|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد96/7/20: معماي آينده نفت با ترامپ
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4175
دوشنبه يكم آبان ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4166 20/7/96 > صفحه 10 (نفت و پتروشيمي) > متن
 
 


معماي آينده نفت با ترامپ
اثر برجام بر طلاي سياه از چهار زاويه رصد شد



    دنياي اقتصاد : رئيس جمهوري آمريکا اعلام کرده که امروز تصميم خود را درباره آينده برجام با تاييد يا عدم تاييد پايبندي ايران به توافق هسته اي اعلام خواهد کرد. غالب پيش بيني ها بر عدم تاييد پايبندي ايران به توافق هسته اي توسط دونالد ترامپ تاکيد دارند و پس از آن، اين کنگره آمريکا است که در فرصت ۶۰ روزه بايد اعلام کند آيا آمريکا در برجام باقي خواهد ماند يا با خروج از برجام تحريم هاي جديدي عليه ايران وضع خواهد کرد. صنعت نفت ايران همواره به عنوان پاشنه آشيل اقتصاد کشور مورد هدف تحريم هاي غرب بوده است.
    
    معماي آينده نفت با ترامپ
    در دوران قبلي نيز با اعمال تحريم هاي شديد آمريکا و اتحاديه اروپا ميزان صادرات نفت ايران به شدت کاهش يافت و سرمايه گذاري در صنعت نفت کشور متوقف شد. اما در شرايطي که اتحاديه اروپا، روسيه و چين به نظر مي‎ رسد آمريکا را در اين مسير همراهي نمي کنند، چه آينده اي پيش روي صنعت نفت ايران قرار دارد؟ بازارهاي جهاني نفت بعد از تصميم ترامپ چه واکنشي خواهند داشت؟ نتيجه تلاش هاي ايران براي جذب سرمايه در سه سالي که از برجام مي گذرد به کجا خواهد رسيد؟ در اين گزارش سعي شده با مطرح کردن برخي سناريوهاي پيش رو، سرنوشت نفت بعد از تصميم ترامپ را پيش بيني کنيم.
    
    قيمت نفت بعد از تصميم ترامپ
    در چند روز گذشته قيمت نفت در بازارهاي جهاني افزايش يافته است، يکي از دلايلي که براي اين موضوع مي توان در نظر گرفت اين احتمال است که آمريکا از برجام خارج شده و تحريم هايي را مجددا عليه صنعت نفت ايران وضع کند. تحريم هايي که مانند دوره قبل از برجام به محدود شدن صادرات نفت ايران منجر شود. نگراني از کاهش عرضه موضوعي است که قيمت نفت را در بازارهاي جهاني تحت تاثير خود در مي آورد. در اين خصوص مي توان به اظهارات مدير عامل شرکت FGE اشاره کرد. به گزارش رويترز، وي که معتقد است قيمت نفت سال آينده مي تواند به ۳۰ دلار بر بشکه برسد، افزايش ريسک ژئوپليتيک به دنبال احتمال بازگشت تحريم هاي ايران را يکي از عوامل عدم تحقق اين پيش بيني مي داند. جف براون در اين خصوص مي گويد: «هرچند به نظر مي رسد آمريکا در اين مسير تنها است و کشور ديگري از اين تصميم حمايت نمي‎ کند، اما ما در تجربه قبلي ديديم که تنها تحريم هاي آمريکا مي تواند بسيار موثر باشد.» وي در ادامه با بيان اينکه تحريم هاي آمريکا مي تواند موجب قطع بسياري از درآمدهاي حاصل از فروش نفت ايران شود، مي گويد: «آخرين باري که ما شاهد اين تحريم ها بوديم، ميزان صادرات نفت ايران به يک ميليون بشکه در روز رسيد. » با اين حال براون بر اين باور است که اين بار تحريم ها عليه ايران نمي تواند تا اين ميزان موثر باشد. جو مک مونيگل، تحليلگر ژئوپليتيک انرژي، در گفت وگو با seekingalpha مي گويد: «در صورت تاييد نکردن پايبندي ايران به برجام ازسوي ترامپ، شاهد رشد شديد قيمت نفت خواهيم بود.»
    به گزارش «دنياي اقتصاد» تحريم هاي قبلي اواخر سال ۲۰۱۱ عليه ايران شروع شدند. در اين زمان آمريکا علاوه بر تحريم خريد نفت از ايران، بانک مرکزي ايران را نيز تحريم کرد و بر اساس آن تبادلات مالي ايران محدود شد. تاثير آن بر صادرات نفت ايران اين بود که علاوه بر اينکه بسياري از مشتريان نفت ايران خريد نفت خود را قطع يا کاهش دادند، ايران نمي توانست پول حاصل از فروش نفت خود را از مشتريانش دريافت کند. به فاصله حدود دو ماه يعني در جولاي ۲۰۱۲ اتحاديه اروپا نيز به آمريکا پيوست و خريد نفت از ايران را منع کرد. از سويي تحريم هاي بيمه نفتکش ها وضع شد و صادرات نفت ايران دشوارتر از قبل شد. به اين ترتيب در عرض چند ماه صادرات نفت ايران به حدود يک ميليون بشکه در روز و توليد نفت به کمتر از ۳ ميليون بشکه در روز رسيد.
    
