|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم96/4/26: هدفمندسازي شوخي
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4953
دوشنبه يكم آبان ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 4873 26/4/96 > صفحه 16 (فرهنگ و هنر) > متن
 
 


هدفمندسازي شوخي



تناقض عجيبي است اين که ما ايرانيان را به همان اندازه که ملتي جدي مي خوانند، مردماني شوخ طبع و طنزپرداز نيز مي شناسند.
    شايد همين باعث شده که امروز، همه با همه چيز شوخي مي کنند و همه نيز از دست همديگر ناراحت مي شوند! اما طنز و طنزپردازي چه کارکردهاي اجتماعي دارد و اکنون آيا اين کارکردها فراموش شده اند که ما با ملغمه اي از شوخي ها و مطايبات و سوءتفاهم هايي که ايجاد مي کنند روبه رو شده ايم؟ اخيرا محمدجواد محقق شاعر و پژوهشگر پيشکسوت به جام جم گفته بود پس از اين که چند سال پيش رهبر انقلاب، شاعران را به جدي ترگرفتن طنز توصيه کردند، اين گونه مهم بسيار فراگير شد و حتي در شهرستان ها که اغلب جلسات طنز را برنمي تافتند شاهد رشد چشمگير شب هاي شعر طنز و محافل طنزپردازي بوديم. اما حالا بايد پرسيد اين رشد چشمگير جلسات طنز، توانسته طنز رسمي را به دل جامعه نيز رسوخ دهد يا تنها در حد محفل گرايي ها باقي مانده است؟ در اين گزارش از سه طنزپرداز پرسيده ايم امروز چقدر از کارکردهاي اجتماعي طنز بهره برده مي شود و اين شادي آفريني چقدر هدفمند اتفاق مي افتد؟
    
    طنز و ادبيات مکتوب
    شهرام شکيبا سال هاست در طنز مکتوب فعال است. او هم در تلويزيون برنامه هايي در اين رابطه را اجرا کرده و هم در محافل و جلسات طنز حضور داشته است. او معتقد است ما خلاف گذشته، ديگر پذيراي طنز نيستيم: «در جامعه ملتهب ما که سوءتفاهم در آن فراوان است، ما دوست داريم ديگران سوژه طنزها باشند نه خودمان. چرا که طنز به کاستي هاي ما اشاره مي کند و دوست نداريم کاستي هايمان را جلوي چشم مان بياورند. وقتي شوخ ها و چرک هاي ما را پيش چشم مان مي آورند طبعا ناراحت مي شويم. از اين روست که معتقدم به بلوغي که لازمه طنز است، نرسيده ايم. موضوعات طنز کلي شده چرا که مي ترسيم به جزئيات و گروه هاي مختلف بپردازيم».
    شکيبا بر اين باور است که در گذشته هاي دور جامعه ما تحمل و ظرفيت بالاتري نسبت به امروز در قبال طنز داشته است. او با اشاره به همين موضوع مي گويد: «در متون کهن ما، با اصناف گوناگون شوخي شده است. هم در ادبيات ما و هم در ادبيات عرب. برخي شاعران حتي برخي صنوف را به بلاهت متهم کرده اند. مثلا فلان صنف را حتي نماد بلاهت عنوان کرده اند. اينها نشان مي دهد ما قبلا ظرفيتش را داشته ايم. تنها ظرفيتي که هيچ گاه به آن مجهز نبوده ايم، پذيرش شوخي هاي قومي بوده است. اين را هيچ گاه به خاطر انسجام ملي نمي پذيريم».
    اين طنزپرداز با اشاره به اين که ادبيات فارسي طنز را از ادبيات عرب گرفته است، مي گويد: «شاعران کهن سراي ما نه تنها در نزاع هاي قلمي شان با يکديگر بلکه در اخوانيات شان هم شوخي پيدا مي شده است. اين در حالي است که امروز با چنين فضايي روبه رو نيستيم. دچار سوءتفاهم شده ايم. اين نشان دهنده اين است که به عقب رفته ايم و دلايل اين امر را جامعه شناسان بايد بررسي کنند». شکيبا معتقد است، با وجود فراگيرشدن شوخي هاي مطرح در فضاهاي مجازي، طنز رسمي و مکتوب به حيات خود ادامه خواهد داد. او در اين رابطه مي گويد: «وقتي تلويزيون در دهه پنجاه ميلادي ظهور کرد، همه مي گفتند سينما از بين خواهد رفت در حالي که اين اتفاق نيفتاد و هر يک به کار خود ادامه دادند. فرش ماشيني و دست بافت هم هر يک مشتري خودشان را دارند. اگر يکي فراگيرتر شود، نشان دهنده مرگ آن يکي نيست. اصالتي که در متون رسمي که مي تواند کتاب الکترونيکي هم باشد، از آن نگه داري مي کندو بنابراين طنز رسمي ماندگار خواهد بود». او در مقايسه شوخي هاي مجازي با ادبيات رسمي طنز مي گويد: «شوخي در فضاي مجازي، اغلب مبتني بر موج هاي گذراست. نوع شوخي نويسي ها و فرم ارائه آنها در فضاهاي مجازي، عمرهاي کوتاهي دارد و سريع کهنه مي شود.
    
