|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد96/2/2: سهراب سپهري: شاعر طبيعت و وفاق اجتماعي
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4367
چهار شنبه 25 ارديبهشت 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3788 2/2/96 > صفحه 16 (صفحه آخر) > متن
 
      


در همين حوالي 
سهراب سپهري: شاعر طبيعت و وفاق اجتماعي


نويسنده: شهرام اقبال زاده

سهراب سپهري شاعر طبيعت، آرامش، صلح و سازگاري انسان با انسان و انسان با جهان است. گاه كساني اتهام و مهر سكوت در برابر جنايت و سازش با وضع موجود و توجيه گر عملي قدرت قاهر - هر چند نه همدستي علني - بر پيشاني او زده اند: از جمله شاعر بزرگ حماسه و عشق شاملوي يگانه: و براهني متقدم در كتاب «طلا در مس»: كه آن يك مي گويد «سر آدم هاي بي گناهي را لب جوي مي برند و من دو قدم پايين تر بايستم و توصيه كنم كه آب را گل نكنيم»: و ديگري پرونده اي سنگين تر در كتابش براي سهراب جفت و جور مي كند كه «به كتاب قطور ظلم و ظلمت پشت كرده... و در برج عاج تقدس و صفا... همه چيز را «خوب» مي بيند... و [در شعرش] از تاريخ خبري نيست: از خشونت اجتماعات چيزي به چشم نمي خورد... و در دنيايي كه هميشه در تهديد خودكامگان قرار گرفته، مي توان پاسبان ها را شاعر ديد؟» اخلاقي نيست اگر تصريح نكنم كه براهني - برخلاف رسم معهود- صادقانه به خطاي خويش اعتراف و تاكيد كرده كه در آن زمان به گستره وسيع مفهوم و كنش سياسي چندان توجه نداشته است. واقعيت اين است پس از كودتاي سال ٣٢ و مهار جنبش اصلاحي ٤٢ -٣٩ آنچنان فضاي اختناق، سركوب، سانسور و زندان حاد شد كه جايي براي فعاليت مسالمت آميز و مدني باقي نماند و بيشتر اهل هنر و ادب، يا به نوعي بيان ياس آلود دچار شدند (نمونه بارز اخوان) يا به روايتي حماسي و اعتراضي روي آوردند، كه مي توان آن را «ادبيات ستيز» نام نهاد (نمونه شاملو): اما همان گونه كه از مثال آغازين پيداست، سهراب نه تنها خشونت و سركوب را ناديده نمي گيرد و چشم بر آن نمي بندد، بلكه از اينكه جامعه و جهان «خواب آلود» بر آن چشم بسته دچار وحشت مي شود و به خلوت خانه و «خانه مادر» طبيعت روي مي آورد و به نفي خشونت سياسي مي پردازد! سياستي كه همچون قطاري، باري را به مقصدي نمي رساند. زماني كه جامعه اندكي آرام مي شود و دست كم از حيث ظاهري جامعه كمي دگر پذير، تكثر گرا و خشونت پرهيز مي شود و مردم وارد فاز گفت وگو مي شوند. ما در كشورمان دو شاعر داريم كه آنها را مي توان شاعر جامعه مدني مسالمت جو خواند: احمدرضا احمدي و سهراب سپهري. اين دو نفر بر خلاف بسياري ازشاعران نامدار دهه ٤٠، شاعرستيز نيستند. بلكه شاعر ايجاد برقراري ارتباط بين انسان و طبيعت و سازگاري انسان با انسان و به قول اميل دوركيم «وفاق اجتماعي» هستند. اتفاقي كه نياز جامعه مدرن است چرا كه شهروندان جامعه مدرن از طبيعت و آرامش دور شده اند. اگر مي گويم سهراب و احمدرضا شاعر ستيز نيستند به معناي نفي شعرستيز نيست بلكه به اين معناست كه شعر اين دو نفر براي جامعه آرام و خلوت انسان با خود است. جامعه اي كه در عين وجود اضطراب جاري، از تب و تاب و التهاب انقلاب و انقلابيگري دور شده و شهروندانش در طول روز اندك آرامشي دارند: به بيان ديگر سهراب و احمدرضا احمدي هستند كه سعي مي كنند براي جامعه آرامش و طمانينه به ارمغان بياورند. از اين رو به سهراب سپهري خيلي پيش از انقلاب ١٣٥٧ به اندازه دوران بعد از انقلاب اهميت داده نشد. اما در حال حاضر كه دست كم بدنه اجتماعي متكثر شده و جامعه فرهنگي به باور چندصدايي گرايش دارد، سپهري يا احمدي بيشتر ديده مي شوند. با اين تفاوت كه كسي نمي تواند از