|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد95/12/28: «دنياي اقتصاد» پرونده بازار سهام از سال 90 را بررسي مي كند : عبور بورس از سودهاي ظاهري
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4010
شنبه بيست و هشتم اسفند ماه 1395



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4010 28/12/95 > صفحه 9 (بورس) > متن
 
 


«دنياي اقتصاد» پرونده بازار سهام از سال 90 را بررسي مي كند : عبور بورس از سودهاي ظاهري


نويسنده: زهرا رحيمي

دنياي اقتصاد -امروز آخرين روز معاملات بورس تهران در سال 95 در حالي به پايان مي رسد که بازار سهام در اين سال اتفاقات مثبت و منفي زيادي را پشت سر گذاشت. هر چند تحت تاثير عملي شدن برجام در دي ماه سال 94، بسياري در انتظار يک چهره متفاوت از بورس اوراق بهادار تهران در سال 95 بودند اما در نهايت اين بازار نتوانست مطابق با انتظارات ظاهر شود. نماگر اين بازار که در ابتداي سال 95 در سطح 80 هزار و 219 واحدي قرار داشت، در پايان معاملات روز چهارشنبه هفته گذشته (25 اسفند ماه) در ارتفاع 76 هزار و 738 واحدي به کار خود پايان داد و با ثبت زيان 3/ 4 درصدي در انتهاي جدول بازدهي بازارهاي سرمايه گذاري کشور قرار گرفت. با اين حال، بررسي ها از سال 90 نشان مي دهد بر خلاف سال هاي پيش از آغاز به کار دولت يازدهم که رقم هاي بالاي سودآوري در بورس در تورم بالاناپديد مي شد، طي چهار سال اخير متوسط بازدهي بازار سهام از نرخ عمومي تورم 5 درصد بالاتر بوده است. بورس تهران در سال جاري تحت تاثير عوامل مختلف اقتصادي، سياسي و بين المللي در بيشتر روزها در يک روند رکودي به سر مي برد و هرچند در مقاطعي رونق هايي را نيز کسب کرد اما در نهايت محکوم به تحمل افت عمومي قيمت ها شد.
    اکنون نيز بورس تهران، سال 96 را در شرايطي آغاز مي کند که عوامل مثبت و منفي زيادي مي تواند مسير بورس تهران را تحت تاثير قرار دهد. از جمله مهم ترين اين عوامل مي توان به انتخابات رياست جمهوري ايران، بازارهاي جهاني و نرخ دلار اشاره کرد. در مورد انتخابات رياست جمهوري بايد ديد در نهايت از لحاظ سياسي چه مسيري پيش روي بورس تهران قرار مي دهد. غالب کارشناسان با وجود برخي تفاوت نظرها، در مجموع نمره خوبي را به کارنامه اقتصادي دولت يازدهم مي دهند. اين کارشناسان بهبود روابط ايران با جهان بين الملل را از مواردي در پرونده اين دولت ياد مي کنند که ريسک هاي بسياري را از سر راه وضعيت اقتصادي و به تبع آن شرکت هاي فعال در بورس تهران برداشته است. بر همين اساس بايد ديد مسير اين گشايش ها پس از انتخابات رياست جمهوري چگونه رقم خواهد خورد. در اين باره به نظر مي رسد مطابق با سنت اثرپذيري روند قيمت ها از انتخابات رياست جمهوري، در سال آينده نيز قبل و بعد از انتخابات، بورس تهران نوسانات چشمگير تري را تجربه کند.
     
