|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران95/9/16: غيبت طنزپژوهي در تحقيقات علوم انساني
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7108
سه شنبه 25 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6375 16/9/95 > صفحه 12 (سه شنبه بازار كتاب) > متن
 
      


غيبت طنزپژوهي در تحقيقات علوم انساني
گفت و گو با رويا صدر به بهانه انتشار كتاب هاي «انديشيدن با طنز» و «شب هاي كوش آداسي»

نويسنده: علي غرضي

«انديشيدن با طنز» مجموعه 13 گفت و گوي رويا صدر است که با صاحبنظران و استادان حوزه هاي فرهنگ و انديشه در ارتباط با طنز صورت پذيرفته است. رويا صدر ۴ مرداد ۱۳۳۹ در تهران زاده شد و کارشناسي اش را در رشته رياضيات کاربردي از دانشگاه تهران گرفت. او مدتي در شوراي سردبيري مجله زن روز فعاليت مي کرد و بتدريج کارهاي طنز خود را در نشريه گل آقا و برنامه هاي راديويي منتشر کرد و وارد حوزه طنز شد. اين طنزپرداز ارديبهشت ماه ۱۳۹۰ نيز کتاب «شکرستان» را که به تحقيق و بررسي تحليلي آثار زنان طنزنويس در مجله ها و نشريه هاي طنز مي پردازد، از سوي نشر گل آذين منتشر کرده است. او همچنين به خاطر کتاب «بيست سال با طنز»، به عنوان پژوهشگر برتر در نخستين جشنوارهٔ جايزهٔ پروين اعتصامي انتخاب شده است. در مورد اين کتاب و انگيزه تدوين آن با رويا صدر گفت و گويي انجام داديم که مي خوانيد.
    
    درباره کتاب «انديشيدن با طنز» برايمان بگوييد. انگيزه تان براي تدوين آن چه بود؟
    در طي سال ها فعاليت در عرصه طنز هميشه حس مي کردم که ما با محدوديت منابع نظري طنز روبه رو هستيم. به نظرم اين امر يکي از موانع بر سر راه تحقيقات طنز ما است، در حالي که امروزه طنزپژوهي جايگاه مهمي در پژوهش هاي علوم انساني دارد. طنز، در حقيقت اجتماعي ترين بخش از فعاليت ادبي انسان است و با بخش هاي ديگر معرفتي پيوند دارد. من سعي کردم اين پيوند را از طريق گفت و گو با صاحبنظران به بحث بگذارم.
    
     مي شود در مورد محدوديت منابع نظري طنز که به آن اشاره کرديد بيشتر توضيح دهيد. اتفاقاً من فکر مي کنم ما در زمينه طنز با آثار پژوهشي خوبي روبه رو بوده ايم. آثار بزرگاني مثل احمد مجاهد، علي اصغر حلبي، پرويز اتابکي، بهزادي اندوهجردي و...
    بله. اين استادان و بسياري ديگر در حوزه ترجمه يا تاليف و تصحيح، آثار ارزشمندي داشته اند. اتفاقاً اين آثار در شکل گيري و پيشبرد پژوهش هاي طنز نقش اساسي داشته ولي در مجموع، دايره تحقيقات طنز چه از نظر تعداد و موضوع، محدود است و بخش کوچکي از آثار پژوهشي ما را تشکيل مي دهد. براي مثال، بر اساس آمار خانه کتاب، در سراسر سال 1379 دو عنوان کتاب پژوهشي طنز منتشر شده است در حالي که تنها در دي ماه همين سال، چهارعنوان کتاب در حافظ پژوهي منتشر شده است. از بهمن 57 تاکنون (اگر مبنا را آمار خانه کتاب بگيريم) به طور متوسط هر سال کمتر از سه عنوان کتاب پژوهشي طنز چاپ شده است. تازه، اين تعداد اندک از نظر موضوع هم محدودند و بيشتر بر دو محور متمرکزند: يکي بررسي طنز در آثار نويسندگان گذشته و حال؛ و ديگري، دسته بندي و تعريف شاخه هاي شوخ طبعي و يافتن نمونه هاي آن در آثار ادبي. اگر اين دو موضوع را از کتاب هاي پژوهشي حذف کنيم، شايد از آنها به تعداد انگشتان دست باقي نماند! در حالي که همان طور که عرض کردم امروزه طنز در آثار پژوهشي دنيا فراتر از يک اثر هنري و ادبي مورد بررسي قرار مي گيرد و طنزپژوهي، گرايشي ميان رشته اي در پيوند با جامعه شناسي، انسان شناسي، زيبايي شناسي و... است. بنابراين چه از نظر کمٌي و چه از نظر موضوع، در منابع پژوهشي طنز محدوديت وجود دارد و پژوهش ها در اين زمينه متناسب با نياز زمان پيش نرفته است.
    
