|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 96/4/26: يزد؛ زادگاه گفت و گوي تمدن هاست
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 2989
چهارشنبه بيست و ششم مهرماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 2913 26/4/96 > صفحه 9 (زاويه) > متن
 
      


يزد؛ زادگاه گفت و گوي تمدن هاست
گفت و گويي متفاوت با سيدمحمود دعايي به بهانه ثبت يزددر فهرست جهاني يونسكو


«شهر بادگيرها»، «عروس کوير»، «حسينيه ايران»، «دارالعباده»، «شهر دوچرخه ها» و... . يزد القاب فراواني دارد، چه، تاريخ چند هزارساله آن، عمر يک تمدن را در خود جاي داده و فرصت و موقعيتي براي متفاوت بودن در سپهر سياسي و اجتماعي ايران امروز برايش دست وپا کرده است. شهري که يکي از قديمي ترين نشانه هاي پرستش خدا در آن به چشم مي خورد، به تازگي از سوي يونسکو به فهرست ثبت جهاني رسيده است. ثبت اين شهر به عنوان نخستين شهر تاريخي ايران و بيست ودومين اثر تاريخي کشور در فهرست ميراث جهاني يونسکو تنها مرهون صفت هايي مانند نخستين شهر خشتي دنيا نيست، بلکه آن طور که سيدمحمود دعايي، مديرمسئول روزنامه اطلاعات و يکي از يزدي تبارهاي حاضر در سمت هاي مختلف سياسي و فرهنگي، مي گويد، اين شهر پر از چهره هايي است که در پرتوي ساختِ تمدني غني براي زندگي بشري، از گفت وگو و آشتي ميان مردمان سخن گفته اند و آنچه در يونسکو به ثبت رسيده، درواقع نوعي تجليل از همت چندقرني يزدي ها به نمايندگي از ايرانيان بوده که در ايجاد گفتمانِ گفت وگو و مدارا و اخلاق کوشيده اند. حجت الاسلام سيدمحمود دعايي، زاده سالِ کودتا در شهر يزد است اما در اين مصاحبه مي گويد که به دلايل خانوادگي مدتي را دور از اين شهر سپري کرده و همين زمان، فرصتي براي او فراهم کرده که يزد را به شکل جدي تري بشناسد. از رهگذر همين شناخت است که او هم از قنات زارچ مي گويد و هم از چهره هايي که تاريخ معاصر ايران مديون آنهاست و اگر امروز از ثبت جهاني اين شهر سخن به ميان مي آيد، بايد يزد را در مقام زادگاه برجسته ترين فقها، عالمان، فيلسوفان و اهالي فرهنگ دوباره کشف کرد:
    
     به عنوان کسي که متولد شهر يزد است، اولين واکنش شما به شنيدن خبر ثبت جهاني اين شهر در فهرست يونسکو چه بود؟
     پيش از هر چيز بگويم که به قول مرحوم باستاني پاريزي، من نيمي يزدي و نيمي کرماني هستم. افتخار مي کنم که زاده يزد و يزدي تبارم. خاندان پدري من، خاندان محترم و شريفي در اين شهر بودند و من تا چهارسالگي به طور مستمر در يزد زندگي مي کردم. بعد از آن زندگي من، رهين فداکاري ها، هدايت ها و تربيت هاي مادرم در شهر کرمان قرار گرفت. در دامن مادري که کرماني بود و با شرافت و پاکدامني و عزت نفس، در عين تنگدستي من را در کرمان بزرگ کرد؛ به مکتب، مدرسه و دبيرستان فرستاد و عملا دوره نوجواني من در اين شهر رقم خورد.
    
     از مادرتان کمتر سخن و خاطره اي گفته ايد.
     ايشان بانوي پرهيزگار و وارسته اي بود که براي تربيت و بزرگ شدن من زحمات فراواني کشيد. پس از طي دبيرستان نيز با طلبه شدن من موافقت کرد و در کنار آن، همراه و ياور من در مبارزات سياسي و انقلابي بود و در نهايت اجازه داد که به قم مشرف شوم و فعاليت هاي علمي و سياسي خودم را در اين شهر ادامه دهم. پس از هجرت من به عراق و اقامت اجباري در اين کشور، ايشان نيز به من ملحق شدند و در آنجا بود که به رحمت ايزدي پيوستند. ايشان مشمول عنايت خاصه اي شد؛ حضرت پذيرفتند که مادرم در جوار ايشان در صحن حضرت اميرالمومنين(ع) زير ناودان طلا دفن شود و امام بزرگوار بر پيکر ايشان نماز خواندند. عاقبت و سرانجام شکوهمندي داشت مادر مرحومم.
    