    سودهاي واقعي براي سهامداران
    بر خلاف تصور بسياري از سرمايه گذاران که سال هاي پيش از دولت يازدهم را براي بورس بسيار مناسب مي دانستند، بررسي دقيق تر نشان مي دهد سودآوري بازار سهام در آن سال ها اسمي بوده و به معناي واقعي موجب بهبود درآمد سرمايه گذاران نشده است. بر اين اساس، طي سال هاي 90 و 91 متوسط سودآوري در بورس تهران سالانه 28 درصد بوده است. اين بازدهي به طور متوسط بين سال هاي 92 تا 95 حدود 19 درصد بوده است. گرچه به ظاهر اين اختلاف عملکرد بهتر سال هاي 90 و 91 را نشان مي دهد، اما اگر نرخ تورم اين سال ها را نيز دخيل کنيم مشاهده مي شود که بازدهي واقعي سال هاي مزبور منفي بوده است. به عبارت دقيق تر، رشد سرمايه زماني ارزش دارد که از تورم عمومي بالاتر باشد؛ در غير اين صورت قدرت خريد سرمايه گذار عملاکاهش مي يابد. به اين ترتيب، متوسط تورم سال هاي 90 و 91 حدود 30 درصد بوده که 2 واحد درصد بيشتر از متوسط بازدهي در اين سال ها بوده است. اين در حالي است که در سال هاي 92 تا 95، متوسط نرخ تورم کمتر از 14 درصد بوده است. بنابراين، بازدهي متوسط 19 درصد در اين سال ها به معناي سود واقعي سالانه 5 درصد بوده است.
    بورس تهران همزمان با روي کار آمدن دولت يازدهم در سال 92 يکي از شگفت انگيزترين دوران هاي فعاليت خود را تجربه کرد. همزمان با آغاز به کار حسن روحاني و از اواسط مرداد ماه بورس تهران تا نيمه دوم دي 92 يکي از پرشتاب ترين دوران رونق خود را تجربه کرد. رونقي که دلايل آن را بايد در انگيزه هاي سياسي ناشي از روي کار آمدن دولت يازدهم و اميدواري به خروج از فضاي تحريم ها با شروع فعاليت دولت يازدهم جست وجو کرد. انگيزه هايي که در اواسط کار دولت يازدهم عملي شد تا رنگ و بوي فضاي کسب و کار و اقتصاد کشور تحت تاثير اين عامل رنگ و بويي ديگر به خود بگيرد. در اين ميان البته تضعيف نرخ ريال در برابر دلار نيز از جمله عوامل اثر گذار بر رشد قيمت ها در اين بازه زماني به شمار مي رود. بورس تهران در ادامه و پس از سال 92 ديگر نتوانست با قدرتي مشابه به کار خود ادامه دهد. علت اصلي اين امر به يک عامل خارج از کنترل دولت برمي گشت و آن رکود در بازارهاي جهاني بود. افت شديد قيمت نفت و فلزات در بازار هاي جهاني در آن بازه زماني دو عامل مهم توقف مسير رشد قيمت ها در بورس به شمار مي رفت. شاهد مدعا روند قيمتي سهام شرکت هاي کالايي است. اين شرکت ها که زماني ليدر بازار سهام کشور به شمار مي رفتند تحت تاثير وضعيت قيمت ها در بازار هاي جهاني از کانون توجه معامله گران دور شدند.
    ضمن آنکه سايه تحريم ها بر سر اقتصاد کشور چه قبل از برجام و چه بعد از برجام فشار سنگيني به شرکت ها مي آورد (به طور مثال در تهيه مواد اوليه، فروش محصولات و مبادلات بانکي). اين فشار ها هر چند در مورد برخي شرکت ها پس از برجام کمتر شد اما همچنان مانعي بر سر راه فعاليت اکثر شرکت ها به شمار مي رفت، چرا که عملي شدن برجام مطابق گفته کارشناسان حداقل يک سال زمان مي بُرد. به عبارتي اکثر شرکت هاي فعال در بورس تهران و به طور کلي اکثر شرکت هاي فعال در بخش هاي مختلف توليد و خدمات کشور به نوعي مستقيم و غير مستقيم از تحريم ها اثر مي پذيرند. از اين رو علاوه بر عامل رکود سنگين بازارهاي جهاني و افت قيمت نفت، فضاي تحريم نيز از مواردي بود که بورس تهران را از ادامه رشد قيمت ها باز داشت. پس از عملي شدن اجراي برجام در دي ماه 94 کارشناسان زمان مشاهده اثرات رفع تحريم ها در وضعيت شرکت ها را حداقل در يک بازه يک تا دوساله عنوان مي کردند. بر همين اساس مي توان گفت در سال 96 است که مي توان اثرات اقتصادي و گشايش ها در وضعيت شرکت ها تحت تاثير مهم ترين دستاورد دولت يازدهم را مشاهده کرد. بررسي عملکرد تيم اقتصادي دولت يازدهم نيز در اين ميان تصميمات اقتصادي مهم و اثرگذاري را نشان مي دهد. در صدر مهم ترين اين تصميمات ايجاد بازار بدهي بود. بازاري که مي تواند علاوه بر تسويه حجم عظيمي از بدهي هاي دولت زمينه ايجاد تعميق بازار سهام را به وجود آورد.
     
