|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران95/9/16: تقابل «سياست آمرانه» و «عقلانيت انتقادي» در دانشگاه
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 7113
دو شنبه 31 تير 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6375 16/9/95 > صفحه 11 (دانشگاه) > متن
 
      


تقابل «سياست آمرانه» و «عقلانيت انتقادي» در دانشگاه


نويسنده: حسين نقاشي*

روز دانشجو و 16 آذرماه يادآور به خون غلتيدن 3 دانشجوي مخالف سياست هاي حکومت کودتايي پهلوي دوم، همواره در سال هاي پس از آن الهامبخش حرکت هاي آزاديخواهانه و سلطه ستيزانه در ايران بوده است. خوانش تاريخي اين واقعه بارها در تمام اين سال ها صورت گرفته است. اما نکته مهم قابل تذکر در اين باره به گمان من شيوه نگاه به دانشگاه و فعاليت هاي انتقادي اي است که در آن انجام مي شود. دانشگاه تهران به عنوان نخستين دانشگاه تمام عيار در ابعاد شناخته شده آن در دوره پهلوي اول شکل گرفت. به گمان نگارنده رويکرد پهلوي در قبال دانشگاه از عموم سياستگذاري وي که «تجدد و توسعه آمرانه» بود، پيروي مي کرد. او و سياستگذاران همراه او معتقد بودند ايران در يک عقب ماندگي تاريخي به سر مي برد و براي آنکه اين عقب ماندگي طي شود بايد با رويکرد توسعه آمرانه پيش برويم. نگاه پهلوي اول به دانشگاه به عنوان مکاني براي ساختن کارگزاران سياسي بود که اين توسعه مدرن اما آمرانه را به آن صورت که عيناً در غرب اتفاق افتاده است، به پيش ببرند. در واقع اين تجدد بايد با «وسترنيزاسيون» يعني همان «غربي سازي» همراه باشد. آن جمله معروف که مي گفت ما ايرانيان بايد از فرق سر تا نوک پا غربي شويم، تا پيشرفته شويم، لب لبان اين طرز فکر بوده است. اين گونه تجددي که با اختناق سياسي و سرکوب مخالفان همراه بود، زمينه هاي هرگونه انتقاد و مخالفت را نيز از بين مي برد. در عين حال از آنجا که به صورت ضربتي و بدون در نظر گرفتن مولفه هاي محيطي و فرهنگي به پيش مي رفت، در لايه هاي مهمي از جامعه ايراني، مقاومت ايجاد مي کرد. از سوي ديگر بايد اشاره کرد که مهم ترين مولفه مدنظر پهلوي-توليد کارگزار سياسي و فرهنگي در راستاي تجدد آمرانه و از بالا- با محوري ترين عنصر کليدي دانشگاه، يعني «عقلانيت انتقادي» در تعارض جدي بود. دانشگاه به عنوان مرکزي براي رشد و تربيت افرادي عقلاني و منتقد نمي توانست، به صورت ميکانيکي، تنها پيش برنده منويات ملوکانه و مشاوران وي باشد و اين با ذات دانشگاه و عنصر مقوم آن در تعارض بود. همين نوع نگاه در سال هاي حکومتداري پهلوي دوم نيز کم و بيش حاکم بود. به هر حال توقع چنين حاکمان و سياستگذاراني که نگاه اقتدارگرايانه و از بالادارند، به سپهر دانش و سياست و جامعه و... اين است که اين دانشگاه به طور خاص و به طور عام هم عرصه عمومي يعني جامعه، بايد بسيار برنامه ريزي شده و سامان يافته توسط آنها هدايت و کنترل شود و اينچنين است که نگاهي کنترلي و امنيتي شکل مي گيرد. اينچنين است که مي بينيم با تمام تلاش هايي که براي کنترل دانشگاه صورت گرفت، خاستگاه تمامي بنيانگذاران و اغلب اعضاي سازمان هاي چريکي اعم از مسلمان و مارکسيست، از ميان دانشجويان است. در ميان ساير نحله هاي مخالف رژيم پهلوي نيز افرادي چون مرحوم بازرگان، سحابي، علي شريعتي و....نيز از دانشگاهيان بودند و همچنين بخش قابل توجهي از روحانيون مخالف رژيم پهلوي نيز مانند مرحوم آيت الله مطهري و بهشتي و طالقاني، يا خود نيز دستي بر آتش تحصيل و تدريس در دانشگاه داشتند يا روابط شان با دانشگاهيان بسيار حسنه و نزديک بود.