     در ايامي که کرمان بوديد، با شهر يزد و زادگاه پدري تان هم ارتباط داشتيد؟
     بعد از دوران طفوليت -که اگر تصويري هم از يزد داشته باشم، در خاطرم نيست- دوران دبيرستان فرارسيد که من سالي سه ماه تعطيلات را در يزد سپري مي کردم. در آن ايام با پدر و خانواده ايشان مانوس بودم و اندک اندک يزد را بيشتر از قبل شناختم. به دنبال مطالعاتي که درباره يزد و زادگاه خود داشتم، به اين واقعيت رسيدم که اين شهر، زادگاه و پرورش دهنده عناصر و چهره هايي بسيار سخت کوش و مبتکر بوده است.
    
     اتفاقا يکي از دلايل ثبت جهاني يک شهر، احترام به ابتکارهاي باستاني است که در حوزه مدنيت و زندگي شهري صورت گرفته. در يزد نمونه هاي بسياري داريم که ذکر آنها خالي از فايده نيست.
     بله، يکي از قديمي ترين و ديرپاترين قنات هاي جهان در يزد است. تصادفا منطقه اي که اجداد ما به آن منطقه منسوب هستند، يکي از قديمي ترين قنات هاي جهان را در خود جاي داده. قنات زارچ که يکي از مهم ترين و طويل ترين قنات هاي تاريخي دست ساخت بشر است در اين منطقه قرار دارد و در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است. به عبارت بهتر مي توان گفت که کرمان و يزد قديمي ترين قنات هاي ايران و بلکه جهان را در خود جاي داده اند و اين تازه تنها يکي از نمونه هاي ابتکار پيشينيان ما براي زندگي بهتر بشر در اين نقطه از کره خاکي است.
    
     در کنار اينها، به يزد شهر دارالعباده هم مي گويند، بنابراين در کنار وجوه سازه اي بايد از اين شهر به عنوان خاستگاه مذهبي هم نام برد.
     اگر به تاريخ نگاه کنيم، شخصيت هاي بسيار ارجمندي از يزد برخاسته اند؛ مراجع بزرگ، نهادساز و بنيان گذاري که در سير تحولات تاريخ ايران و تاريخ اسلام اثرگذار بوده و هستند. نبايد از ياد برد که مرحوم حاج عبدالکريم حائري يزدي که موسس حوزه علميه قم به شمار مي روند، زاده اين شهر هستند. ايشان از برجستگاني بودند که در تاريخ، خصوصا در تاريک ترين دوره ستم شاهي رضاشاه و اوج مخالفت هاي حکومت با روحانيت و مباني اسلامي، نقش موثر و مثال زدني خود را ايفا کردند. مرحوم حاج عبدالکريم حائري يزدي با تدبير و سياست هاي تعيين کننده و سرنوشت ساز خود، توانست نهاد روحانيت و نهاد حوزه را با وجود مخالفت هاي شديدي که آن عنصر خشن بر روحانيون کشور روا مي داشت، حفظ کند و در ارتقاي جايگاه آن بکوشد. پيش از ايشان، مرجع بزرگ جهان اسلام، مرحوم حاج سيدمحمدکاظم طباطبايي يزدي از مراجع بزرگ نجف و زاده يزد، از چهره هاي علمي و ديني تاثيرگذار بوده اند و اثر گران سنگ ايشان، «العروه الوثقي فيما تعم به البلوي» که به «عروه الوثقي» مشهور است، مبنايي است براي همه مراجع وقت که براي اثبات علميت و مرجعيت خود، بر آن حاشيه مي نوشتند تا جايي که امروز حاشيه بر «عروه الوثقي» تا اين پايه مشهور است. عجيب اينکه عروه الوثقي تنها يکي از چندين اثر اين بزرگوار است و ايشان تاليفات فراواني در حوزه هاي مختلف ديني داشته اند.
     به عبارت ديگر مي خواهم بگويم که شخصيت هاي فراواني از يزد برخاسته اند که در سرنوشت و تاريخ ما اثرگذاري هاي بسيار داشته و نقش آفرين بوده اند؛ شعرا، فلاسفه و علماي بزرگي که هر يک در حوزه تخصص و علم خود، منشا خدمات بي شمار شده اند و ذکرشان در اين مجال کوتاه نمي گنجد.
    