     به نظر شما چرا تحقيقات طنز ما متناسب با زمان پيش نرفته است؟
    طنزپژوهي در نظام درسي و دانشگاهي ما به عنوان يکي از گرايش هاي ادبيات پذيرفته نشده است. محدوديت منابع و نبود بانک اطلاعاتي سامان مند هم مزيد بر علت شده است. اين محدوديت ها و کمبودها بر سطح و گسترۀ آثاري که در زمينه پژوهش هاي طنز ارائه مي شوند تاثيرگذاشته و دور باطلي را در اين ميان ايجاد کرده است. مشکلات موجود بر سر راه انتشار منابع طنز نيز اين محدوديت را تشديد کرده است. در حال حاضر بسياري از آثار مطايبه آميز ادبيات کلاسيک براي انتشار با مشکل مواجهند که اين امر هم فضاي تحقيق و پژوهش طنز را تحت تاثير قرار مي دهد.
    
     پس آن طور که من برداشت کردم هدف شما از تدوين اين کتاب، پرداختن به موضوعات کارنشده يا کمتر کارشده در عرصه طنز است.
    بله. دقيقاً همين طور است. برخي از مباحث کتاب سال هاست در جامعه ما محل مناقشه و بحث است، مثل ارتباط ميان طنز با الهيات، قوميت، اخلاق يا جنسيت. پس يکسري از مباحث را با تمرکز روي حساسيت هاي جامعه امروز انتخاب کردم. همچنين برخي ديگر از مباحث به پيوند طنز با حوزه هاي گوناگون فرهنگ و انديشه اختصاص دارد که بسياري از آنها بحث هاي روز حوزۀ ادبيات و علوم انساني هستند مثلاً طنز در هنر و ادبيات پست مدرن ولي در جامعه علمي ما چندان که انتظار مي رود به آنها پرداخته نشده است. بنابراين در بسياري از گفت و گوها محور بحث ها را با رويکرد به پيوند آنها با مسائل روز حوزه اي فکر و فرهنگ انتخاب کرده ام. البته طبيعتاً در بسياري از موارد بحث هاي نظري نيز مقدمتاً مطرح شده تا زمينه اي باشد براي ورود به بحث اصلي.
    
     اتفاقاً به نظر من رسيد که اين کتاب توسط يک خانم طنزنويس تدوين شده است ولي تمام افراد طرف گفت وگو حتي در مورد مبحث طنز و جنسيت از ميان آقايان هستند.
    همان طور که عرض کردم در انتخاب استادان، موضع فراجنسيتي داشتم! افرادي را انتخاب کردم که در مورد موضوع مورد بحث، صاحب نظر و اثر بودند.
    
     با توجه به اينکه خودتان هم اشاره کرديد که برخي از مباحث کتاب کارناشده يا کمتر کارشده هستند. در دعوت افراد و انجام گفت و گوها با مشکلي روبه رو نشديد؟
    در يکي دو مورد استاداني که با آنها تماس گرفتم اظهار داشتند در زمينه موضوع مورد بحث، يعني ارتباط ميان طنز با رشته شان، احاطه کافي به موضوع ندارند و صاحبنظران ديگري را معرفي کردند. در مورد مبحث «طنز و الهيات» اين امر با حساسيت موضوع توام شد و برخي افرادي که با آنها تماس گرفتم اظهار داشتند که به خاطر حساسيت هاي موجود ترجيح مي دهند در اين زمينه مصاحبه اي نداشته باشند. در زمينه موضوعات ديگر بالطبع اين حساسيت ها کمتر بود.
    
    براي انجام هر گفت و گو چقدر وقت گذاشتيد؟
    تعيين محورهاي گفت و گوها به خودي خود وقت گيربود، چون نيازمند مطالعه اوليه در ارتباط با سوژه و يافتن نکات مبهم و بحث برانگيز بود. در ضمن پاسخ به سوالات مطرح شده، اکثراً به خاطر تازگي موضوع و محورهاي پيشنهادي، ذهن و زمان زيادي را از سوي استادان (گاه متناسب با رساله اي تحقيقي) اشغال مي کرد. از اين رو کار با کندي پيش رفت و بعضي از استادان پس از يکي، دو ماه پاسخ ها را ارسال کردند...
    
    گفتيد که اين کتاب را با هدف تدوين منبعي براي پژوهش هاي طنز تدوين کرده ايد. فکر مي کنيد مطرح کردن يک موضوع در چند صفحه آن هم در قالب گفت و گو بتواند به عنوان يک منبع پژوهشي براي پژوهشگران طنز مفيد باشد؟
     وقتي کتاب را تدوين کردم يا سرفصل هايش را تعيين کردم هدفم اين نبود که اين کتاب، منبعي کامل و جامع براي پژوهشگران علوم انساني يا طنز باشد بلکه بيشتر هدفم اين بود که براي پژوهشگران و علاقه منداني که در صدد پيوند دادن طنز با بحث هاي روز در حوزه ادبيات و علوم انساني هستند بتواند سرنخي براي يافتن سوژه و موضوع تحقيق باشد. تحقيقات اوليه روي موضوع ها و ترکيب سوالاتم هم به گونه اي بود که زواياي مبهم يا پنهان موضوع را آشکار کند يا حداقل آن را مطرح سازد. حتي اگر در حد حک شدن يک سوال يا موضوع در ذهن پژوهشگران طنز يا علوم انساني باشد و زمينه را براي نگاه دقيق تر به طنز و جايگاه آن در جامعه امروز فراهم کند. وگرنه اگر مي خواستيم به جاي طرح سرفصل ها و مباحث مهم و کليدي، به طور مبسوط به سوژه ها بپردازيم، براي هر موضوع، کتابي جداگانه نياز بود! مثلاً در مورد پيوند طنز با زبان شناسي مي دانيم که رساله ها و مقالات و کتاب هاي متعددي نوشته شده و برخي از آنها نيز به زبان فارسي راه يافته است. بنابراين در گفت و گوي چند صفحه اي در مورد طنز و زبان شناسي نه من و نه طرف مصاحبه (آقاي دکتر صفوي) دنبال آن نبوديم که به تکرار مکررات بحث هاي نظري در اين ارتباط بپردازيم بلکه مي خواستيم پيوند اين موضوع را با دغدغه هاي جامعه امروزمان به بحث بگذاريم تا در اين ميان راه براي پژوهش هاي جديد باز شود.
    