شعرهاي احمدرضا احمدي عرفان شرقي در بياورد، اما نوع شعرهاي سهراب به صورتي است كه به عنوان شاعر رسمي پذيرفته شده و حتي از اشعارش تفسير مذهبي كردند. در صورتي كه اگر سهراب صحبت از عرفان هم مي كند، منظورش عرفان مذهب مدار نيست بلكه عرفان انسان مدار است. او از عرفان شرق متاثر است اما عارف به مفهوم خاص آن نيست بلكه اين وحدت گرايي ناشي از ميل به وفاق اجتماعي است: وقتي مي گويد: « قبله ام يك گل سرخ / جانمازم چشمه/ مهرم نور» يعني وحدت و يگانگي را در همين جهان مي بيند و مي خواهد (به منزله تقابل با باور ديني نيست). به بيان ديگر يك نوع اومانيسم درونگرا ي خاص شرقي و سلبي در شعر سهراب وجود دارد اما اومانيسم هم مانند شعر احمدشاملو حماسي و نقاد نيست. پس برخلاف شاملو كه حتي شعر سپيدش حماسي و ستيزه جوست، سهراب شاعر صلح، آشتي و همگرايي است. اين سخن به اين معنا نيست كه او سياست گريز باشد، بلكه شاعري غير سياسي است. شعر او نقد خشونت و وحشت ناشي از سركوب و كشتار است. يعني او ستيز انسان با انسان و انسان گريزان از طبيعت و انسانيت را پنهان و پيوسته نقد مي كند. بدين ترتيب مي توان گفت كه شعر سپهري از قضا نفي قدرت و خشونت است اما به صورتي سلبي و انفعالي. شعر او سر به سر ستايش زيبايي ها و طبيعت است، ستايش بازگشت انسان به طبيعت است. چيزي كه ما آدم ها از آن دور شده ايم. ناگفته نگذارم برخلاف تلاش فراواني كه به عمل آمد كه سهراب را در گفتمان مذهبي سنتي بگنجاند، نمي توان او را در اين گفتمان قرار داد. شعر سهراب بيانگر نوعي تعادل و تناسب در نگاه انسان به جامعه و طبيعت است. شعر او تبلور زيبايي، تناسب و هارموني دروني با ايماژها و تصويرهاي بكر و استعارات و تشبيهات ويژه است، كه ناشي ازجهان بيني منسجمي است كه از هر چيز غير انساني از جمله قدرت و سياست دوري مي جويد: « من قطاري ديدم كه سياست مي برد و چه خالي مي رفت.» البته مصداق شعر او روشنفكران نيستند، بلكه سياست حاكم است كه توخالي است. سپهري شاعر جامعه مدني آرام است. او در يكي از شعرهايي كه من آن را خيلي دوست دارم مي گويد: «به سراغ من اگر مي آييد / نرم و آهسته بياييد، مبادا كه ترك بردارد چيني نازك تنهايي من « كه اين شعر نشان دهنده شكنندگي روان و نازك خيالي اين شاعر است. در پايان بايد بگويم كه سهراب سپهري طرحي براي اداره جهان نداشت و به قول اين روزها شاعري «ايدئولوژيك» نبود و نمي توان او را در جريان مشخص روشنفكري جاي داد اما برخلاف آل احمد متاخر، نه تنها روشنفكر ستيز نبود كه با طيف روشنفكران دوستي داشت. شعر و شخصيت سهراب به گونه اي است كه طيف متنوعي را درگير و دل سپرده خود كرده است.
    در همين حوالي: سهراب سپهري: شاعر طبيعت و وفاق اجتماعي
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3788 به تاريخ 2/2/96، صفحه 16 (صفحه آخر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 64 بار
    



آثار ديگري از "شهرام اقبال زاده"

  تدوينگر فرهنگ افسانه هاي مردم / به بهانه زادروز علي اشرف درويشيان راوي قصه هاي از ياد رفته
شهرام اقبال زاده*، ايران 3/6/97
مشاهده متن    
  تحول ادبيات كودك و دوران كودكي
شهرام اقبال زاده*، ايران 20/8/96
مشاهده متن    
  راوي فرودستان به اسطوره صمد پيوست
شهرام اقبال زاده، شرق 6/8/96
مشاهده متن    
  درويشيان راوي نسلي آرمانخواه
شهرام اقبال زاده*، ايران 6/8/96
مشاهده متن    
  راهي براي شنيدن پيدا كنيم
شهرام اقبال زاده، اعتماد 21/12/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله علوم و تكنولوژي نفت
شماره 2 (پياپي 902)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است