|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان95/10/22: كم توجهي به ايمني علت سانحه قطار در هفت خوان
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 21729
شنبه يكم مهر ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 21533 22/10/95 > صفحه 6 (اجتماعي) > متن
 
      


كم توجهي به ايمني علت سانحه قطار در هفت خوان
با گذشت بيش از 40روز از مرگ 48 هموطن، فعاليت پرخطاي سامانه ATC ادامه دارد


با گذشت بيش از 40 روز از حادثه تلخ برخورد دو قطار مسافربري در سمنان که به کشته شدن 48 نفر از زائران امام هشتم (ع) منجر شد، به نظر مي آيد حساسيت ابتدايي ماجرا در حال کمرنگ شدن است. پس از آنکه کميته دولتي بررسي اين سانحه قصور شخصي و اشتباه نيروهاي مستقر در مسير را به عنوان علت اين حادثه عنوان کرد نظرات مختلف ديگري از سوي کارشناسان مطرح شد که نشان دهنده مشکلات و ضعف هاي سيستم هوشمند به کار گرفته شده در اين مسير بود. پيش از اين نيز کيهان با انعکاس نظرات کارشناسان امر به بررسي علل اين حادثه پرداخت که بيانگر اين بود که تنها اشتباه فردي يک يا چند نفر از ماموران کنترل مسير نمي تواند به عنوان علت اين حادثه باشد. در عين حال ابهامات اين واقعه تا کنون ادامه دارد و دولت که اخيراً مدعي لزوم شفافيت سازي شده است هنوز به طور کامل ابعاد اصلي و احتمالي پشت پرده که منجر به اين حادثه شد را به طور واضح اعلام نکرده است و مجلس نيز پس از قرائت گزارش که علاوه بر قصور فردي، خطاي سيستمي را نيز مقصر مي دانست ظاهراً به فراز و نشيب هر از چند گاه بحث استيضاح وزير مربوطه بسنده کرده است. در اين حال مرکز مطالعات اقتصادي دانشگاه علم و صنعت به عنوان تنها دانشگاه کشور که دانشکده مهندسي راه آهن را در خود جاي داده است با انتشار گزارش تحليلي درباره سانحه هفت خوان سمنان به بررسي عوامل موثر در وقوع اين سانحه پرداخته و چهار پيشنهاد براي اصلاح مشکلات به منظور جلوگيري از حوادث مشابه ارائه داد که به آن مي پردازيم.
    در بخش مقدمه گزارش مرکز مطالعات اقتصادي دانشگاه علم و صنعت به عنوان تنها دانشگاه کشور که دانشکده مهندسي راه آهن را در خود جاي داده است و بسياري از مديران راه آهن در آن تدريس مي کنند، با انتشار گزارشي اعلام کرد که کم توجهي مديران وزارت راه و شهرسازي به موضوع ايمني، ريشه اصلي بروز سانحه هفت خوان سمنان است و از نظر اين مرکز مسائل زمينه ساز بروز چنين حادثه اي صرفاً محدود به يک سهل انگاري در شرکت راه آهن نيست که با استعفاي مديرعامل و دستگيري چند متصدي خاطي حل شود، بلکه پيشگيري از چنين وقايعي مستلزم اقدامات اساسي و ريشه اي وزارت راه و شهرسازي به عنوان متولي اصلي حمل ونقل در کشور است .
    در اين گزارش با تاکيد بر اينکه در سانحه هفت خوان سمنان، خطاهاي سيستمي به نوعي زمينه ساز خطاهاي انساني شده و نقص در عملکرد سامانه ATC محور تهران - مشهد متوجه شرکت راه آهن و پيمانکار اين پروژه است، آمده است: بررسي بخش هاي موثر در اين حادثه نشان مي دهد «کم توجهي مديران به موضوع ايمني» ريشه اصلي بروز اين سانحه بوده است؛ ردپاي اين کم توجهي در به کارگيري سامانه ATC پيش از رفع اشکال، عدم توجه به گزارش هاي مکرر متصديان کنترل ترافيک، بي توجهي ماموران قطار به دستورالعمل ها، عدم تجهيز ناوگان به ادوات ايمني کافي و همچنين ناکارآمدي در امدادرساني قابل مشاهده است .
    به گزارش فارس، در متن کامل اين گزارش آمده است: سانحه تصادف قطار در منطقه هفت خوان سمنان شديدترين سانحه ريلي در دهه گذشته است، جلوگيري از تکرار چنين فاجعه اي بهانه اي شد تا مسئولان و کارشناسان متعددي به ريشه يابي در خصوص علل وقوع اين حادثه بپردازند و از منظرهاي متنوع موضوع را بررسي نمايند. مرکز مطالعات اقتصادي دانشگاه علم و صنعت نيز به عنوان يک نهاد تصميم ساز در کشور در راستاي ماموريت خود اقدام به بررسي کارشناسي اين موضوع نموده و گزارش تحليلي و ارزيابي نهايي خود را به همراه پيشنهادهاي اصلاحي به شرح زير ارائه مي کند؛ از نظر اين مرکز مسائل زمينه ساز بروز چنين حادثه اي صرفاً محدود به يک سهل انگاري در شرکت راه آهن نيست که با استعفاي مديرعامل و دستگيري چند متصدي خاطي حل شود؛ بلکه پيشگيري از چنين وقايعي مستلزم اقدامات اساسي و ريشه اي وزارت راه و شهرسازي به عنوان متولي اصلي حمل ونقل در کشور است؛ در اين گزارش سعي شده است تا پس از شرح حادثه و بيان نظرات منتشرشده در خصوص علل وقوع آن، عوامل موثر در حادثه به صورت مستقل ريشه يابي شوند، در انتها پيشنهادهايي براي جلوگيري از تکرار چنين حوادث غمباري ارائه شده است.
    در شرح حادثه از سوي مرکز مطالعات اقتصادي دانشگاه علم و صنعت آمده است: در صبح روز سانحه، قطار تبريز- مشهد به دليل نقص فني سيستم ترمز واگن ناشي از برودت هوا در بلاک مياني منطقه هفت خوان بعد از ايستگاه سمنان متوقف شد، دقايقي بعد، قطار سمنان-مشهد با مشاهده چراغ قرمز در فاصله دو بلاک مانده به قطار تبريز- مشهد متوقف مي شود، قطار سمنان- مشهد پس از برقراري ارتباط با کارشناس کنترل مرکزي، دستور خاموش نمودن سامانه کنترل خودکار قطار (ATC) و حرکت در بلاک هاي قرمز (بلاک مسدود) را دريافت مي کند و به حرکت خود ادامه مي دهد، پس از رسيدن قطار سمنان- مشهد به قوس محل توقف قطار تبريز- مشهد که به دليل وجود تپه هاي مجاور فاقد ديد مستقيم مناسب بود، با سرعت 117 کيلومتر در ساعت به انتهاي قطار جلويي برخورد مي کند که در نتيجه اين تصادف تعدادي از واگن هاي انتهايي قطار تبريز- مشهد منهدم و تعدادي نيز دچار حريق مي شود؛ طبق آخرين اعلام رسمي، متاسفانه در اين سانحه 48 نفر از هموطنان در اثر ضربه ناشي از برخورد و سوختگي جان خود را از دست دادند که از اين تعداد 43 مورد شناسايي و 5 نفر همچنان مفقود هستند؛ همچنين تعداد مصدومان اين حادثه نيز بيش از 100 نفر اعلام شده است.
    