    بورس 96 از دريچه بازار جهاني و نرخ ارز
    همان طور که در بخش بررسي پرونده دولت يازدهم گفته شد، عمده عاملي که مسير بورس تهران را وارد روندي نسبتا رکودي در دوره هايي نسبتا طولاني کرد، رکود چشمگير در بازارهاي جهاني بود. اين موضوع به اين دليل است که بخش اعظمي از ارزش بازار سهام کشور متعلق به شرکت هاي کاموديتي محور (وابسته به بازار هاي جهاني) است. بر همين اساس يکي از عوامل اثر گذار بر روند قيمت ها در بورس تهران مربوط به روند قيمت ها در بازار هاي جهاني است. از اين رو مسير قيمتي در بازارهاي جهاني ديگر عاملي است که مي تواند شرايط بورس تهران در سال جديد را رقم بزند. مطابق با پيش بيني موسسات بين المللي معتبر به نظر مي رسد روند رشد قيمت ها در بازارهاي جهاني که استارت آن پيش از شروع سال جديد ميلادي رقم خورد، سال آينده نيز ادامه پيدا کند. امري که در صورت تحقق، يک عامل حمايتي قوي از بورس تهران خواهد بود. در اين ميان البته اظهار نظر هايي نيز وجود دارد که نسبت به ادامه مسير قيمت ها در بازارهاي جهاني نگراني هايي ابراز مي کنند. اين گروه هر چند رشد قيمتي بيشتر در بازار هاي جهاني را دور از انتظار عنوان مي کنند، اما احتمال کاهش آن به کمتر از ميانگين سال 95 را نيز بسيار بعيد مي دانند. نتيجه آنکه به نظر مي رسد روند قيمتي در بازارهاي جهاني در سال آينده با توجه به نرخ هاي در نظر گرفته شده در گزارش هاي پيش بيني بودجه شرکت ها همچنان از معاملات سهام حمايت کند.
    همان طور که مي دانيم، نرخ ارز در اواخر سال جاري و از زمان آغاز به کار ترامپ افزايش يافت و به تبع رشد اين نرخ اقبالي نيز نسبت به شرکت هايي که از نرخ ارز متاثر مي شوند، شکل گرفت. هرچند افزايش اين نرخ توامان با اثرات مثبت و منفي در تعيين روند عمومي قيمت ها در بورس تهران دارد اما به نظر مي رسد وزن اثر پذيري مثبت از افزايش اين نرخ در بورس بيشتر باشد. بيشتر شرکت هاي فعال در بورس تهران بودجه هاي خود در سال 96 را روي دلار کمتر از 3800 توماني بسته اند از اين رو هرگونه تحرک رو به بالادر اين نرخ مي تواند اقبال به سهام اين شرکت ها را به وجود آورد.
     
