|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد95/12/28: توسعه حمل و نقل ريلي در گرو وابستگي به مسير
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4078
يكشنبه چهارم تير ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4010 28/12/95 > صفحه 23 (حمل و نقل ريلي) > متن
 
 


يادداشت 
توسعه حمل و نقل ريلي در گرو وابستگي به مسير


نويسنده: مجيد بابايي*


    يکي از مفاهيم بسيار کليدي در ادبيات توسعه مربوط به مفهوم وابستگي به مسير (Path Dependency) است. وابستگي به مسير عبارت است از فرآيندي پويا که سير تحولات گذشته و تاريخي آن بر جايگاه امروزي اش تاثيرات تعيين کننده اي داشته است. به عبارتي جايي که امروز ايستاده ايم حاصل تحولات تاريخي، سياست ها و تصميماتي است که در يک روند مستمر از گذشته تاکنون اتخاذ شده است. از همين رو است که بخش عمده اي از موفقيت ها و البته ناکارآمدي ها و شکست ها ناشي از وابستگي آنها به مسير حرکت گذشته است. به عبارتي ساده تر، مي توان چنين ادعا کرد که دستاوردهاي فرآيندهاي وابسته به مسير حرکت گذشته، فقط به عنوان جزئي از يک فرآيند تاريخي قابل درک هستند.
    براي اينکه درک اين مفهوم ساده تر شود مثالي مي زنم از بخش ريلي: سال 84 مدل جديدي از خصوصي سازي با تصويب قانون دسترسي آزاد به شبکه ريلي ارائه شد که به دنبال آن هرگونه سرمايه گذاري دولت در بخش ناوگان ريلي را ممنوع و بخش خصوصي را متولي امر سرمايه گذاري در اين حوزه کرد. به عبارتي با اين سياست گذاري جديد مسير جديدي براي توسعه حمل ونقل ريلي تعيين شد. اما با گذشت بيش از 10 سال از اين سياست به دلايل مختلف بخش خصوصي توان چنين سرمايه گذاري را نداشته است و چون دولت نيز مجوز قانوني براي سرمايه گذاري در اين حوزه را نداشته بنابر اين نتيجه انتخاب اين مسير، کاهش سرمايه گذاري در حوزه ناوگان ريلي و به تبع آن افزايش سن ناوگان، کاهش کيفيت خدمات و کاهش مزيت هاي رقابتي بخش ريلي در مقايسه با ساير مدهاي حمل ونقل بوده است.
    اما وابستگي به مسير مي تواند به اشکال مختلفي بروز کند و هر يک نيز راه حل هاي متفاوتي از يکديگر دارند. برخي از وابستگي ها به مسير جنبه اختياري دارند به اين معني که با پذيرفتن هزينه هاي آن مي توان مسير جديدي را انتخاب کرد. مثلادر همين بخش ريلي سال ها است که استفاده از فناوري هاي سيستم هاي سنتي کنترل سير و حرکت قطار در بدنه ساختار بخش ريلي، ما را در مسيري قرار داده که هرگونه تغيير مسير و به کارگيري فناوري هاي جديد به سادگي ممکن نباشد و چه بسا اتخاذ مسيرها و تصميمات جديد مي تواند هزينه هايي در ابعاد کلان اقتصادي و اجتماعي به دنبال داشته باشد. اما در هر حال ما اين امکان را داريم که با درک درست از تغييرات در حوزه فناوري هاي ريلي و همچنين چشم انداز پيشرفت ريلي که براي خود متصور هستيم نسبت به تعيين مسيري جديد و به کارگيري فناوري هاي مدرن اقدام کنيم. مثال بارز اين نوع از تغيير در وابستگي به مسيرهاي قبلي را مي توان در به کارگيري فناوري سيستم علائم و ارتباطات ATC به منظور کنترل اتوماتيک قطارها و حذف چشمگير خطاهاي انساني عنوان کرد که البته بخشي از هزينه هاي اين تغيير چشمگير، بروز سانحه قطار در محدوده سمنان در آذر ماه 95 و هزينه هاي کلان اجتماعي و اقتصادي براي بخش ريلي بوده است.
    از سوي ديگر برخي از وابستگي به مسيرها اجباري است و برون رفت از آن نيز به سادگي ممکن نيست که از آن به عنوان پديده قفل شدگي (Lock In) هم ياد مي شود. به عنوان مثال بخشي از چالش هاي پيش روي حمل ونقل ريلي کشور ناشي از اتخاذ سياست هايي در گذشته است که معتقد به وجود شکست بازار در بخش ريلي است. بر همين اساس است که در طول دهه هاي اخير و حتي پس از شروع خصوصي سازي در بخش ريلي از سال 84 به بعد، همواره دولت ها نقشي فراتر از حوزه حاکميتي و سياست گذاري داشته اندو خود را ملزم به حضوري تمام قد در فعاليت هاي تصدي گري مي ديده اند. از اين رو چون اتخاذ چنين سياست هايي همزمان با مباني خصوصي سازي و واگذاري امور به بخش خصوصي در تضاد بوده، لاجرم صنعت ريلي را در مسيري قرار داده که امروز برون رفت از