|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد96/4/26: تشكيل نيروي قزلباش
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4103
پنج شنبه پنجم مرداد ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4095 26/4/96 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


تشكيل نيروي قزلباش




    تکيه گاه عمده صفويه، قبايل چادرنشين ترک بودند که در آغاز از هفت قبيله تشکيل مي شدند و عبارت بودند از: شاملو، روملو، استاجلو، تکه لو، افشار، قاجار و ذوالقدر. اين قبايل بعدها به نام مشترک قزلباش خوانده شدند. قزل در زبان ترکي به معناي زرين و سرخ و باش به معناي سر است و وجه تسميه آن به کلاه سرخي برمي گردد که اين گروه بر سر مي گذاشتند و آنها را متمايز مي کرد. پراکندگي جغرافيايي قبايل ترک نشين نشان از وسعت نفوذ طريقت صفويه دارد. از اين ميان طايفه ذوالقدر ساکن دياربکر بودند. طايفه افشار نيز از ترکستان به آذربايجان آمده بودند. گروهي از تاريخ نگاران قزلباش را متشکل از 9 قبيله مي دانند و رساق و صوفيان قره باغ را هم جزو پيروان ترک صفويه محسوب مي کنند و تشکيل نيروي قزلباش را به دوره خواجه علي نسبت مي دهند اما کلاه سرخ يا تاج سرخ را نخستين بار سلطان حيدر پدر شاه اسماعيل رواج داد.
    «اساس تاج قزلباش کلاه نمدين بود که به نوک بلند قطور سرخ مي پيوست و اين قسمت از کلاه به عدد 12 امام 12 چين کوچک يا 12 ترک داشت. اطراف کلاه سرخ، دستاري سپيد يا سبز از ابريشم يا پشم مي پيچيدند که آن را به صورت عمامه اي بزرگ جلوه مي داد و نوک سرخ بزرگ و 12 ترک کلاه از آن بيرون مي ماند.» استفاده از کلاه متحدالشکل نوعي همدلي بين پيروان طريقت صفويه ايجاد کرد. ابتدا تنها علاقه مندان خاص از آن استفاده مي کردند اما بعدها به شاخص شناسايي پيروان تبديل شد. اين نام يعني قزلباش که نخست به عنوان استهزا و از طرف ترکان عثماني رواج يافت، عموميت پيدا کرد. «آن کلاه پس از مرگ حيدر 1488م/ 893ق از رواج افتاد ولي باز به تاکيد شاه اسماعيل به تاکيد تمام متداول شد... در زمان شاه طهماسب اندک اندک استعمال اين کلاه متروک شد. در قرن هفدهم ميلادي (يازدهم قمري) فقط استعمال آن منحصر به صوفياني شد که به خاندان سلطنت اخلاص کامل داشتند.»
    در سفرنامه آدام اولئاريوس درخصوص انتخاب رنگ قرمز براي کلاه صفويان مي خوانيم: «ايراني ها براي علي (ع) مقامي بالاتر از شاه قائل هستند و معتقدند که تاج سلطنت شايسته سر اوست. چون رنگ طلايي و قرمز از رنگ هايي است که در تاج سلاطين به کار مي روند، رنگ قرمز را برگزيدند و دراويش و صوفيان اين کلاه را بر سر مي گذارند و به همين جهت آن را تاج مي نامند.» قزلباش ها لباس ها و خصوصيات خاص خود را داشتند که به وسيله آن از ديگر افراد جامعه متمايز مي شدند. اين خصوصيات علاوه بر خصوصيات ظاهري، ويژگي هاي مشترک معنوي نيز داشتند. علاوه بر اين بخشي از موي خويش را مانند کاکل بر سرشان مي گذاشتند و باقي سر را مي تراشيدند. قزلباشان جزو شيعيان متعصب و جنگجو محسوب مي شدند. اينان شيخ صفوي را قائد روحاني خويش مي دانستند و خود را مريد، تابع و صوفي مي شمردند. اين گروه مانند صوفيان رفتار مي کردند.
    «زندگي را به رياضت مي گذراندند. روز با سکوت آغاز مي شد و قبل از طلوع فجر تا برآمدن آفتاب مطلقا تکلم نمي کردند... اغلب بلغور مي خوردند و روزه نيز بسيار مي گرفتند. 10 روز آخر ماه رمضان و 10 روز ابتداي ذي حجه را در خلوت و انزوا به سر مي بردند و چندان روزه نگاه مي داشتند و به رياضت هاي سخت تن مي دادند تا اينکه به مرحله بي خودي کامل مي رسيدند.» اين روش و سيره که بخشي از چهره پيروان صفويه را قبل از دستيابي به حکومت نشان مي دهد، بعدها در زماني که قزلباشان به سپاه به کار گمارده شدند، جلوه ديگري نيز يافت؛ به شکلي که در متون تاريخي آن دوران به چشم مي خورد، قزلباشان هنگام جنگ براي صفويه از حمل سلاح امتناع مي کردند و اغلب با سينه هاي برهنه به ميدان جنگ مي رفتند. فداکاري ها و جانفشاني هاي اين چنين نشان از اعتقاد قلبي و تسليم محض جنگجويان نسبت به مرشد کامل دارد. «شعار جنگي پيروان صفويه نيز همانند اصل و نسبشان به ترکي بود. آنها هنگام جنگ مي گفتند قربان اولدوغوم (يا صدقه الدوغوم) پيروم، مرشدوم.» در واقع قزلباش نقش سپاه فئودالي طريقت صفويه را بازي مي کرد که با دستيابي زعماي قوم به سلطنت، کارکرد سلطنتي يافت و به عنوان گارد شاهي مورد استفاده قرار گرفت.
    
     منبع: حميدرضا صفاکيش، صفويان در گذرگاه تاريخ، تهران، سخن، 1380تشکيل نيروي قزلباش
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4095 به تاريخ 26/4/96، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 10 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله به زراعي كشاورزي
متن مطالب شماره 4 (پياپي 1804)، زمستان 1395را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است