحاني شيعه از سوي برخي نيروهاي خاص و برخي اقدامات خارج از دستگاه ديپلماسي از مسائلي بود که به عربستان براي قطع کامل روابط با تهران کمک کرد. اين در حالي بود که تهران در حال رايزني با مقامات رياض براي پيگيري حادثه منا و ماجراي تعرض به دو نوجوان در فرودگاه جده بود و مي توانست از بي مسئوليتي عربستان در قبال زائران ايراني شکايت کند. جامعه جهاني و افکار عمومي جهان و مسلمانان، اعدام دسته جمعي تعدادي از شهروندان سعودي و يک روحاني منتقد غيرمسلح را آن هم با آن شکل وشمايل قرون وسطايي محکوم کردند و حتي مقامات ارشد غربي وادار به واکنش شدند اما حمله به سفارت سعودي در تهران باعث شد جهت و روند مسائل بين دو کشور عوض شود و ورق را به نفع عربستان برگرداند. البته، قطع روابط، تنها واکنش عربستان نبود. رياض به اين بهانه و شايد با وعده حمايت مالي به برخي کشورهاي ضعيف و فقير عربي همچون سومالي، سودان، جيبوتي، بحرين و کومور، از آنها خواست تا روابط خود را با ايران قطع کنند. همچنين به دنبال اين درخواست برخي کشورها چون امارات سطح روابط خود را با ايران به «کاردار» تنزل دادند.
    
    سناريوهاي سعودي
    رفتار تهاجمي عربستان در قبال ايران البته تا حد زيادي متاثر از روي کارآمدن ملک سلمان و تيم او و فاصله گرفتن مقامات اين کشور از خردگرايي به دليل ترس آنها از نزديک شدن آمريکا به ايران است. ازهمين رو مقامات سعودي سناريوي تازه اي را در قبال ايران طراحي کرده اند که تضعيف نفوذ ايران در کشورهاي عربي تنها يکي از بخش هاي اين سناريوي سعودي است.
     درواقع بعد از حمله به سفارت عربستان در تهران، مقامات رياض به دنبال هدف ديگر خود در اين سناريو که همان تشکيل يک ائتلاف عربي در قبال ايران است، رفته اند. البته گسترش اين ائتلاف به ديگر کشورهاي منطقه يکي ديگر از بخش هاي سناريوي تيم جديد حکومتي در عربستان است. آخرين نمونه آن احضار سفير اردن به کشورش به بهانه دخالت ايران در امور داخلي امان است که چند روز پس از اقدامات ضدايراني عربستان در نشست سازمان همکاري هاي اسلامي در استانبول صورت گرفت.
    اما در شرايطي که عربستان سرگرم يارگيري در منطقه و افزايش سطح تخاصم با ايران به بهانه دخالت تهران در امور داخلي کشورهاست، بسياري از کارشناسان معتقدند مقامات ايران نيز بايد از فرصت هايي که اين روزها براي فشار بر عربستان فراهم شده است، استفاده کنند. به اعتقاد آنها، يکي از اين فرصت ها اعلام دخالت عربستان در حوادث ١١ سپتامبر است که چندي پيش در قالب اسنادي محرمانه در رسانه ها منتشر شد.
    هر چند دولت باراک اوباما اعلام کرده است که هرگونه شکايت از عربستان دراين باره را «وتو» خواهد کرد، اما به باور بسياري حوادث مربوط به ١١ سپتامبر ٢٠٠١ اخيرا باعث به وجودآمدن اختلافاتي بين آل سعود و آمريکا شده و اين همان موضوعي است که تهران مي تواند آن را برجسته کند. ايران درعين حال بايد با توجه به رفتارهاي راديکال عربستان در منطقه، سعي در برجسته نشان دادن چنين رفتارهايي از سوي عربستان در عرصه بين الملل و بين شرکاي منطقه اي اين کشور کند و به اين ترتيب با فشار بر رياض، حاکمان سعودي را وادار به تغيير رفتارهايشان کند. اين دسته از کارشناسان معتقدند از آنجا که عربستان در يک سال گذشته تلاش کرده تا بحران تصنعي را که در رابطه با ايران ايجاد کرده تشديد کند، ايران نيز بايد خود را از زنجيره اين بحران تصنعي دور نگه دارد و در نهايت عربستان را به دليل رفتارهايش منزوي کند.
