|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 96/1/31: تغيير اقليم و دست كاري زمين = سيل
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3014
شنبه بيست و هفتم آبان ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 2844 31/1/96 > صفحه 17 (جامعه) > متن
 
      


تغيير اقليم و دست كاري زمين = سيل
«شرق» بررسي كرد؛ سيل آذربايجان در گفت و گو با يك دانشيار جغرافيا و يك دكتراي آب و هواشناسي


صدرا محقق: وقوع سيل ويرانگر و کشنده در استان هاي شمال غربي کشور از اردبيل و آذربايجان شرقي تا کردستان در هفته گذشته تبعات و تلفات بسياري بر جاي گذاشت. پيش از شروع سال جديد و در آخرين ماه هاي زمستان گذشته هم دست کم دو مورد سيل بسيار شديد در جنوب شرقي کشور در استان سيستان وبلوچستان و همچنين در جنوب يعني استان هاي بوشهر، هرمزگان و جنوب استان فارس به راه افتاد که خسارت هاي فراواني از خود بر جاي گذاشت. اقليم و جغرافياي ايران اگرچه با سيل بيگانه نيست و همه ساله بارها شاهد اين پديده خشمگين طبيعي بوده؛ اما آمارهاي سازمان هواشناسي کشور نشان مي دهد در ٢٠ سال اخير تعداد و همچنين حجم وقوع سيل هاي ويرانگر در ايران هميشه در حال افزايش بوده است.
     در اين ميان پرسش هايي به ميان مي آيد که علت وقوع اين سيل ها و تلفات و تبعات فراوان آن ناشي از چيست و چه راهکاري مي توان و بايد در برابر آن به کار بست؟ آيا امکان مقابله و پيشگيري يا حداقل کاستن از خسارت هاي مالي و جاني مردم و همچنين واردآمدن آسيب هاي جبران ناپذير به طبيعت در برابر اين سيل ها وجود دارد. در اين گزارش همين پرسش ها را با دو استاد دانشگاه و صاحب نظر و متخصص مرتبط با موضوع در ميان گذاشتيم؛ دکتر غلامرضا براتي، دانشيار جغرافياي دانشگاه شهيد بهشتي با گرايش اقليم شناسي و دکتر شهريار خالدي، استاد آب و هواشناسي دانشگاه شهيد بهشتي، در پاسخ به «شرق» در اين باره توضيحاتي داده اند که شرح نظرات آنان در ادامه آمده است:
     دکتر غلامرضا براتي: وقوع بارندگي يک پديده طبيعي است؛ اما اين پديده يعني سيل ويرانگري مشابه آنچه در شمال غرب کشور رخ داد، يک پديده طبيعي نيست. بارندگي اگر بر بستري فرود بيايد که دست نخورده نباشد، باعث فعال شدن چشمه ها، تغذيه سفره هاي زيرزميني و بالابردن کشاورزي و توسعه مي شود؛ اما وقتي بسترها تخريب شد، ثمره آن وقوع سيل هاي شديد است. تخريب بستر و زمين يا مي تواند ناشي از چراي بي رويه دام باشد يا بر اثر صنايع و اکتشاف و بهره برداري غيراصولي و غيرعلمي از معدن باشد. همچنين در راهسازي وقتي تلاش مي شود با حداقل هزينه و براي کسب بيشترين بهره وري مالي با نگاه سود محوري صرف پروژه ها انجام شود، تخريب بستر رخ مي دهد. به اين موارد مي توان سدسازي را اضافه کرد، سد اگرچه گفته مي شود خودش مي تواند مانع از وقوع سيل و راهکاري براي کنترل سيلاب باشد؛ اما وقتي غيراصولي و با جانمايي نامناسب ساخته شود، خودش مي تواند منجر به وقوع سيل شود؛ مثلا وقتي جاده هاي دسترسي براي ساخت سد در محل هاي اشتباه و به روش هاي تخريبي ساخته مي شوند يا انفجارهايي که براي آماده سازي محل سد صورت مي گيرد، مي تواند روند تخريب زمين را تشديد کند. همه اين کارها دست به دست هم مي دهد و زمين و آبخيز را در شرايطي قرار مي دهد که آب باران به جاي نفوذ در زمين روي خاک روان بشود و به سمت پايين دست حرکت کند و سيل را به وجود بياورد؛ چون به دليل اين تخريب ها پوشش گياهي زمين از بين مي رود و نفوذپذيري آب کاهش پيدا مي کند و جريان آب با راه افتادن تبديل به سيلاب شده و به بار رسوب و سنگريزه و خاک مسلح مي شود و به جاي جريان آب به جرياني از گل و لاي بدل مي شود؛ حتي اگر جايي به پشت سدي هم برسد، مخزن سد را پر مي کند و اثرات مخرب دارد. در کشور ما متاسفانه در سال هاي اخير مسابقه اکتشاف معدن و دادن مجوز آن هم بدون نظارت شکل گرفته است، معدن کاران هم با نگاه صرفا سودآوري اقدام به تخريب منابع و زمين مي کنند و بعد از مدتي بعد از بهره برداري معدن شعاع بزرگي از زمين هاي اطراف را زير نخاله هاي معدن مدفون مي کنند و وقتي ذخاير معدن تمام شد، منطقه را به حال خود رها کرده و به سراغ نقطه اي ديگر مي روند. در شرايط کنوني در وهله اول من وزارت نيرو را که متولي حوزه کنترل و مديريت آب است، مسئول اين سيل ها مي دانم، پس از آن هم وزارت صنعت را به دليل همين مجوزهاي معدن کاوي و بعد وزارت جهاد کشاورزي و منابع طبيعي که در زمينه حفاظت و نگهداري يا