    طنز و کاريکاتور مطبوعاتي
    احمد عرباني، کاريکاتوريستي است که خالق کاراکترهاي ماندگاري چون «گل آقا» بوده است. بيش از نيم قرن است درباره طنز پژوهش مي کند و از زبان تصوير نيز پيگير آن بوده است. او درباره طنز مطبوعاتي و به خصوص کاريکاتورهاي مطبوعاتي مي گويد: «کاريکاتورها براي مطبوعات ما کارکرد و وجهي تزئيني پيدا کرده اند و اين از شان کاريکاتور که مي تواند و بايد هنر مستقلي باشد، به دور است». به زعم او بيشتر آثاري که تحت عنوان کاريکاتور در مطبوعات منتشر مي شوند، تصويرسازي و تصويرگري اند نه کاريکاتور: «کاريکاتورهاي امروز، شبيه تصويرگري براي مثلا کتاب شده اند، هم در فرم و هم در محتوا. از سوي ديگر گزنده نيستند و به جايي برنمي خورند و اين انفعال، با روح کاريکاتور در تعارض است». عرباني درباره اين که چرا کاريکاتورهاي مطبوعاتي مدتي است ما را تحت تاثير قرار نمي دهند، مي گويد: «به سياست هاي مديران نشريات هم مربوط است. چشم شان به خاطر چند اتفاق که به کاريکاتورها مربوط مي شده ترسيده و نمي خواهند دچار دردسر شوند. اما خب نبايد از آن سوي پشت بام هم پرت شد! حسن توفيق، الگوي خوبي بود که ما را خوب هدايت و مديريت مي کرد و ما هم گوش مي کرديم». البته او در طول حرف هايش تاکيد مي کند که حرف هايش عموميت ندارد و در اين ميان هستند جواناني که به کاريکاتور مطبوعاتي جان مي دهند.
    او در ادامه با اشاره به اين که حيات کاريکاتور مطبوعاتي، حياتي پويا و سرزنده نيست، مي افزايد: «کاملا محو نيست اما در اين حد است که نفسي مي آيد و مي رود. اين در حالي است که نياز مخاطب به آن نه تنها کم نشده بلکه به لحاظ تغيير و تحولات رخ داده در دنياي رسانه، اتفاقا کارکردهاي مهمي نيز يافته است. طنزها آن چنان قدرتي ندارند، هر چند وضع طنزها از کاريکاتورها بسيار بهتر است و همين طور هم جان مي گيرد و بهتر مي شود اما در کاريکاتورها سوژه ها ضعيف و بي رمق اند و نگاه اغلب کاريکاتوريست هاي مطبوعات نيز، عاري از گزندگي و تيزبيني است.
    
    طنز و شبکه هاي اجتماعي
    رضا رفيع، طنزپردازي که سال ها براي مطبوعات و ديگر رسانه ها طنزپردازي کرده و اجراي برنامه تلويزيوني «قند پهلو» را نيز بر عهده داشته ، معتقد است در شوخي هاي شبکه هاي مجازي هم هجو هست و هم هزل و هم ديگر گونه هاي خنداندن. او مي گويد: «شوخي و شوخ طبعي مقوله گسترده اي است. مراد ما بايد از شوخ طبعي مشخص باشد. گونه ها مختلف است و انواع اين ها بين ملت ما هست که از ما به عنوان شوخ طبع ياد مي کنند. اما اگر شرايط و استانداردها مورد نظر قرار نگيرد، شوخي ها خارج از مباني طنزپردازي از يک سو و عرف هاي اجتماعي از سوي ديگر مي شود. بسياري از لطيفه هاي ما در شبکه هاي مجازي، قابليت ارائه در رسانه را ندارند و البته اين بد نيست. مختص کشور ما هم نيست و ادبيات شفاهي را نمي تواند سد کرد. خود مردم ناظر آن هستند».
    رفيع در پاسخ به اين پرسش که چگونه مي توان بر شوخي هاي شبکه هاي اجتماعي تاثير گذاشت و آن را هدايت کرد، مي گويد: «ما نمي توانيم ناظر دقيق موج مردمي در اين شبکه ها باشيم. رسانه ها مي توانند نقش آموزشي و آگاهي بخشي داشته باشند. مثلا مي توانند به مردم توصيه کنند از نقل هر گونه شوخي که با تهمتي يا غيبتي به صرف خنديدن است استقبال نکنيد. طنز به هر حال گونه اي جدي از ادبيات ما است. شبکه هاي اجتماعي نيز امروز جولانگاه عرضه شکل هاي مختلفي از طنز هستند. طبيعي است که خوب و بد دارد مثل فضاهاي رسمي».
    او مي افزايد: «ما در ساختن و قبول و توسعه طنز و کمک به ترويج طنز، بايد فقط خنداندن و خنده گرفتن را ملاک و اولويت طنزپردازي قرار ندهيم. به هر قيمتي نبايد ديگران را خنداند. اگر توانستيم در چارچوب تعريف شده طنز، از مخاطب و بيينده و شنونده خنده بگيريم، هنر کرده ايم. اما طنزي که مورد پذيرش جامعه ماست، مبتني است بر برخي نکات اخلاقي و ارزشي. اگر با توجه به اين نکات توانستيم شادماني را تقديم کنيم، اتفاق خوبي را رقم زده ايم. محورها و ملاک ها را بايد رسانه هاي رسمي بسازند، اما از ياد نبريم آنها نمي توانند نظارت کنند».
    هدفمندسازي شوخي
    


 روزنامه جام جم، شماره 4873 به تاريخ 26/4/96، صفحه 16 (فرهنگ و هنر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 8 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
دو فصلنامه قرآن شناخت
متن مطالب شماره 1 (پياپي 18)، بهار و تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است