    بازخواني پرونده بورس 95
    در سه ماه پاياني سال 94 تحت تاثير اجرايي شدن برجام، اقبال زيادي به بازار سهام شکل گرفت. به خصوص سهام آن دسته از شرکت هايي که تاثير مثبت زيادي از رفع تحريم ها مي پذيرفتند. در صدر اين گروه، خودرويي ها با رشد بيش از 200 درصدي قرار داشتند. بانک ها نيز در آن برهه بازدهي قابل قبولي را در کارنامه خود ثبت کردند (بازدهي حدود 20 درصدي). داستان رشد قيمت ها اما ادامه دار نبود. در فروردين ماه فشار فروش زيادي به قيمت سهام شرکت ها به خصوص خودرويي ها وارد شد. فشار فروشي که يکي از دلايل آن نوسان گيري معامله گران براي کسب سود بود و بخشي از آن نيز به تسويه اعتبارات کارگزاري ها برمي گشت. البته برخي نگراني هاي برجامي نيز در اين ميان بي تاثير نبود. اين عوامل در کنار هم به نزول قيمت ها در فروردين ماه انجاميد. عوامل ذکر شده در ارديبهشت ماه نيز سايه خود را از سر معاملات سهام برنداشت و در نهايت در آن ماه هم چيزي جز زيان نصيب معامله گران نشد. در خرداد ماه اما غلبه عوامل منفي موجود بر عوامل مثبت افت سنگين 5 درصدي را به شاخص تحميل کرد. از مهمترين عوامل اثر گذار در نزول قيمت ها در آن بازه زماني، شکست کف حمايتي 76 هزار واحدي عنوان مي شد.
    به عبارت ديگر با شکسته شدن اين کف حمايتي موجي از نگراني در بين معامله گران به وجود آمد و بسياري از سهامداران با پيوستن به صفوف فروش افت قيمت سهام را موجب شدند (در کنار اين موضوع همچنان دو عامل فشار فروش و تسويه اعتبارات کارگزاري ها نيز بر معاملات سهام سنگيني مي کرد). افت عمومي قيمت سهام در خرداد ماه در شرايطي رقم خورد که در روزهاي پاياني اين ماه برخي تحرکات مثبت بازار هاي جهاني و بازار نفت، اميدواري ها را به آينده بورس ايجاد کرده بود (استارت رشد قيمت ها در بازارهاي جهاني طي معاملات ارديبهشت ماه رقم خورده بود). اين تحرکات مثبت در بازارهاي جهاني به خصوص در مورد سنگ آهن و روي يکي از اصلي ترين دلايل تغيير عملکرد بورس در تير ماه بود. پالايشي ها نيز به مدد رشد قيمت نفت توانستند پس از مدت ها در بازار خودنمايي کننند. البته در آن بازه زماني رسيدن به کف حمايتي 72 هزار واحدي نيز در برگشت شاخص بي تاثير نبود.
    هرچند برگزاري بخش اعظمي از مجامع شرکت هاي بورسي در اين ماه که نقطه اوج آن در هفته پاياني تير ماه بود، از شتاب اين رشدها کاست. البته بانک ها موفق به برگزاري مجامع خود نشدند و با توقف تعدادي از بزرگ ترين نمادهاي زير مجموعه اين گروه پرونده جنجالي اين شرکت ها در سال 95 کليد خورد. روند رشد قيمت ها پس از اتمام فصل مجامع در روزهاي واپسين تير، در مردادماه با شتاب بيشتري دنبال و در نهايت به رشد 8/ 4 درصدي نماگر اين بازار انجاميد. البته بخش قابل توجهي از رشد قيمت ها در بازه مذکور به دليل حمايت معامله گران حقوقي از سهام و به ويژه در نمادهاي شاخص ساز بود. پايان فصل مجامع و ادامه تحرکات مثبت در بازارهاي جهاني نيز در شکل گرفتن اين روند نقش داشتند. از مهم ترين رويدادهاي اين ماه استعفاي محمد فطانت و آغاز سکانداري شاپور محمدي بود. در پايان اين ماه برخي تلاش ها براي سبز نگه داشتن شاخص از انتقادهايي بود که متوجه تيم مديريتي جديد سازمان مي شد.
    مسير رشد قيمت سهام در مردادماه اما جاي خود را به رکود معاملات در شهريور ماه داد. فشار تسويه اعتبارات کارگزاري ها به دليل نزديک شدن به پايان سال مالي بيش از 50 درصد از کارگزاري ها، مهم ترين عامل در رقم خوردن رکود معاملاتي در شهريور بود. دراين ماه همچنين از شدت ورود حقوقي ها کاسته شد (در مرداد ماه اين معامله گران حمايت هاي مناسبي از بازار به عمل آورده بودند). در نهايت دومين فصل از سال با ثبت رشد حدود 5 درصدي که بخش اعظم آن به دليل عملکرد بورس در مرداد ماه بود، به پايان رسيد.
