|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 96/6/22: در حكمت نشر آثار منتشر نشده اثرآفرين فقيد
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3014
شنبه بيست و هفتم آبان ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 2961 22/6/96 > صفحه 9 (ادبيات) > متن
 
      


در حكمت نشر آثار منتشر نشده اثرآفرين فقيد



در كشور ما هربار كه اثري از شاعر يا نويسنده اي فقيد كشف مي شود و در دسترس عموم قرار مي گيرد، عده اي از اهل فرهنگ ابراز نگراني مي كنند كه مبادا انتشار آن به اعتبار هنرمند لطمه بزند. مي انديشند لابد آن اثر قدر و قيمت آنچه را وي در دوران حياتش به مخاطبان عرضه كرده ندارد، وگرنه او خود به نشر آن اهتمام ورزيده بود. نگاهي تحليلي به اين نگرش نشان مي دهد كه اساس آن را سه فرض اصلي مي سازد:
     ١. پسند شاعر يا نويسنده، معيار و محك سنجش آفريده هاي اوست؛ آثاري كه هنرمند خود به چاپ سپرده از آنها كه منتشر نشده و در مرده ريگ او يافت مي شود، مرغوب تر است.
     ٢. عرضه و انتشار نوشته ها و سروده هايي كه احيانا همسنگ بهترين آثار هنرمندِ درگذشته نيستند موجب سلب اعتبار و آبروي اوست.
     ٣. حفظ آبروي هنرمند بر همه ملاحظات ديگر رجحان دارد.
     برمبناي اين سه پيش فرض است كه كساني به كلي با انتشار آثار منتشرنشده درگذشتگان مخالفت يا از آن ابراز نگراني مي كنند. ناگفته پيداست كه اگر در تاريخ ادبيات جهان همه ميراث داران چنين مي انديشيدند يا به تعبير كانت، حكم اخلاقي اين نگرش قانون عمومي مي شد، جهان انساني از چه گوهرها و گنج ها كه محروم نمي ماند. همه آنچه فرناندو پسوا، نويسنده بزرگ پرتغالي، نوشته است در همان صندوق گوشه اتاقش دور از دسترس مي ماند يا نهايتا در آرشيوي ذخيره مي شد؛ قريب به سه چهارم آثاري كه از كافكا مي شناسيم، به خفا مي رفت؛ و اگر امروز غزلي ناشناخته از حافظ به دستمان مي افتاد، لابد حق انتشار آن را نداشتيم! آري، روشن است كه موضع مخالفت اصولي با نشر آثار ناشناخته بزرگان و هنرمندان روزگار گذشته ما را دچار تناقض هاي ناگزيز مي كند و به بن بستي فرهنگي مي كشاند. مع الوصف، شايسته است در اين فرصت، به اختصار تمام، نادرستي هريك از سه پيش فرض يادشده را نشان دهيم.
     ١. نقد ادبي مدرن دهه هاست كه اثرآفرين را از جايگاه يگانه مرجعِ تفسيرِ معنا و سنجشِ ارزشِ آثار فروكشيده است. مرگ مولف به اين معني است كه اثرآفرين، فراتر از آنچه در متن به جا گذاشته، هيچ اتوريته اي بر ديگران ندارد. چه بسيار نويسندگان و شاعراني كه ارزش آثار خود را يا بيشتر و يا كمتر از آنچه بوده است سنجيده اند. مادام كه نويسنده زنده است، تنها به اعتبار حقوق قانوني خود درباره انتشار آثارش تصميم مي گيرد نه به اعتبار اتوريته اي فراتر از آن يا قدرت تمييز و تشخيصي بيش از ديگران. اما، در غياب وي و حقوق قانوني احتمالي وراثش، منتقدان موظف به پذيرش داوري هاي او درباب آثارش و پيروي از تصميمات او درباره نشر آنها نيستند. تازه آنچه گفته شد بر اين فرض مبتني است كه شاعر و نويسنده، اگر اثري را از دسترس مخاطبان دور نگاه داشته، آن را كم بها مي شناخته است. ليكن مي دانيم بسياري از اين گونه آفريده ها تنها از اين رو در محاق مانده اند كه اثرآفرين فرصت نشر آنها را نيافته است.