    به نظر مي رسيد که وقوع انقلاب اسلامي موجب از ميان رفتن نگاه کنترلي شود اما در ميان جرياني همچنان اين نگاه و رويکرد باقي ماند. نگاهي که برخلاف نگاه گشوده و منعطف بخش عمده از رهبران روحاني و دانشگاهي انقلاب بود. در واقع مطالبه جدي و حياتي «استقلال و آزادي آکادميک» که بر مدار همان «عقلانيت انتقادي» به عنوان عنصر مقوم دانشگاه، بود همچنان در ميان بخشي از جريان هاي سياسي تندرو و بخصوص محافظه کار، مورد توجه و اهتمام قرار نگرفت. اگر اين توقع با آغاز جنگ تحميلي در سال هاي ابتدايي انقلاب اسلامي و فضا و شرايط جنگي حاکم بر کشور دور از انتظار بود، اين اميد مي رفت که با پايان شرايط جنگي متوليان امر شرايط را براي احياي اين مطالبه مهم و تاريخي دانشگاهيان هموار کنند. اما بايد گفت قدم هاي موثر در اين امر در دولت اصلاحات برداشته شد. خاستگاه روشنفکرانه و در عين حال تعلق خاطر و وابستگي همزمان کارگزاران و تئوريسين هاي دولت اصلاحات به دانشگاه و آرمان اصيل انقلاب اسلامي، موجبات گشايش و بردباري بيشتر نسبت به دانشگاهيان را ايجاد کرد و فضاي فرهنگي و سياسي دانشگاه ها تحولي چشمگير يافت. اين فرايند هر چند در دولت بعد با گسستي چشمگير همراه بود، در سال 1392 و با روي کار آمدن دولت اعتدالگراي دکتر روحاني و بر اساس وعده هاي انتخاباتي وي، مجدداً رو به بهبود نهاد. در واقع بايد اين طور گفت که ريل گذاري و سياست ها دست کم در ميان دولتي ها رو به «استقلال و آزادي» بيشتر جامعه دانشگاهي است و اين خود مي تواند نويد بخش اين باشد که با تحولي که در مجلس دهم به وجود آمده است، در ماه هاي آتي و دور بعدي زمامداري دکتر حسن روحاني بهبود کيفي يابد.
    
    *عضو شوراي مرکزي حزب اتحاد ملت ايران اسلامي
    
    تقابل «سياست آمرانه» و «عقلانيت انتقادي» در دانشگاه
    


 روزنامه ايران، شماره 6375 به تاريخ 16/9/95، صفحه 11 (دانشگاه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 21 بار
    



آثار ديگري از "حسين نقاشي"

  حق تشكل يابي
حسين نقاشي*، اعتماد 14/9/96
مشاهده متن    
  از شاهدان بازاري تا پرده نشينان سياسي
حسين نقاشي *، اعتماد 12/11/95
مشاهده متن    
  سهم دانشگاه از «گام دوم» ترميم استقلال تحكيم عقلانيت
حسين نقاشي*، ايران 16/12/94
مشاهده متن    
  تداوم راه «سه آذر اهورايي»
حسين نقاشي، ايران 16/9/93
مشاهده متن    
  سخني در فوايد «استقلال و آزادي آكادميك»
حسين نقاشي*، اعتماد 9/8/92
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه ميقات حج
متن مطالب شماره 107، بهار 1398را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است