    البته ايران تاکنون با هوشياري توانسته خود را از بحراني که هر روز مقامات رياض بر آن دامن مي زنند، دور نگه دارد. نمونه آن مواضعي است که مقامات تهران بعد از حمله به سفارت عربستان اتخاذ کردند و حتي در اين ارتباط با متخلفان اين ماجرا نيز برخورد کردند.
    بااين حال عربستان در يک سال گذشته بعد از اجرائي شدن برجام، دست به اقدامات زيادي عليه ايران در منطقه زده است. آخرين نمونه آن بيانيه ضدايراني بود که با تلاش عربستان در سيزدهمين کنفرانس سران سازمان همکاري اسلامي که فروردين ماه به ميزباني ترکيه در استانبول برگزار شد، تنظيم شد شد و ايران را به دخالت در کشورهاي منطقه و چندين کشور اسلامي ديگر جهان مانند يمن، سوريه، بحرين و سومالي متهم کرد.
    دولت روحاني اگرچه دو سال از عمرش را صرف مذاکرات سخت و فشرده با کشورهاي گروه ١+٥ براي دستيابي به توافق هسته اي کرد، اما بلافاصله بعد از رسيدن به توافق و اجرائي شدن برجام، سفرهاي منطقه اي را در دستور کار قرار داد؛ سفرهايي که اگرچه برخي آن را دير هنگام توصيف مي کنند اما به باور بسياري، آغاز اين سفرها پس از برجام به دليل بالارفتن شان منطقه اي ايران و اعلام اين نکته به جامعه جهاني که ايران حل مشکلات را با گفت وگو و ديپلماسي به جنگ و تخاصم ترجيح مي دهد، اهميت اين سفرها و حضور مقامات ايران در کشورهاي منطقه را بيشتر کرد.
     با توجه به اين مسئله محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه پس از دستيابي به برجام، اولين سفر خارجي خود به منطقه را به کويت و با هدف گسترش روابط با همسايگان جنوبي ايران آغاز کرد. او همچنين در اولين مرحله از سفرش به منطقه با مقامات قطر و عراق ديدار کرد.
    ظريف همچنين در دومين مرحله از سفر منطقه اي خود، به لبنان سفر کرد و با مقامات اين کشور به گفت وگو پرداخت و از آنجا راهي دمشق شد و با بشار اسد، رئيس جمهور و وليدالمعلم، همتاي سوري خود ديدار و بحث و تبادل نظر کرد.
    وزير خارجه پس از آن راهي پاکستان و هند شد. به اين ترتيب دولت يازدهم پس از به سرانجام رسيدن برجام، دست به توسعه روابطش با کشورهاي منطقه زد تا شعار دولت تدبير و اميد براي ارتباط نزديک و دوستانه با همسايگان را عملي کند.
    اما اين تنها کشورهاي عرب منطقه نيستند که ايران تلاش کرد تا خاطرات تلخ سال هاي گذشته را در عرصه ديپلماسي از ذهن آنها پاک کند و به ترميم رابطه با آنها دست بزند. در واقع دولت روحاني تلاش کرد تا وضعيت روابط کشور با همسايگان را که به دليل سياست هاي غلط دولت هاي نهم و دهم به مرز هشدار رسيده بود، بهبود ببخشد.
    همسايگان شمال غربي آذربايجان و ترکيه، دو کشوري بودند که روابطشان با ايران سرد و خاکستري بود؛ اما دولت يازدهم در راستاي سياست بهبود رابطه با دنيا و همسايگان براي ازبين رفتن اين فضاي خاکستري ديپلماتيک تلاش هاي زيادي کرد. سفر رئيس جمهور آذربايجان به ايران پس از اجرائي شدن برجام و امضاي ١١ موافقت نامه و يادداشت تفاهم نامه ميان دو کشور بيانگر بهبود روابط ايران با اين همسايه شمالي است.