     ٢. چرا مي پنداريم هر اثري كه از ميراث هنرمندي عرضه مي گردد، اگر با بهترين آثار منتشرشده او برابري نكند، اعتبار وي را مخدوش مي سازد؟ مگر بناست نوشته ها يا سروده هاي شناخته شده هنرمند از ميان برود و آثار جديد جانشين آنها شود؟ اعتبار هنرمند نزد كدام مخاطبان ممكن است لطمه ببيند؟ بي شك نزد آنان كه از هنر و آفرينش هنري تصوري رمانتيك دارند و مي پندارند آثار هنري خلق الساعه است و بدون پيش زمينه يا در روندي تكاملي پديد مي آيند و همه آفريده هاي هنرمند در مراحل متعدد پرورش او از كيفيت واحد برخوردارند. ازقضا، اصلاح چنين تصور خام و دور از واقعيتي مطلوب و مفيد است. آنان نيز كه با سير تكامل هنرمندان آشنايند و روند پرفرازونشيب خلق و ابداع را مي شناسند از ديدن آفريده هاي ناشناخته هنرمند، حتي اگر از كيفيت آثار شناخته شده او عاري باشند، نه غافلگير مي شوند و نه دلسرد.
     اين پرسش را نيز بايد پاسخ داد كه چرا نگراني هايي از اين دست نزد ما چنين گسترده است؟ چرا في المثل، در جوامع پيشرفته تر، همه گونه آثار حتي ناتمام و طرح گونه به جامانده از هنرمندان و هر فكري كه بزرگان عرصه حيات جمعي و عرصه انديشه و هنر به صورت مكتوب از خود باقي گذاشته اند منتشر و به عموم مردم عرضه مي شوند و هيچ كس هم نگران وجهه و سابقه آن بزرگان نيست؟ آيا جوامع فرضا اروپايي نقش آفرينان فرهنگ خود را ارج نمي نهند و دغدغه اعتبار آنان را ندارند؟ چنين نيست؛ علت آن است كه در آن جوامع، اين بحث ها مدت هاست به انجام رسيده و تكليف روشن گرديده است. در آن جوامع، امروزه بديهي است كه زندگي و آثار هنرمندان و شخصيت هاي اثرگذار جنبه عمومي دارد و همگان در آن سهيم اند. خود آن بزرگان، در زمان حيات، با انتشار آثار و عمومي كردن جهان درونشان بر اين معني صحه گذاشته اند. مشكل آن است كه ما از اين بحث ها گويا عقب مانده ايم و امروزمان به بحث درباره مشكلات ديروز جوامع پيشرفته تر مي گذرد.
     ٣. هرگاه اعتبار و آبرو را مهم تر از هر ملاحظه ديگري بشناسيم، بايد تصوري را كه از اعتبار و آبرو در ذهن داريم تصحيح كنيم. في المثل اگر بپنداريم كه به قيمت كتمان حقيقت، بايد آبروداري كنيم، نه قدر حقيقت را دانسته ايم و نه ارزش درست و دقيق آبرو را. از سال ٢٠١٤ به بعد، انتشار محتواي دفترهاي يادداشت مارتين هايدگر مشهور به «دفترهاي سياه رنگ»، سرانجام، اتهام هواداري او از حكومت آلمان نازي و گرايش هاي نژادپرستانه وي را، كه از دهه ها پيش متوجه او شده بود، تاييد كرد. آيا آلماني ها مي بايست به ملاحظه آبروي هايدگر، كه از بزرگ ترين مراجع تاريخ فلسفه به شمار مي آيد، حقيقت را تا قيامت پنهان بدارند؟ همين حكم صادق است اگر اعتبار و آبرو در تضاد و تناقض با دانش قرار بگيرد. چگونه مي توان اهل فن و پژوهشگران را با استناد به ضرورت حفظ اعتبار اثرآفرين از دسترسي به اسناد و اطلاعات محروم كرد؟
     از اين جمله نتيجه مي گيريم كه بهانه اي براي مخفي كردن آثار هنرمندان و بزرگانِ درگذشته وجود ندارد. آنچه از چهره هاي اثرگذار فرهنگي و اجتماعي به جا مي مانَد ميراث ملي و فرهنگي و متعلق به همگان است. هرگاه آن را ملك شخصي بشناسيم و ديگران را از آن مهجور و محروم سازيم، از حقوق جامعه غافل مانده ايم و فهم درستي از مقوله فرهنگ نيافته ايم.
     سعيد رضواني، نامه فرهنگستان، دوره پانزدهم، شماره سوم، بهار ١٣٩٥در حكمت نشر آثار منتشر نشده اثرآفرين فقيد
    


 روزنامه شرق ، شماره 2961 به تاريخ 22/6/96، صفحه 9 (ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 3 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه جهان كتاب
متن مطالب شماره 7 (پياپي 341)، مهر 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است