    در مهرماه براي اولين بار در سال 95 خالص خريد حقيقي ها مثبت شد. ورود اين معامله گران در ماه هاي پيش از آن به کندي صورت مي گرفت و با شروع پاييز و اتمام بخش عظيمي از تسويه اعتباري ها به دليل پايان سال مالي اين شرکت ها خون تازه اي به معاملات اين بازار از سوي حقيقي ها تزريق شد. در اين ميان البته برخي خوش بيني ها نسبت به آينده اقتصادي کشور و بازتاب اين امر در گزارش هاي 6 ماهه شرکت ها نيز از موارد اثر گذار بر روند قيمت ها بود. در جريان معاملات اين ماه اعضاي اوپک به کاهش توليدات نفت تا سطح 700 هزار بشکه در روز توافق کردند. امري که منجر به بهبود نسبي قيمت نفت شد و به اقبال معامله گران به گروه پالايشي انجاميد. معاملات آبان ماه اما در دو نيمه کاملامتفاوت دنبال شد. نيمه اول به خوش بيني نسبت به پيروزي هيلاري کلينتون در انتخابات رياست جمهوري آمريکا که انتظار مي رفت نسبت به رقيب خود تهديد کمتري بر سر اجراي برجام باشد، موجي از تقاضا در بورس را به وجود آورد، اما مشخص شدن نتيجه انتخابات و انتخاب شدن ترامپ به طور هيجاني بازار را با يک شوک منفي روبه رو کرد. نتيجه اين دو نيمه متفاوت در معاملات آبان ماه بورس در نهايت رشد 5/ 1 درصدي شاخص سهام بود. از زمان انتخاب شدن ترامپ به عنوان رياست جمهوري جديد آمريکا حالافعالان اقتصادي کشور بايد ريسک حضور ترامپ را بر سر راه اجرايي شدن برجام نيز لحاظ مي کردند. با اين همه تلقي سهامداران از انتخاب ترامپ چندان هم منفي نبود. شاهد مدعا آنکه معاملات آذر ماه در فضاي مثبتي دنبال شد. افزايش نرخ دلار در برابر ريال در آذر ماه از مهم ترين عوامل رشد قيمت عمومي سهام در بورس تهران بود. ضمن آنکه بازارهاي جهاني نيز در آن بازه زماني رونق هاي مناسبي را تحت تاثير صحبت هاي ترامپ در جهت احياي زير ساخت هاي آمريکا تجربه کردند. قيمت نفت نيز در اين بازه زماني تحت تاثير توافق اوپک براي کاهش توليدات با رشد مناسبي مواجه شد. در روزهاي پاياني نهمين ماه از سال 95 هرچند شاخص توانسته بود از محدوده زيان از ابتداي سال خارج شود، اما در ادامه تحت تاثير فشار فروش معامله گران دوباره به کمند زيان افتاد. اين عوامل منجر به ثبت رشد يک درصدي بورس در آذر شد.
    آغاز زمستان 95 در فضايي کم رمق دنبال شد. تضعيف نسبي عواملي که در آذر ماه زمينه رونق سهام را فراهم کرده بود، در دي ماه موجب سيطره يک فضاي رکودي بر معاملات شد. کاهش ارزش معاملات به کمتر از 100 ميليارد تومان در اکثر روزهاي معاملاتي دي ماه توام با احتياط معامله گران از شروع به کار رسمي ترامپ به عنوان رئيس جمهوري آمريکا فضاي رکودي توام با احتياط را در معاملات اين ماه به وجود آورد. البته انتشار گزارش هاي 9 ماه نيز در ايجاد اين فضاي احتياطي بي تاثير نبود. (وضعيت قيمت ها در بازار هاي جهاني همچنان به عنوان يک عامل حمايتي از بازار سهام وجود داشت و شرکت هاي اثرپذير از روند قيمتي اين بازار ها از يک رونق نسبي در قياس با سهام ديگر شرکت ها برخوردار بودند). فضاي احتياطي به وجود آمده طي معاملات دي، در بهمن ماه تحت تاثير بازگشايي نمادهاي بانکي جاي خود را به نزول قيمت ها داد. قيمت سهام در بورس در بهمن ماه تحت تاثير بازگشايي نمادهاي بانکي رو به ضعف گذاشت. از اين رو نماگر اين بازار در پايان معاملات بهمن ماه افت 2/ 2 درصدي را به نمايش گذاشت. در روزهاي پاياني بهمن همزمان با انتشار گزارش هاي بودجه سالانه شرکت ها استقبال سهامداران از برخي گروه ها که انتظار تحليل مثبت در سودآوري آنها وجود داشت، رقم خورد. بر همين اساس در پايان اين ماه شاهد رشدهاي محدودي در نماگر هاي بازار سهام بوديم. در دو هفته نخست اسفند شاهد نوساناتي اندک در نماگر هاي بازار سهام بوديم. ميزان نوسان روزانه شاخص در اين بازه زماني در برخي روزها به زحمت به اندازه انگشتان دست مي رسيد. در ميانه ماه اما فشار فروش معامله گران عمده، بازگشايي تعداد زيادي از نمادهاي متوقف و همچنين فشار تسويه اعتبارات کارگزاري ها فشار بيشتري به قيمت سهام شرکت ها وارد کرد. اين عوامل سبب شد بازدهي اين ماه تا پايان معاملات روز چهارشنبه (25 اسفند ماه) به 1/ 1 درصد برسد. در مجموع پرونده بورس تهران در سال 95 با زيان 3/ 4 درصدي نماگر اصلي بازار به پايان رسيد و نگاه سهامداران براي کسب بازدهي از بازاري که به نظر مي رسد در شرايط کنوني عوامل حمايتي از آن چندان هم کم نيست، به سال 96 موکول شود.
    
