|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران96/7/20: ميانبري كه به بي راهه ختم شد
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6664
سه شنبه بيست و يكم آذر ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6616 20/7/96 > صفحه 24 (صفحه آخر) > متن
 
      


عكس نوشت 
ميانبري كه به بي راهه ختم شد
به انگيزه يكصدمين سال انقلاب اكتبر روسيه

نويسنده: بيژن اشتري*

انقلابيون روسي از مارکسيسم به عنوان سلاحي براي مبارزه با تزاريسم استفاده کردند و اين کاري ساده نبود چون مارکسيسم اساساً يک انديشه بوده و با مقتضيات يک جامعه کشاورزي و عقب مانده صنعتي مثل روسيه صد سال پيش، هيچ تناسبي ندارد. مارکس معتقد است که انقلاب سوسياليستي فقط در جامعه اي رخ مي دهد که سرمايه داري در آن به اوج تکامل رسيده و طبقه کارگر در زهدان کارخانه ها و بطن سرمايه داري رشد کند؛ سپس حول اين طبقه کارگر، انقلاب کمونيستي ايجاد مي شود. روسيه در آستانه انقلاب اکتبر در مراحل ابتدايي رشد سرمايه داري به سر مي برد و طبقه کارگر صنعتي چندان پرشماري نداشت. در چنين شرايطي بايد انقلاب بورژوايي صورت مي گرفت نه انقلاب پرولتري و کمونيستي؛ مارکسيسم معتقد است که وظيفه صنعتي شدن يک کشور را طبقه بورژوا بر عهده دارد و انقلاب بورژوايي به تحقق چنين طبقه اي کمک مي کند و پس از اين مرحله مي توان به انقلاب سوسياليستي فکر کرد. لنين رهبر بلشويک هاي روسيه اما عجله داشت و در واقع ميانبر زد. او در اولين کتاب خود که درباره رشد سرمايه داري در روسيه است اين طور نتيجه گرفت که روسيه يک کشور سرمايه داري بوده و آمادگي انقلاب سوسياليستي را دارد. بنابراين در يک مرحله به سراغ راه انداختن انقلاب کمونيستي رفت. حرف ديگر مارکس اين بود که هرگز سوسياليسم نمي تواند در کشوري واحد پيروز شود به نظر مارکس انقلاب جهاني بايد رخ مي داد تا سوسياليسم پيروز شود و تازه اين انقلاب هم اول بايد در کشورهاي ابر صنعتي پيشرفته اي مثل انگلستان يا آلمان آغاز مي شد اما لنين و خلفش استالين اين اصل را هم ناديده گرفتند؛ مقوله ديگردولت بود؛ مارکس اعتقاد داشت در پي انقلاب سوسياليستي دولت از بين مي رود، چرا که دولت ابزار حکمراني طبقه استثمارگر است و پس از سرنگوني حکومت استثمارگر دولت نيز مضمحل مي شود در روسيه وقتي که لنين به قدرت رسيد دولت را نه تنها از بين نبرد بلکه قوي تر کرد و آن را به ارگاني براي سرکوب بدل ساخت. وضعيت روسيه تا قبل از جنگ جهاني اول خوب بود و اين کشور در حال تبديل به يک کشور بزرگ از نظر کشاورزي و دامداري بود اما جنگ به اين کشور لطمه زد و از دل فلاکت هاي آن لنين و حزب او سر برآوردند و به قدرت رسيدند. در روسيه تزاري سالانه حداکثر 20 اعدام صورت مي گرفت اما با آمدن لنين و همگنانش نه تنها وضعيت اقتصادي به وضع بسيار فلاکت باري رسيد بلکه تعداد اعدام ها نيز به مرحله جنون آميزي رسيد. به طوري که در دوره استالين شاهديم که در طول يک سال 40 هزار نفر اعدام مي شدند. انقلاب اکتبر برآمده از فلاکت هاي جنگ جهاني اول بود و نه خواست اکثريت مردم. بلشويک ها در دوره اي که مردم به افراط گرايي روي آورده بودند شعار و اهداف افراطي متناسب با اين اوضاع ارائه کردند و توانستند بر موج انقلاب سوارشوند وقدرت را به دست بگيرند. در واقع درکشان از اوضاع بهتر از بقيه گروه ها بود در حالي که از نظر تعداد اعضا بسيار کمتر از ديگر احزاب بودند. نظام شوروي بتدريج راه زوال و خرابي طي کرد؛علت خرابي ها هم نظامي بود که زير سيطره يک ايدئولوژي آميخته با ترور و وحشت قرار داشت. در دهه هاي 60 تا 80 ميلادي ديگر خبري از ضد انقلاب نبود ولي فروشگاه ها نيز هميشه خالي و صف ها براي دريافت کالاهاي ضروري بلند بود. در دهه پنجاه نرخ رشد اقتصادي شوروي سالانه به صورت متوسط حدود 10 درصد بود در حالي که طي دهه هاي بعد اين نرخ سقوط کرد و در اوايل دهه 90 به 2 درصد رسيده بود. نظام شوروي که در گذشته چندين بار موفق شده بود خودش را بازآفريني کند در نهايت در نتيجه اصلاحات گورباچف از هم فروپاشيد، چرا که حکومت تک حزبي و اقتصاد متمرکز موفق نشد براي مردمش آزادي و رفاه به بار آورد. برنامه ريزان حزب کمونيست و دولت در عصر آهن و فولاد يا به نوعي در عصر استالين نسبتاً موفق بودند ولي در عصر مواد شيميايي و کامپيوترها نتوانستند اقتصاد را بدرستي هدايت کنند. گورباچف خيلي زود متوجه شد که تحول در اقتصاد بدون تحول در نظام سياسي غيرممکن است. در شوروي مثل هر نظام بسته و اقتدارگراي ديگري نظام اقتصادي و نظام سياسي بشدت در هم تنيده شده بود و به همين دليل بحران اقتصادي بسرعت به يک بحران سياسي تبديل شد، خودکفايي در دهه 1930 استراتژي معقولي بود ولي دهه 1980 ديگر چنين نبود و فقط کشورهايي موفق بودند که در اقتصاد جهاني تنيده شده باشند، اصرار در اين مسير برابر بود با سقوط و در نهايت اينکه هيچ کدام از راه هاي رشد غيرسرمايه داري که تئوريسين هاي حزب کمونيست شوروي مبدع آن بودند به نتيجه نرسيد و ثابت شد که توسعه صنعتي و توسعه اقتصادي عملاً فقط از طريق يک اقتصاد آزاد ميسر است که شوروي اين راه را نرفت و در نهايت نابود شد.
    