    صادرات نفت ايران در نبود آمريکا در برجام
    درباره ميزان صادرات نفت ايران در صورت خروج آمريکا از توافق سناريوهاي متفاوتي مطرح مي شود. اما مجموع آنها بر اين نظر توافق دارند که صادرات و توليد نفت ايران با اعمال تحريم هاي جديد کاهش خواهد يافت. با اين حال آمريکا نمي تواند سطح صادرات و توليد نفت ايران را مانند تحريم هاي قبلي محدود کند، چراکه از حمايت ديگر کشورهاي گروه ۱+۵ برخوردار نيست. به گفته ايمان ناصري، تحليلگر موسسه FGE در لندن در دور قبلي تحريم ها، آمريکا با فشار بر مشتريان آسيايي ايران، خريد نفت ايران را محدود کرده بود، از سوي ديگر اتحاديه اروپا خريد نفت از ايران را به طور کامل قطع کرد. بنابراين اگر کشورهاي ديگر حاضر در برجام به توافق هسته اي پايبند بمانند، دولت آمريکا اين بار نمي تواند چندان خريد نفت از ايران را محدود کند. اين کارشناس نفتي بر اين باور است که گزينه محتمل تر اين است که آمريکا در برجام باقي بماند اما تحريم هاي جديدي عليه برخي نهادها و افراد خاص ايراني وضع کند و فشار مالي بر ايران را افزايش دهد. همايون فلکشاهي، تحليلگر موسسه وود مکنزي در اين باره مي گويد: «به نظر مي رسد که اروپا تمايلي براي تحريم مجدد نفت ايران مثل سال ۲۰۱۲ ندارد. با اين حال ممکن است آمريکا خريداران نفت ايران را از طريق دارايي هايي که در آمريکا دارند، تحت فشار قرار دهد.» هليما کرافت، تحليلگر موسسه آربي سي کپيتال مارکتس گفت، تصميم يکجانبه دولت آمريکا براي تحريم مجدد ايران «موجب عدم تمايل شرکت هاي اروپايي و برخي شرکت هاي آسيايي براي سرمايه گذاري در صنعت نفت ايران مي شود.» وي افزود: «همچنين ممکن است پالايشگاه هاي خارجي را وادار به کاهش خريد نفت از ايران کند، به خصوص اگر آنها تهديد به حذف شدن از بازارهاي سرمايه آمريکا شوند.» ديمين کوروالين، تحليلگر گلدمن ساکس نيز بر اين باور است که تحريم هاي يکجانبه آمريکا در ابتدا مي تواند چندصد هزار بشکه از صادرات نفت ايران بکاهد، با اين حال بعيد است که بدون حمايت بين المللي از خروج آمريکا از برجام، تحريم هاي احتمالي اين کشور توليد و صادرات نفت ايران را به سطح پيش از برجام برساند.
    در حال حاضر نيز اخباري مبني بر احتمال کاهش صادرات نفت ايران منتشر مي شود. موسسه تحقيقاتي پلاتس در روزهاي اخير خبري را منتشر کرده که نگراني از کاهش صادرات نفت ايران را بيشتر مي کند. بر اساس گزارش اين موسسه، خريداران آسيايي نفت ايران شروع به بررسي طرح هاي کاهش خريد نفت از ايران در سال ۲۰۱۸ کرده اند تا در صورتي که دولت آمريکا با وضع تحريم هاي جديد، دسترسي به نفت خام و ميعانات ايران را محدود کرد، آمادگي شرايط جديد را داشته باشند. يک پالايشگاه در شمال آسيا گفته است، خواهان گنجاندن بندهاي بيشتري در مورد وضعيت هاي اضطراري در قراردادهاي خود با شرکت ملي نفت ايران شده است. به گفته منابع آگاه در بازار آسيا، برخي خريداران ميعانات ايران در منطقه نيز در حال بررسي افزايش خريد تک محموله ها هستند تا در عين حالي که تعهدات خريد قراردادي از ايران را کاهش مي دهند، انعطاف پذيري خود در خريدها را نيز حفظ کنند.با اين حال يک تاجر ميعانات در يک شرکت پالايش و پتروشيمي کره اي در اين باره گفت: «من هيچ گونه اختلال قابل توجهي در عرضه براي سال آينده پيش بيني نمي کنم. اما چنين وضعيت هاي نامشخصي مي تواند به عنوان يک ابزار چانه زني مناسب براي پايين آوردن قيمت ها در قراردادهاي سال ۲۰۱۸ مورد استفاده قرار گيرد. من فکر مي کنم خيلي از خريداران تقاضاي تخفيف به دليل ريسک معامله با ايران را مطرح خواهند کرد.»
    