    
«دنياي اقتصاد» پرونده بازار سهام از سال 90 را بررسي مي کند : عبور بورس از سودهاي ظاهري
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4010 به تاريخ 28/12/95، صفحه 9 (بورس)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 8 بار



آثار ديگري از "زهرا رحيمي"

  «دنياي اقتصاد» بررسي مي كند : دام روز مرگي در كمين بورس
زهرا رحيمي، دنياي اقتصاد 17/12/95
مشاهده متن    
  كج راهه عمق بخشي به بورس / كارشناسان پاسخ مي دهند؛ نقدشوندگي يا شفافيت در بازار سهام؟
زهرا رحيمي، دنياي اقتصاد 11/12/95
مشاهده متن    
  منشا يخبندان معاملات بورس / «دنياي اقتصاد» بررسي مي كند؛ گردش پول در بازارهاي سهام جهاني 6 برابر ايران است
زهرا رحيمي، دنياي اقتصاد 8/12/95
مشاهده متن    
  شاخص سهام 11 واحد رشد كرد : تكرار روزهاي كم رمق بورس تهران
زهرا رحيمي، دنياي اقتصاد 25/11/95
مشاهده متن    
  پيام تحرك بازيگردانان بورس / توجه به ارزندگي سهام يا نقش حمايتي، حقوقي ها را خريدار كرد؟
زهرا رحيمي، دنياي اقتصاد 21/11/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

تبليغات

چاپ مقاله

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه روان پرستاري
متن مطالب شماره 5 (پياپي 405)، آذر و دي 1395را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1395-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است