     در ميان معاصران چطور؟ آيا هنوز يزد مي تواند يکي از مراکز توليد علم و دانش در حوزه هاي مختلف باشد؟
     از ميان معاصران عصر و زمانه ما، مي توان از دو شخصيت نام برد که در تاريخ نهضت روحانيت و نهضت انقلاب اسلامي، نقش آفريني ارزشمندي داشته اند. مرحوم آيت الله صدوقي يکي از اين چهره ها بود. ايشان نه تنها در يزد، بلکه در بسياري از استان هاي پيرامون يزد نيز اثرگذار بودند و با شجاعت و درايتي که داشتند، نقش سازنده خود را ايفا کردند. در اردکان يزد، چهره اي داشتيم که در سازواري، اخلاق مداري و پايبندي به اصول انساني، معرفتي و اخلاقي، شهره خاص و عام بود؛ مرحوم حاج آقا روح الله خاتمي که از ياران ديرپاي امام راحل به شمار مي رفتند و امام فوق العاده به ايشان احترام مي گذاشت و مورد علاقه و احترام ايشان بود. براي يافتن جايگاه مرحوم حاج آقا خاتمي بزرگ بايد به تعابيري که امام راحل درباره ايشان به کار برده اند مراجعه کنيد که بسيار معنادار است. حضرت امام خميني(ره) در پيام تسليت خود به مناسبت درگذشت ايشان آورده بودند: «... اسلام و ايران يکي از پرفروغترين چهره هاي تقوا و خلوص و ايمان خود را از دست داد. برادر عزيزم، خاتمي زنده دل، چهره تابناک مبارزات خستگي ناپذير روحانيت روشن ضمير در دهه هاي اخير اين مرزوبوم بود. او روشنفکري متدين و مجتهدي بزرگوار و از خوبان اميني بود که اگر نتوان گفت بي نظير، مسلماً کم نظير بود. او با گوشت و پوست خود مبارزه را مي فهميد؛ و سختي هاي آن را چون شربتي گوارا مي نوشيد. او يار و پناه محرومان بود. او يک عمر با تحجر و واپسگرايي جنگيد؛ و يکي از طرفداران بي بديل اسلام ناب محمدي- صلي اللَّه عليه و آله و سلم- در عصر فريب و خودپرستي بود. او پاک زيست و پاک مرد و پاک در جوار رحمت ربّش آرميد».
    
     ايشان پدر رئيس دولت اصلاحات بودند؟
     بله و از ويژگي هاي مرحوم خاتمي بزرگ، ايجاد جامعه اي هماهنگ و سازوار با همه گروه ها و مذاهب و اقوام بود. همان طور که مي دانيد، هم وطنان زرتشتي ما عمدتا در دو مرکز يزد و کرمان بيشترين اقامت و حضور را داشته و دارند. ايجاد سازواري و ارتباطات انساني مبتني بر اخلاق و کرامت ميان برادران زرتشتي و مسلمان ما در اين شهرها، يکي از اقدامات زبانزدشده ايشان در طول دوره حيات بود. در مراجعات و تظلم هايي که احيانا پيش مي آمد، وقتي به خاتمي بزرگ مراجعه اي مي شد، فرد مراجعه کننده به قدري راضي و سرزنده و اميدوار بيرون مي آمد که هر کدام از اين مجلس ها را مي شود شبيه به روايتي قابل انتقال براي نسل هاي بعدي تعريف کرد. رواداري، تحمل، احترام به عقايد و مقدسات مذاهب ديگر، در کرمان و يزد فوق العاده بوده و هست و به اعتقاد من اينها از خصلت هايي است که عمدتا در کوير و نزد کويريان ظهور و بروز مي کند، چراکه در محيط هاي کويري، انسان ها با تلاش و سخت کوشي و فداکاري رشد مي کنند و بزرگ مي شوند و زندگي مي سازند. در پرتوي همين سازواري، همکاري و ارتباط سازنده ميان انسان هاست که تمدن هاي بزرگ آجر به آجر ساخته و پرداخته مي شوند.
    
     از ديگر معاصران چه افرادي را در عرصه فرهنگي و سياسي يزد موثر مي دانيد؟
     نبايد از چهره هاي ديگري که اثرگذاري تاريخي آنها غيرقابل چشم پوشي است، غافل شد. از ميان آنها، مرحوم حاج شيخ محمود فرساد، يکي از شخصيت هاي برجسته فلسفي، علمي و فرهنگي در يزد بودند که نقش ايشان در دوران ملي شدن صنعت نفت زبانزد همگان بود. در زمان طلبگي به کلاس هاي درس ايشان مي رفتم و اين دوره زماني، مصادف با دوران فعاليت مصدق و انتخابات دوره هفدهم مجلس شوراي ملي بود که نقش ايشان را پررنگ تر از هميشه در امور جاريه و سرنوشت ساز يزد مي کرد. حال که از مرحوم فرساد ياد کرديم، بد نيست از مرحوم آقا سيدمحمد وزيري هم يادي کنيم که از برجسته ترين چهره هاي يزد بودند و از نزديک ايشان را زيارت کرده ام. مرحوم وزيري شخصيتي کم نظير بود که در يزد، کتابخانه اي از کهن ترين آثار خطي جمع آوري کرد و اين کتابخانه بزرگ را مي توان سرمايه اي ملي به حساب آورد که اکنون به شعبه آستان قدس رضوي در استان يزد واگذار شده است. مرحوم وزيري پيش از انقلاب، زحمات فراواني براي مسجد ملااسماعيل کشيده بودند و طي ٣٠ سال، نمازجمعه هايي که در اين مسجد برگزار مي شد، از پرشورترين نمازجمعه هاي ايران به شمار مي آمد.
    
