|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم96/6/22: ظرافت هاي سياست خارجي در قلب آسيا
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4977
چهارشنبه يكم آذر ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 4921 22/6/96 > صفحه 8 (سياسي) > متن
 
 


ظرافت هاي سياست خارجي در قلب آسيا
گزارشي از روابط ايران با كشورهاي آسياي مركزي


آسياي ميانه، سرزمين پهناوري در شمال کشورمان است که اهميت آن هر روز بيشتر از گذشته براي کشورهاي جهان مشخص مي شود و جمهوري اسلامي ايران هم بر اساس سياست خارجي خود که اصل را بر توسعه مناسبات با همسايگان گذاشته، تمرکز ويژه اي روي اين منطقه دارد.
    اگرچه مرز مشخصي براي آسياي ميانه تعريف نشده است، اما در بيشتر مقالات و گزارش ها آن را دربرگيرنده پنج کشور قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقيزستان و تاجيکستان دانسته اند. وسعت اين منطقه حدود چهار ميليون کيلومترمربع (900/993/3) و جمعيت آن حدود 70 ميليون نفر است که بيش از سه چهارم آن مسلمان سني و حنفي مذهب هستند.
    اين منطقه از شمال به روسيه، از جنوب به افغانستان و ايران، از غرب به درياي خزر و از شرق به چين محدود مي شود. آسياي مرکزي با توجه به جمعيتي که در خود جاي داده است، منبع و بازاري بزرگ براي ديگر کشورها محسوب مي شود و از لحاظ سرمايه گذاري جذاب، مستقل و مقاوم در برابر نفوذ خارجي خواهد بود.
    از سوي ديگر آسياي ميانه به عنوان بخشي از گستره حوزه تمدني ايران، از جايگاه ويژه اي در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران برخوردار است. وجود اشتراکات و پيوندهاي تاريخي، فرهنگي بين ايران و آسياي ميانه و نيز پتانسيل هاي عظيم نفت و گاز، بازار مناسب براي کالاهاي ايراني و از همه مهم تر بي ارتباط بودن اين منطقه با آب هاي آزاد و استفاده از قلمرو ايران به عنوان اقتصادي ترين مسير براي اين کشورها، فرصت هاي بالقوه اي را پيش روي ايران قرار داده و به نوعي موجب شده تا زمينه هاي مناسبي براي گسترش مناسبات فراهم شود.
    سياست راهبردي جمهوري اسلامي ايران در آسياي مرکزي از ابتداي استقلال کشورهاي آسياي مرکزي بر اساس اعتمادسازي، تقويت صلح پايدار، بهره برداري از منابع طبيعي با هدف ايجاد پيوندهاي اقتصادي زيربنايي و ساختاري، سرمايه گذاري و مشارکت در طرح ها و پروژه هاي زيربنايي (انرژي، حمل و نقل) در کشورهاي منطقه است.
    
    کشوري پهناور و پيشرو
    قزاقستان، پهناورترين کشور در ميان پنج کشور آسياي ميانه است و مي توان آن را کشور پيشرو در اين منطقه خطاب کرد. اين کشور در سال هاي اخير تلاش کرده جايگاه خود را در عرصه بين المللي ارتقا دهد و شايد بتوان ميزباني برخي مذاکرات مهم بين المللي از جمله مذاکرات هسته اي ايران در آلماتي و مذاکرات اخير مربوط به سوريه در آستانه را در همين راستا ارزيابي کرد. همچنين استقرار بانک سوخت هسته اي بين المللي در اين کشور را مي توان نشانه اي از اعتماد بالاي کشورها به قزاقستان عنوان کرد. جمعيت اين کشور حدود 17 ميليون نفر است و با توجه به داشتن طولاني ترين مرز با درياي خزر نمي توان از اهميت و نقش اين کشور در تعيين رژيم حقوقي درياي خزر که سال هاست ميان کشورهاي هم مرز با اين دريا مورد بحث است، غفلت کرد. قزاقستان همچنين با توجه به پتانسيل هايي که دارد از نقش مهمي در برقراري و حفظ صلح و امنيت و ثبات در منطقه برخوردار است. عضويت موثر اين کشور در سازمان کشورهاي مشترک المنافع و سازمان امنيت و همکاري اروپا، از ديگر نکات قابل توجه در مورد اين کشور است.
    