    عوامل موثر در بروز سانحه ريلي هفت خوان
    درصورتي که رويکرد بررسي کارشناسي چنين حوادثي پيشگيري از حوادث آتي باشد بايد به ابعاد متنوع موضوع و زمينه هاي شکل گيري حادثه نيز توجه ويژه شود. بر اين اساس حداقل چهار بخش اصلي در رخ داد چنين حادثه اي نقش داشته اند.
    
     کنترل ترافيک
    خطاهاي صورت گرفته توسط مرکز کنترل ترافيک را مي توان به دو دسته مجزاي خطاهاي سيستمي تحت عنوان «خطاهاي مکرر سامانه» و خطاي انساني تحت عنوان «خطاي متصديان کنترل ترافيک» تقسيم کرد.
    
     خطاي مکرر سامانه
     بررسي تجربه پياده سازي سامانه ATC در کشورهاي پيشرو درزمينه حمل ونقل ريلي، لزوم پياده سازي اين سيستم در محورهاي پرتردد ازجمله محور تهران- مشهد را روشن مي سازد. اين سامانه در سال 92 به صورت آزمايشي در محور تهران - مشهد آغاز به کارکرد، بنا بر اظهارات رئيس کميسيون عالي سوانح ريلي کشور از اواخر سال 93 پس از آنکه خطاهاي سامانه کاهش پيدا کرد اين سامانه با حضور معاون اول رئيس جمهور و وزير راه و شهرسازي رسماً به بهره برداري رسيد اما بنا بر مستندات موجود، عملکرد اين سامانه باگذشت دو سال از زمان بهره برداري همچنان با خطاهاي زيادي همراه بوده است، موضوعي که منجر به خطاي انساني در کنترل و هدايت قطار شد، به عبارت ديگر، خطاهاي سيستمي به نوعي زمينه ساز خطاهاي انساني شده است، بنابراين ريشه اين مشکلات را بايد در پياده سازي سامانه و بهره برداري از آن جستجو کرد.
    