افزايش پوشش گياهي زمين کوتاهي مي کنند. البته همه اينها به معناي اين نيست که تغيير اقليم هيچ نقشي در وقوع سيل ندارد. تغيير اقليم هميشه بوده؛ اما الان تشديد شده است. آزادشدن گازهاي گلخانه اي اقليم را دچار تغييرات کرده است، اين تغيير اقليم باعث شده است طبيعت رفتار تنش آميز و پيش بيني ناپذير داشته باشد، بارش ها را دچار تغيير کرده است و مثلا اگر پيش از اين بارش سالانه يک منطقه صد ميلي متر بود که در ١٠ موج بارشي صدروزه به وقوع مي پيوست، حالا به دليل تغييرات اقليمي اين صد ميلي متر در دو موج بارشي به وقوع مي پيوندد و خاک آن منطقه هم به دليل همين تغييرات تحمل اين بارش را ندارد و سيل به راه مي افتد. درباره همين سيل اخير در آذربايجان و ديگر مناطق شمال غربي کشور ما از قبل آستانه تحمل محيط زيست را کم کرديم و وقوع اين سيل ها نتيجه همکاري تغييرات اقليم و همين دست کاري در طبيعت است. در پروژه هاي عمراني و شهرسازي و جاده سازي و سدسازي تصور اين است که اگر پروژه ها را با هزينه کمتر بسازيم و پول کمتري خرج کنيم، کار مفيدي انجام شده است. اين در حالي است که اين هزينه ها بعدا به شکل خسارت هاي سيل خودش را نشان مي دهد و حتي هزينه هاي بسيار هنگفت تري بر جاي مي گذارد.
     دکتر شهريار خالدي: تغيير اقليم يک بحث جهاني است و کشور ما هم از آن مستثنا نيست. سيل، خشک سالي، توفان ها و بادهاي شديد و مهم تر از همه گرمايش آب و هواي زمين چهار اثر و تبعات اصلي تغيير اقليم است که متاسفانه کشور ما همه اين تبعات را شاهد بوده و از اين به بعد هم شاهد خواهد بود. تغيير آب و هوا دلايل خاص خودش را دارد؛ براي مثال انتشار گازهاي گلخانه اي که خيلي جدي گرفته نشده، يکي از دلايل اصلي آن است. بايد در نظر داشته باشيم که با اينکه تغيير اقليم مي تواند خسارت به بار بياورد؛ اما خود انسان هم به نوعي ديگر مسئول است، اگر در کشور ما سيل راه مي افتد، بايد رد پاي انسان را در آن ببينيم. طبيعت با بروز تغيير اقليم واکنش خودش را نشان مي دهد و انسان هم با دست کاري نابجا در طبيعت اثراتش را تشديد مي کند. ما وقتي پوشش گياهي زمين را از بين برده ايم و نفوذ پذيري آب در شهرها و اطراف را کم کرده ايم، بديهي است که پس از وقوع باران، سيل رخ مي دهد. بااين همه ما در ارتباط با تغيير اقليم بايد دو کار انجام دهيم، يکي تطابق با تغييرات و ديگري اينکه بايد تلاش کنيم اثرات آن را با فعاليت هاي خودمان کاهش دهيم. کاهش انتشار گازهاي گلخانه اي با کاستن از مصرف سوخت هاي مضر و فسيلي و استفاده از انرژي هاي نو، بهتر ساختن ساختمان ها که اتلاف انرژي کمتر شود و جلوگيري از ساخت سدهايي که با جانمايي نادرست احداث مي شوند، بخشي از اين وظايف است. ما سدها را بي رويه و در جاهاي ناجور احداث کرده ايم که تبعاتش را حالا دارد نشان مي دهد.
     بايد توجه داشت که در آب و هواي ايران به ازاي هر ١١ سال معمولا يک بار تَرسالي (سالي که بارش ها در آن زياد است) يا خشک سالي داريم؛ اما تغييرات اقليمي اينها را تشديد کرده است، گرمايش زمين ناپايداري هوا را هم بيشتر مي کند؛ براي مثال در رابطه با سيل در مناطق شمال غربي کشور، مشکل اين است که در منطقه سرسبزي مانند آذربايجان ها و شمال غربي، هميشه مراتع عالي و پوشش گياهي داشته ايم؛ اما اينها تضعيف شده و شهرسازي افزايش پيدا کرده است، قبلا اگر ٤٠ ميلي متر بارش رخ مي داد، مشکلي به وجود نمي آمد؛ اما اين کارها باعث شده با همين ميزان بارش، سيل راه بيفتد. منطقه آذربايجان، رشته کوه هاي عظيم دارد و با ازبين رفتن پوشش گياهي، باعث شديم سيل افزايش پيدا کند، به نوعي مي توان گفت مشکل را خودمان به وجود آورده ايم. راهکار مقابله با مشکل هم اين است که با تکنولوژي هاي جديد بايد مناطق آسيب پذير در برابر سيل را شناسايي و آمايش کنيم و براي آن برنامه ريزي داشته باشيم. در شرايط کنوني مهم ترين کار پيشگيري است، چراکه ما در ايران باز هم سيل ها و خشک سالي هاي شديد را خواهيم داشت و بايد آماده باشيم.
    تغيير اقليم و دست کاري زمين = سيل / «شرق» بررسي کرد؛ سيل آذربايجان در گفت و گو با يک دانشيار جغرافيا و يک دکتراي آب و هواشناسي
    


 روزنامه شرق ، شماره 2844 به تاريخ 31/1/96، صفحه 17 (جامعه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 31 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه صنعت نساجي و پوشاك
متن مطالب شماره 282 (پياپي 398)، مهر 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است