    حرکت در مسير لغو رواديد
    جمهوري قرقيزستان، کشوري محصور در خشکي با جمعيتي حدود شش ميليون نفر است که 80 درصد از اين جمعيت، مسلمان هستند. در سفر رئيس جمهور کشورمان به بيشکک که در زمستان سال قبل انجام شد، جمهوري اسلامي ايران و جمهوري قرقيزستان براي توسعه همکاري هاي خود در حوزه هاي متنوع سياسي، اقتصادي و فرهنگي، يک سند همکاري ده ساله منتشر کردند.
    در نقشه راه همکاري هاي ايران و قرقيزستان که براي يک دوره ده ساله تدوين شده، مسيرهاي توسعه سريع همکاري هاي دو کشور در بخش هاي «سياسي»، «تجاري و اقتصادي»، «نيرو و صنعت»، «حمل و نقل و ارتباطات»، «کشاورزي و صنايع تبديلي»، «همکاري هاي استاني»، «فرهنگي و بشردوستانه، علمي و فني، گردشگري و حوزه بهداشت» و «امنيت و مبارزه با بلاياي طبيعي و حفاظت محيط زيست» هدف گذاري شده است. همچنين دو کشور در مسير لغو رواديد حرکت مي کنند و آن طور که گفته شده، اين لغو رواديد در سه مرحله انجام مي شود؛ لغو رواديد براي تجار، بازرگانان، بخش هاي صنعتي، کارآفرينان و توليدگران و در مرحله بعدي لغو رواديد براي گروه هاي توريستي و مرحله سوم نيز لغو کامل رواديد ميان دو کشور.
    
    گسترش سريع ارتباطات بين المللي
    پس از قزاقستان، شايد بتوان ازبکستان را مهم ترين کشور منطقه آسياي ميانه دانست که پس از انتخابات رياست جمهوري اين کشور در سال 95 و انتخاب شوکت ميرضيايف به عنوان رئيس جمهور ازبکستان، دولت اين کشور با آهنگي سريع در حال گسترش ارتباطات خود و در تلاش براي جلب توجه سرمايه گذاران خارجي است.
    اهميت استراتژيک ازبکستان در منطقه به اين سبب است که اين کشور در قلب آسياي مرکزي بين دو رود آمودريا و سير دريا قرار گرفته و با تمام جمهوري هاي منطقه، مرز مشترک دارد. همچنين از سوي جنوب با افغانستان هم مرز است . اين کشور با حدود 32 ميليون نفر به عنوان پرجمعيت ترين جمهوري اين منطقه محسوب مي شود و مردم آن با فرهنگ اسلامي پيوندهاي ديرينه دارند. از لحاظ فرهنگي، مردم برخي از مناطق اين کشور از قبيل سمرقند و بخارا هنوز به زبان فارسي سخن مي گويند.
    از سوي ديگر به بهانه مبارزه با تروريسم، در سه کشور ازبکستان، قرقيزستان و تاجيکستان پايگاه هاي نظامي آمريکايي ايجاد شده و همچنين کنگره آمريکا در مقطعي به منظور مبارزه با اسلامگرايي مبلغ 160 ميليون دلار به ازبکستان کمک کرد.
    