    در اين ميان ترکيه حکايت ديگري دارد. آنچه تا حد زيادي بر روابط تهران و آنکارا سايه انداخته است، مواضع متفاوت دو کشور درباره سوريه است. بااين حال سفر اخير حسن روحاني، رئيس جمهوري به ترکيه وگفت وگوهايشان بيانگر آن است که باوجود اختلافاتي که دو کشور با يکديگر دارند، هر دو در تلاشند تا مواضع سياسي و ديپلماتيک شان را به يکديگر نزديک کنند. ايران و ترکيه نمي توانند يکديگر را ناديده بگيرند، اما رفتارهاي خاص اردوغان و تز سياسي حزب عدالت و توسعه که داوود اوغلو پايه گذار آن است، نقطه مقابل ديدگاه هاي ايران است.
    با تمام اينها به نظر مي رسد دولت يازدهم همچنان راه ناهمواري را براي بهبود يا ثابت نگه داشتن اين فضاي دوستي در پيش دارد.
    برجام اگرچه توانست راه را براي توسعه رابطه با کشورهاي اروپايي هموار کند و حتي تابوي گفت وگو با آمريکا را پس از سه دهه بشکند، اما سنگ هاي زيادي را پيش پاي دولتمردان براي بهبود روابطشان در منطقه انداخته است. آنچه پيداست با توافق هسته اي حالاديگر موانع اقتصادي از پيش پاي ايران براي توسعه تجارت با دنيا برداشته شده است. ازهمين رو بسياري از کشورهاي منطقه از حضور روزافزون سرمايه گذاران اروپايي در ايران نگران هستند و ازاين رو بعيد نيست که براي برهم زدن امنيت منطقه و ناامن جلوه دادن ايران دست به هر کاري بزنند.
     از سوي ديگر حل پرونده هسته اي ايران از وراي گفت وگو و ديپلماسي به جاي جنگ، جايگاه ايران در منطقه را تغيير داده و اين همان چيزي است که کشورهاي منطقه را سخت نگران کرده است. با توجه به تمامي اين مسائل دولت يازدهم تا انتخابات ٩٦ راهي سخت را براي متقاعدکردن همسايگانش به اينکه «اولويت دولت در سياست خارجي، روابط دوستانه و نزديک با همه همسايگان خواهد بود»، در پيش دارد.
    دالان صعب العبور منطقه / چرا اعراب منطقه با وجود تجربه دوران احمدي نژاد، از فرصت دولت روحاني استفاده نمي کنند؟
    


 روزنامه شرق، شماره 2574 به تاريخ 14/2/95، صفحه 5 (سياست)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 54 بار
    



آثار ديگري از "نيلوفر منصوريان"

  سياست صبر و مدارا با عربستان
نيلوفر منصوريان *، شرق 11/8/95
مشاهده متن    
  پايان حقوق هاي نجومي؟ / فرمان رئيس جمهور همزمان با ابلاغ فرمول پاداش ها در قانون تجارت صادر شد
نيلوفر منصوريان، دنياي اقتصاد 24/3/95
مشاهده متن    
  حسين مرعشي در گفت وگو با «دنياي اقتصاد»: اقتصاد ايران نياز به تصميمات جسورانه دارد
نيلوفر منصوريان، دنياي اقتصاد 15/12/94
مشاهده متن    
  وزير امور خارجه در گفت وگوي اختصاصي با «دنياي اقتصاد»:منتقدان مراقب باشند به طرف مقابل كمك نكنند
نيلوفر منصوريان، دنياي اقتصاد 17/3/94
مشاهده متن    
  تاكيد مسكو برتحويل موشك هاي اس-300 به ايران / در حاشيه كنفرانس بين المللي امنيت و ثبات در منطقه سازمان همكاري هاي شانگهاي اعلام شد
نيلوفر منصوريان، دنياي اقتصاد 16/3/94
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله الكترونيك پزشكي شيراز
شماره 8 (پياپي 109)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است