آن و انتخاب مسير جديد به سادگي ممکن نباشد يا اينکه به اتخاذ سياست هاي دوگانه دولت در واگذاري يارانه پنهان به بخش جاده اي از طريق قيمت گذاري پايين سوخت از يک طرف و حذف حق دسترسي به شبکه جاده اي در مقابل اخذ حق دسترسي بسيار بالااز شبکه ريلي اشاره کرد که عملاسياست گذاران مسيري را در گذشته انتخاب کرده که امروز شاهد آن هستيم که به مرور با کاهش يا حذف مزيت هاي ذاتي حمل ونقل ريلي، فضاي رقابتي در بخش حمل ونقل را به شدت به نفع بخش جاده اي تغيير داده است. طبيعتا تغيير اين سياست ها و کاهش وابستگي به مسير براي بخش ريلي بسيار سخت و برون رفت از آن براي دولت بسيار پر هزينه خواهد بود.
    پس ملاحظه مي شود تصميمات بزرگ و کوچکي که امروز در صنعت ريلي با آن مواجه هستيم، به دانش و تصميماتي که در گذشته اتخاذ کرده ايم وابسته است و به واسطه سطحي از شايستگي ها و توانمندي هايي که امروز در اختيار داريم محدود شده است. به عبارتي مسائل گذشته به شکلي قدرتمند بر برنامه ريزي استراتژيک صنعت ريلي تاثيرگذار بوده اند. از اين رو مي توان چنين ادعا کرد که حمل ونقل ريلي کشور در شرايط فعلي هم در درون ساختار خود و هم در مجموع محيط کلان حمل ونقل کشور به شدت با پديده قفل شدگي در سياست ها و فناوري هاي ديروز مواجه بوده و اين شرايط متاسفانه همچون دومينويي سياست ها و مسيرهاي آينده صنعت ريلي را نيز تحت الشعاع خود قرار مي دهد.
    امروز حمل ونقل ريلي در تقابل با فناوري ها، سياست ها و فرآيندهاي منسوخ شده اما به شدت نهادينه شده در ساختار خود رنج مي برد. از همين رو ادامه شيوه ها و نحوه سياست گذاري فعلي که نتيجه مسيري است که مبتني بر سياست هاي غلط گذشته در پيش راه ما قرار گرفته، نمي تواند حمل ونقل ريلي را در تحقق اهداف سند چشم انداز ياري کند. به همين دليل به جرات مي توان گفت که مهم ترين ضعف بخش ريلي در دهه اخير که شرايط امروز بخش ناشي از آن بوده عدم اصلاح و تجديد ساختار بخش ريلي کشور است. اين عدم تجديد ساختار به معني پذيرش ادامه مسيرهاي ناکارآمد گذشته است که به معني قفل شدن در سياست ها، فرآيندها، ابزارها و فناوري هاي گذشته است. حمل ونقل ريلي براي برون رفت از اين وابستگي به گذشته ناکارآمد خود نياز به جراحي و تحول پايه اي در ساختار فکري و اجرايي خود دارد. نمي توان با ابزارهاي ديروز حمل ونقل ريلي مدرن را طراحي، برنامه ريزي و اجرا کرد. نمي توان سهم بخش ريلي را از مجموع حمل ونقل کشور بدون اصلاح مسير ناکارآمد گذشته ارتقا داد. توسعه صرف کمي در زيربناهاي حمل ونقل ريلي درمان درد بخش ريلي نيست. براي برخورداري از يک راه آهن مدرن، ايمن، سريع و تاثيرگذار در رشد اقتصادي کشور، مکانيزم ها، ابزارها و فناوري هاي گذشته و در حال استفاده فعلي راهگشا نيستند. بنابراين بايد در انتخاب مسير، سياست ها و راهبردهاي بخش ريلي از تجربيات و آموخته هاي تلخ و شيرين گذشته به درستي استفاده کرد تا صنعت ريلي کشور در آينده از مسيري که امروز انتخاب مي کنيم خشنود و سربلند باشد.
    *دانشجوي دکتراي مديريت تکنولوژي و پژوهشگر حمل ونقلیادداشت: توسعه حمل و نقل ريلي در گرو وابستگي به مسير
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4010 به تاريخ 28/12/95، صفحه 23 (حمل و نقل ريلي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 9 بار



آثار ديگري از "مجيد بابايي"

  حمل ونقل ريلي در هزار چم ادغام و تفكيك / در حاشيه طرح مجدد تفكيك وزارت راه و شهرسازي ، مطرح شد
مجيد بابايي*، دنياي اقتصاد 20/3/96
مشاهده متن    
  مديريت فناوري، حلقه مفقوده توسعه حمل ونقل ريلي
مجيد بابايي*، دنياي اقتصاد 9/2/96
مشاهده متن    
  موفقيت در ترانزيت مستلزم مديريت متمركز فرابخشي است
مجيد بابايي*، دنياي اقتصاد 21/12/95
مشاهده متن    
  ضرورت اصلاح ساختار در ايمني حمل و نقل ريلي
مجيد بابايي*، دنياي اقتصاد 9/9/95
مشاهده متن    
  رمضان ايراني
مجيد بابايي *، جام جم 13/4/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله پزشكي هلال احمر
متن مطالب شماره 5 (پياپي 1905)، 2017را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است