     يزد نيز در فهرست جهاني يونسکو به عنوان يکي از نخستين شهرهاي خشتي دنيا به ثبت رسيده است؛ آيا مي توان تعبيري متفاوت داشت و گفت که اين خشت ها فقط خشت هاي ظاهري نيستند و آنچه در يزد قابل احترام است؛ فرهنگ و اخلاق اين شهر است؟
     اعتقاد من اين است که اگرچه يونسکو، يزد را به عنوان يکي از کهن ترين ميراث هاي خشتي بشر معرفي و ثبت کرده، اما اين به معناي توجه صرف به ظواهر فيزيکي اين شهر نيست. يقينا خميرمايه معرفي يک منطقه به عنوان يک اثر قابل ارائه در جهان، ريشه در تمدن و فرهنگ و نحوه زندگي مردم آن منطقه داشته و در پرتوي همين خصلت ها و افکار و انديشه هاي بلند مردم آن سرزمين است که چنين تمدني رشد کرده و باليده. راه دوري نرويم، در عصر خودمان، آنچه ايران را در جهان بلندآوازه کرد، پيشنهاد انساني و فرهنگي بلندنظرانه يکي از افتخارات ميهن ما بود که توانست گفت وگوي تمدن ها را به گفتمان جهان معرفي کند و دنيا آن را به زيبايي و به اتفاق پذيرفت. ما ميراث دار عرضه اين تفکر بوديم و ميراث دار عرضه اين موهبت اخلاقي و انساني به جهان هستيم. پيشگام اين رهاورد ارجمند فرهنگي و بشري کسي نبود جز يکي از بزرگاني که در دامن همين شخصيت هاي بزرگ يزدي رشد کرد و افتخار آفريد.
    
     به عنوان سوال آخر، مي خواهم بدانم که ثبت يزد در فهرست يونسکو، چه پيامي مي تواند براي مردم ايران و فضاي داخل کشور داشته باشد؟
     اگر امروز سازمان جهاني يونسکو، يزد را به عنوان ميراثي ساختاري از جنس خشت خام به جهان معرفي مي کند، نبايد از ياد برد که در کنار اين سازه هاي شهري، شخصيت هاي بي شماري بوده و هستند که نه تنها در شکل دادن اين تمدن نقش داشته و آن را به وجود آورده اند، بلکه در پرتوي آن با منش هماهنگي، هم زيستي، تحمل و احترام به يکديگر، فضاي زيستي بهتري را براي جهان امروز آفريدند. اوج چنين ميراثي که امروز با ثبت يزد در يونسکو، بيش از قبل جلوه گر شده است، گفت وگوي تمدن ها و معرفي خلق وخوي صلح طلبانه و گفت وگومحور ايرانيان به جهان بود. به عبارت ديگر مي توان گفت که يزد خاستگاه و زادگاه گفت وگوي تمدن هاست؛ نه شهري از آجرهاي خاموش. اميدوارم جامعه امروز ما اين ميراث عظيم را که حاصل مجاهدت هاي تاريخي فراوان يزد و فرزندان اين جغرافياست را قدر بدانند و ديگر مناطقي که در ايران از چنين ذخيره و تواني برخوردارند مورد توجه يونسکو به عنوان يک نهاد بين المللي عرصه فرهنگ و تمدن بشري قرار بگيرند.
    يزد؛ زادگاه گفت و گوي تمدن هاست / گفت و گويي متفاوت با سيدمحمود دعايي به بهانه ثبت يزددر فهرست جهاني يونسکو
    


 روزنامه شرق ، شماره 2913 به تاريخ 26/4/96، صفحه 9 (زاويه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 27 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
دو ماهنامه مديريت اطلاعات سلامت
متن مطالب شماره 3 (پياپي 55)، مرداد و شهريور 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است