     پاره اي از بحث ها يا حتي موضوع ها با هم همپوشاني دارد. مثلاً «طنز و جامعه شناسي» و «طنز و روانشناسي» که به هر يک دو مصاحبه اختصاص داده شده است.
    بله. به خاطر گستردگي سوژه، دو مصاحبه را به اين دو موضوع اختصاص داديم تا از منظرهاي مختلف بررسي اش کنيم.
    
    سوال آخر را مي بايستي اول مي پرسيدم!...آخرين کتابي که پيش از «انديشيدن با طنز» از شما منتشر شده است، رمان «شب هاي کوش آداسي» است که از نظر فضا، 180درجه با اين کتاب متفاوت است، تا حدي که شايد عجيب باشد که هر دوي اين آثار توسط يک نفر پديد آمده باشد. خودتان هم اين نظر را قبول داريد؟
    راستش «شب هاي کوش آداسي» اصلاً حکايت ديگري دارد! اين رمان نقيضه اي است بر کتاب هايي که تحت عنوان رمان عامه پسند در جامعه ما، در حقيقت توليد انبوه مي شود. من درجريان نقيضه نويسي هايم براي مجله گل آقا به رمان هاي عامه پسند رسيدم و ديدم اين کتاب ها با وجود پرمخاطب بودن چقدر از نظر جهان بيني، طرح، زبان، لحن و ساختار، قابل نقدند. حتي بعضي از آنها را که مي خواندم فکر مي کردم به خودي خود طنزند!... بنابراين فکر کردم رماني به سبک و سياق اينگونه آثار بنويسم و عناصر زباني و ساختاري رمان هاي عامه پسند را در فضاي آن وارد کنم. جالب است که بدانيد پيش از نوشتن کتاب ده ها رمان عامه پسند را خواندم، فيش برداري کردم وسپس کار را پيش بردم. بنابراين از اين زاويه فکر کنم «شب هاي کوش آداسي» يک اثر انتقادي تلقي شود و اين نگاه نقادانه بتواند اين کتاب را با «انديشيدن با طنز» يا هر اثر ديگري که موضوع آن طنز است، پيوند دهد چون مي دانيم که در بطن هر اثر طنزي يک نگاه انتقادي وجود دارد.
     ممنون از اينکه وقتتان را به ما داديد.
    من هم ممنونم از اينکه زمينه اي را براي بحث در ارتباط با کتاب «انديشيدن با طنز» فراهم ساختيد.
    
    غيبت طنزپژوهي در تحقيقات علوم انساني / گفت و گو با رويا صدر به بهانه انتشار کتاب هاي «انديشيدن با طنز» و «شب هاي کوش آداسي»
    


 روزنامه ايران، شماره 6375 به تاريخ 16/9/95، صفحه 12 (سه شنبه بازار كتاب)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 15 بار
    



آثار ديگري از "علي غرضي"

  در باب اهميت اشياي ناچيز / گپ و گفتي با فرح سلطاني به مناسبت برگزاري نمايشگاه نقاشي هايش در گالري ثالث
علي غرضي، ايران 1/5/96
مشاهده متن    
  قصيده گلمكاني، فيلمساز در گفت و گو با «ايران»: اگر با «كن» آشنا نباشي به راحتي بلعيده مي شوي
علي غرضي، ايران 13/3/96
مشاهده متن    
  وقتي استخوان ها قاب هاي رنگارنگ مي سازند / مروري بر نمايشگاه «استخوان هاي دوست داشتني من»
علي غرضي، ايران 11/12/95
مشاهده متن    
  تنها خواسته ام اين است كه مخاطب از تئاترحمايت كند / گفت وگو با ماني طرلاني، تهيه كننده نمايش <همه چيز مي گذرد، تو نمي گذري>
علي غرضي، ايران 29/10/95
مشاهده متن    
  طنين نغمه هاي نبوي در شهر / گزارش «ايران» از دومين دوره جشنواره موسيقي «پيامبر مهرباني»
علي غرضي، ايران 25/9/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
Journal of Reproduction & Infertility
شماره 2 (پياپي 79)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است