    دليل سردي روابط تهران و دوشنبه
    تاجيکستان کشوري فارسي زبان است و پيوندهاي تاريخي، فرهنگي و زباني موجود ميان اين کشور با جمهوري اسلامي ايران همواره بر توجهات اين دو کشور نسبت به يکديگر افزوده است.
    ايران يکي از نخستين کشورهايي بود که استقلال تاجيکستان را به رسميت شناخت و از همان آغاز، توسعه روابط با اين کشور را مورد توجه قرار داد. پس از آن، در جريان جنگ داخلي تاجيکستان در فاصله سال هاي 1992 تا 1997، ايران تلاش هاي فراواني براي ميانجيگري و پايان دادن به درگيري ها انجام داد که نمود آن، برگزاري مذاکرات صلح دولت تاجيکستان و مخالفان در تهران بود. در پي پايان يافتن جنگ داخلي در تاجيکستان نيز ايران تلاش خود را براي فعال شدن در حوزه اقتصادي اين کشور جهت دهي کرد که مشارکت در پروژه هاي زيرساختي اين کشور، مشخصا در حوزه هاي سدسازي و راه سازي، مهم ترين جنبه آن به شمار مي رفت.
    با اين حال، نگاهي به روند کلي روابط ايران و تاجيکستان نشان مي دهد سطح روابط ميان دو کشور همواره با پتانسيل هاي موجود فاصله فراواني داشته است و بخصوص در يکي دو سال اخير نه تنها از رشد کافي برخوردار نبوده، بلکه به دلايلي به سردي گراييده است تا جايي که گفته مي شود دليل اصلي مطرح نشدن عضويت دائم ايران در سازمان همکاري شانگهاي، مخالفت هاي تاجيکستان است.
    يکي از دلايل سردي اين روابط، همان پروژه ايران هراسي است که برخي کشورها سعي بر دامن زدن به آن دارند و مدعي اند ايران قصد دارد ضمن اعمال نفوذ بر جمهوري هاي مسلمان نشين آسياي مرکزي، زمينه روي کار آمدن دولت هاي اسلامي را در اين کشورها فراهم سازد.
    از ديگر مسائل مي توان به پرونده فساد مالي بابک زنجاني اشاره کرد که به واسطه ارتباطات مالي و اقتصادي وي با تاجيکستان باعث ايجاد ابهاماتي در اين زمينه شد. همزمان با کاهش سطح روابط ميان تهران و دوشنبه، عربستان سعودي روند توسعه روابط با تاجيکستان را آغاز کرده و سعودي ها کوشش مي کنند با وعده کمک مالي به مقامات تاجيک به نوعي در مقابله با ايران يارگيري کنند.
    
    جايگاه استراتژيک ترکمنستان براي ايران
    ترکمنستان، يکي از همسايگان جمهوري اسلامي ايران است که مرز طولاني مشترکي با کشورمان دارد و همين مساله جايگاه استراتژيک خاصي به ترکمنستان در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران اختصاص داده است.
    در گذشته ترکمنستان بخشي از خاک ايران بوده است و به اين دليل، نوعي ارتباط دروني بخصوص به لحاظ فرهنگي ميان دو کشور وجود دارد، اما به لحاظ روابط ميان کشورها، تاريخ روابط ايران و ترکمنستان به حدود سال 1370 هجري شمسي، يعني زمان فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و استقلال ترکمنستان برمي گردد و پس از اعلام استقلال ترکمنستان از شوروي سابق در 27 اکتبر 1991ميلادي، ايران جزو اولين کشورهايي بود که پس از به رسميت شناختن استقلال اين کشور، سفارت خود را در عشق آباد داير کرد. پس از آن ترکمنستان با افتتاح سفارت خود در تهران اولين سفير خود را در آگوست 1992 ميلادي به ايران اعزام کرد.
    براي ترکمنستان، ايران کشوري با خصوصيات ويژه است و براي ايران نيز ترکمنستان محيط مناسبي براي ارتقاي سطح همکاري ها با آسياي مرکزي قلمداد مي شود. به اين جهت، ثبات و امنيت در منطقه يک اصل اساسي براي هر دو طرف است. عضويت ترکمنستان در اکو و همچنين هم مرز بودن آن با درياي خزر از ديگر مواردي است که بر اهميت اين کشور در سياست خارجي کشورمان افزوده است.
    ظرافت هاي سياست خارجي در قلب آسيا / گزارشي از روابط ايران با کشورهاي آسياي مرکزي
    


 روزنامه جام جم، شماره 4921 به تاريخ 22/6/96، صفحه 8 (سياسي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 10 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله پژوهش سلامت
متن مطالب شماره 4 (پياپي 204)، تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است