    مشکلات پيمان
    نقص در عملکرد سامانه ATC محور تهران - مشهد متوجه شرکت راه آهن و پيمانکار اين پروژه است. بنابراين شرکت راه آهن به عنوان متولي حمل ونقل ريلي در خصوص دو موضوع مسئول است؛ اول «احراز صلاحيت پيمانکار»؛ تعيين استانداردهاي معتبر داخلي و خارجي براي تعيين ميزان اعتبار پيمانکار و کارآمدي آن از ملزومات واگذاري پروژه مهمي است که ارتباط مستقيمي با ايمني جان مسافران دارد. بعد از وقوع اين سانحه و با وجود انتقاد کارشناسان راه آهن مبني بر عدم صلاحيت پيمانکار اين پروژه تا زمان انتشار اين گزارش مدرکي دال بر احصاء صلاحيت پيمانکار توسط راه آهن منتشر نشده است.
    
    استانداردهاي معتبر پيش از به کارگيري سامانه بررسي شده بود؟
     مرسوم است براي سنجش عملکرد سيستم هاي داراي حساسيت هاي ايمني، استانداردهايي تعريف مي شود؛ اخذ گواهي نامه احراز اين استانداردها پيش از بهره برداري سيستم از سوي کارفرما ضامن عملکرد صحيح سيستم است، در خصوص سامانه ATC انتظار مي رود شرکت راه آهن پس از تاييد عملکرد صحيح سامانه، اقدام به بهره برداري از آن کرده باشد؛ اين موضوع نيز تاکنون از سوي مسئولان راه آهن شفاف نشده است، اين سوال مطرح است که اگر تاييد عملکرد به شکل مناسب صورت گرفته بود، پس چرا مسئوليت راهبري قطارها به طور مکرر و به شيوه دستي بر عهده متصدي مرکز کنترل قرار مي گرفت و اگر چنين تاييدي اخذ نشده باشد، بر چه اساس شرکت راه آهن اجازه بهره برداري از سامانه را صادر کرده است.
    
    بي توجهي مسئولين به گزارش هاي خرابي سامانه
    طبق مستندات موجود، خطاهاي مکرر اين سامانه، از سوي متصديان CTC و مسئولين نظارت بر شبکه به مديران مربوطه در راه آهن جمهوري اسلامي ايران گزارش شده بود. بي توجهي مسئولان ذي ربط در شرکت راه آهن در رفع اين نقيصه مهم که با امنيت جاني مسافران ارتباط دارد به عاملي در بروز اين سانحه تبديل شده است.
    
     نقش متصدي CTC
    وظيفه متصديان CTC، کنترل و نظارت بر حرکت ايمن قطارها در طول محورِ تحت پوشش خود است، طبق مستندات موجود، طي مدت 6 ماهه ابتدايي سال 95 قريب به 4 هزار خطا از سوي سيستم اعلام شده است، اين امر موجب شد متصديان کنترل ترافيک اين اختيار را داشته باشند پس از اطمينان از خطاي سامانه اجازه خاموش کردن سامانه ATC را به مسئولان قطارها بدهند تا به صورت دستي کنترل و هدايت قطارها را بر عهده بگيرند. هرچند متصديان CTC در دو سال گذشته باوجود خطاهاي مکرر سامانه، توانسته اند از بروز چنين حوادثي جلوگيري کنند؛ اما در حادثه هفت خوان، متصدي CTC شاهرود پيش از کسب اطمينان از خطا بودن پيغامِ سامانه، اجازه خاموش کردن سيستم را به رئيس قطار مي دهد که منجر به بروز اين سانحه شده است.
    
    نقش مسئولان قطار
     طبق قوانين سير و حرکت، هنگامي که يک قطار در طول مسير حرکت خود دچار نقص فني و درنهايت متوقف شود مسئول قطار بايد مجموعه اي از اقدامات ايمني را انجام دهد، از جمله اين اقدامات نصب تجهيزات هشداردهنده به فاصله هايي معين از محل توقف قطار است، اقدامي که در اين سانحه توسط مسئولان قطار تبريز مشهد رعايت نشد؛ البته عمل به اين قوانين در طول ساليان گذشته مورد تاکيد مسئولان راه آهن نبوده است و موجب سهل انگاري مسئولان قطار نسبت به اجراي اين قوانين شده است.
    