    *مترجم و پژوهشگر تاريخ چپعكس نوشت: ميانبري که به بي راهه ختم شد / به انگيزه يکصدمين سال انقلاب اکتبر روسيه
    


 روزنامه ايران، شماره 6616 به تاريخ 20/7/96، صفحه 24 (صفحه آخر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 6 بار
    



آثار ديگري از "بيژن اشتري"

  نگاهي بديع در سفرنامه نويسي و قهرمان گرايي / «نامه هاي روسي» و «تنها شجاعان»
بيژن اشتري، ايران 14/8/96
مشاهده متن    
  تجسم عينيِ دهه 1960 / به انگيزه هشتاد و نهمين زادروز «ارنستو چه گوارا»
بيژن اشتري*، ايران 24/3/96
مشاهده متن    
  ٥٠ سال بعد از اكران دكتر ژيواگو / مستندي باشكوه درباره انقلاب روسيه
بيژن اشتري، اعتماد 3/2/94
مشاهده متن    
  چطور سرانه مطالعه را افزايش بدهيم؟
بيژن اشتري، اعتماد 17/1/94
مشاهده متن    
  جادوي «كازابلانكا» / درباره فيلمي كه در خاطره ها مي ماند
بيژن اشتري، اعتماد 30/11/93
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه پژوهش هاي تاريخي
متن مطالب شماره 3 (پياپي 5303)، پاييز 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است