|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم96/4/26: تكامل تحولات اجتماعي با طنز اجتماعي
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4951
شنبه بيست و نهم مهرماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 4873 26/4/96 > صفحه 16 (فرهنگ و هنر) > متن
 
 


يادداشت 
تكامل تحولات اجتماعي با طنز اجتماعي


نويسنده: دكتر محمدجعفر محمدزاده

ضرورت وجود طنز از جمله طنز اجتماعي در هميشه تاريخ وجود داشته است بويژه در فضاي مطبوعات کشور بيش از هر زماني نيازمند اين گونه ادبي اصلاحگر هستيم. با ذکر اهميت اين نکته؛ به رغم کثرت تعاريفي که از طنز وجود دارد، به همان اندازه که شعر تعريف پذير نيست، طنز هم از پذيرش يک تعريف علمي و همه جانبه، طفره مي رود. علت اين امر، نخست به ذات هنري طنز ارتباط دارد. در يک نگاه کلي مفاهيم ذوقي و هنري در دايره تعريفي ثابت و کليشه اي نمي گنجد، چون ويژگي هايي همچون تاويل پذيري، سيال بودن مفاهيم ذوقي و مهم تر از همه، غيرمادي بودن و انتزاعي بودن اين مفاهيم دسترسي به يک تعريف مسلم و مشخص از آن را دشوار و گاهي غير ممکن مي سازد و بي ترديد طنز داراي اين ويژگي است.
    در بحث انواع طنز نيز دشواري هاي زيادي وجود دارد. اين دشواري ها نه به خاطر ماهيت طنز يا احيانا پيچيدگي هاي ساختاري آن، که بيشتر به خاطر گستردگي موضوع و تلقي هاي متنوع و متفاوتي است که در حيطه طنز ديده مي شود. از طرفي ديگر، طنز به عنوان يک سبک، يا ژانر ادبي مقوله اي فراگير و به عبارتي ديگر چند جانبه است. نوع نگاه طنزپرداز، قالب طنز، مخاطبان مربوط به آن، ارجاعات زباني، متني و بينامتني که بخشي از آن به زيبايي شناسي کلام برمي گردد و در نهايت موقعيت تاريخي طنز از لحاظ سياسي و اجتماعي با کارکردهاي جامعه شناسانه منحصر به خود، به عنوان مهم ترين مولفه هايي تلقي مي شوند که در گستردگي انواع طنز دخالت دارد. به هرحال در تبيين انواع طنز، بديهي است که بايد از زواياي مختلف، به موضوع نگريست.
    تفاوت عمده طنز و هجو وگاهي هزل در يک کلمه «شخصي» بودن يا شخصي نبودن هدف است. طنز هيچ گاه قصد تخريب و تضعيف شخص يا گروهي را ندارد؛ بر عکس هجو که يک «شخص» مورد حمله و انتقاد قرار مي گيرد.
    طنز انواعي دارد و کارآمدترين آن «طنز اجتماعي» است که در حقيقت به تکامل تحولات اجتماعي کمک مي کند، نوعي از طنز با نام طنز انتقادي نيز در جنبه کاربردي خود، در حقيقت به قصد نقد در جامعه وجود دارد که اگر بدرستي فرصت بروز يابد به اصلاح ناهنجاري هاي اجتماعي موجود در هر سطح و طبقه اي کمک مي کند. بعلاوه در طنز انتقادي زمينه براي يک فضاي دموکراتيک فراهم مي شود و به موازات آن در يک جامعه دموکراتيک نيز زمينه براي شکوفايي نقد و طنز بيش ازپيش فراهم خواهد شد. شايد يکي از دلايل رواج نقد ادبي در اروپا، وجود فضاي دموکراتيک در حوزه نقد اجتماعي باشدو بايد اذعان کرد رواج نقد ادبي با همين روند ممکن خواهد شد. و اين که در تعاريفي که پژوهشگران اين حوزه ارائه کرده اند طنزنويسي را بالاترين درجه نقد ادبي دانسته اند از همين زاويه است.
    مساله ديگر آن که، در طنز اجتماعي بايد شرايطي فراهم شود که در آن حوادث و اتفاقات همان طور که هستند با نگاه نقادانه و به قصد اصلاح بازخواني و نقد شوند؛ در غير اين صورت بيم آن مي رود که موضوعات واقعي تغيير يابند و نتيجه آنگونه که قابل انتظار است، حاصل نشود. سير تاريخي طنز نيز اين واقعيت را تائيد مي کند. اگر قرار است طنز به عنوان مقوله اي هنري و ادبي که کارکرد اصلاحي و اجتماعي و انتقادي دارد رونق يابد، بايد مراقب بود با هزل و به تعبيري لودگي در نياميزد و از طرفي تنگ چشمي ها باعث نشود طنز نگاه تيز خود را از واقعيات اجتماعي برگيرد .
    برخي معتقدند طنز اجتماعي محصول تاثير ادبيات اروپا بر ادبيات فارسي است و بر اين باورند که معدود نمونه هاي اين گونه طنز را فقط در آثار عبيد و حافظ مي توان ديد و البته که عالي ترين نمونه هاي طنز اجتماعي محصول فکر و هنر اين دو چهره برجسته ادبيات فارسي است؛ ولي واقعيت اين است که در ادبيات گذشته ما نمونه هاي برجسته و فراواني از طنز اجتماعي ديده مي شود، مثلا گر چه يکي از مهم ترين مولفه هاي شعر انوري هجو و هزل است اما در کارنامه ادبي او بهترين و مناسب ترين مصداق ها و نمونه هاي اشعار طنز اجتماعي و انتقادي وجود دارد.
    * کارشناس مسائل فرهنگيیادداشت: تکامل تحولات اجتماعي با طنز اجتماعي
    


 روزنامه جام جم، شماره 4873 به تاريخ 26/4/96، صفحه 16 (فرهنگ و هنر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 7 بار



آثار ديگري از "دكتر محمدجعفر محمدزاده"

  حافظ انديشه ورز يا عقل ستيز؟
دكتر محمدجعفر محمدزاده *، جام جم 20/7/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
دو فصلنامه فلسفه
متن مطالب شماره 2 (پياپي 4402)، پاييز و زمستان 1395را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است