     نقش ناوگان
    نقص فني ترمز قطار تبريز مشهد را بايد در ميانگين بالاي 40 سال سن ناوگان ريلي کشور جستجو کرد، همچنين فقدان تجهيزات ايمني مانند کپسول هاي آتش نشاني، چکش اضطراري و استفاده از اجناس بي کيفيت و اشتعال پذير در بازسازي واگن هاي دست دوم خارجي از ديگر عوامل افزايش تلفات اين حادثه است، اين در حالي است که باوجود شرکت هاي توانمند واگن سازي داخلي، امکان نوسازي ناوگان ريلي کشور وجود دارد اما به نظر مي رسد اين موضوع در اولويت هاي وزارت راه و شهرسازي قرار ندارد.
    
    امدادرساني
    طبق بررسي هاي صورت گرفته تلفات جاني ناشي از برخورد دو قطار در ابتدا کم بوده است، اما امداد و نجات نامطلوب و ديرهنگام سبب شد تا آمار جان باختگان سانحه افزايش پيدا کند. مسئولان، تاخير در امدادرساني را ناشي از صعب العبور بودن محل حادثه عنوان کرده اند که اين موضوع نشان مي دهد با وجود اينکه سابقه بروز سانحه قطار در اين محور و در اين منطقه وجود داشته است، تدابير لازم براي مواجهه با چنين حوادثي، پيش بيني نشده بود.
    
     جمع بندي و پيشنهادات
    بررسي بخش هاي موثر در اين حادثه نشان مي دهد «کم توجهي مديران به موضوع ايمني» ريشه اصلي بروز اين سانحه بوده است؛ ردپاي اين کم توجهي در به کارگيري سامانه ATC پيش از رفع اشکال، عدم توجه به گزارش هاي مکرر متصديان کنترل ترافيک، بي توجهي ماموران قطار به دستورالعمل ها، عدم تجهيز ناوگان به ادوات ايمني کافي و همچنين ناکارآمدي در امدادرساني قابل مشاهده است.
    با توجه به همين موضوع، ضروري است وزارت راه و شهرسازي به بازنگري جدي استانداردها و فرايندهاي جاري راه آهن در مواجهه با مقوله ايمني و پيگيري اجراي آن در زيرمجموعه هاي راه آهن بپردازد.
    در اين راستا، مهم ترين پيشنهادها براي اصلاح مشکلات به منظور جلوگيري از حوادث مشابه عنوان شده است. اصلاح، ارتقاء و توسعه سامانه ATC با تکيه بر توان داخلي به منظور افزايش ايمني و بهره وري حمل ونقل ريلي با تکيه بر توان داخلي و درنظر گرفتن دو موضوع مد نظر است؛ اول آنکه استانداردهاي سخت گيرانه تري در اعتبار سنجي از پيمانکار و سامانه نصب شده، اعمال شود و دوم آنکه براي جلوگيري از شائبه فساد و با هدف استفاده حداکثري از توان داخلي، فرايندهاي پروژه سپاري آينده شفاف باشد.
     با وجود ادعاي راه آهن مبني بر دقت بالاي سامانه ATC، شواهد موجود نشان مي دهد اين سامانه با تعداد خطاي غيرقابل قبولي در حال بهره برداري است؛ شرکت راه آهن بايد نسبت به رفع خطاهاي فني در بازه زماني مشخص و پيش از پياده سازي اين سامانه در ديگر محورهاي ريلي کشور اقدام و نتيجه را اعلام کند. لازم است نوسازي ناوگان ريلي با تکيه بر توان توليدکنندگان توانمند داخلي در اولويت برنامه هاي وزارت راه و شهرسازي قرار گيرد.ضروري است هماهنگي ميان نهادهاي مرتبط با امداد در محورهاي ريلي با اجراي مانور براي کاهش زمان رسيدگي با اولويت محورهاي پرتردد افزايش يابد و تجهيز قطارها به ادوات ايمني و آموزش ماموران قطار براي امداد اوليه در اسرع وقت صورت پذيرد.
    کم توجهي به ايمني علت سانحه قطار در هفت خوان / با گذشت بيش از 40روز از مرگ 48 هموطن، فعاليت پرخطاي سامانه ATC ادامه دارد
    


 روزنامه كيهان، شماره 21533 به تاريخ 22/10/95، صفحه 6 (اجتماعي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 24 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مهندسي اكوسيستم بيابان
متن مطالب شماره 15، تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است