    سرنوشت قراردادهاي نفتي؟
    ظرف دو سال گذشته يعني بعد از اجرايي شدن برجام، خيل عظيمي از شرکت هاي علاقه مند به سرمايه گذاري در صنعت نفت راهي ايران شدند و قراردادهاي بسياري در قالب MoU يا همان تفاهم نامه مطالعاتي، با شرکت ملي نفت ايران امضا کردند. با اين حال به دليل اختلافات داخلي بر سر الگوي قراردادها فرصت نزديک به سال بعد از برجام به راحتي از دست رفت و ايران نتوانست به غير از يک قرارداد که با توتال فرانسه امضا کرد، قرارداد ديگري را نهايي کند. حال با مطرح شدن احتمال بازگشت تحريم ها اين سوال ايجاد مي شود که سرنوشت سرمايه گذاري در صنعت نفت ايران چه خواهد شد؟ غالب کارشناسان بر اين باورند که احتمال جذب سرمايه در صنعت نفت ايران بسيار کمتر از قبل خواهد شد و در شرايطي که به گفته مسوولان نفتي کشورمان اين صنعت به حدود ۲۰۰ ميليارد دلار سرمايه نياز دارد، به يقين آينده سطح توليد و صادرات نفت ايران در خطر خواهد بود و نمي توان انتظار داشت روند افزايشي توليد نفت ايران در پسابرجام، در سال هاي آتي نيز ادامه يابد.
    در شرايطي که قراردادهاي امضا شده در صنعت نفت MoU بوده و الزام آور نيستند، احتمالا در صورت تداوم تهديدهاي آمريکا، هيچ کدام از تفاهمنامه ها نهايي نشود يا تنها آن تعدادي که با شرکت هاي کوچک و ضعيف منعقد شده به مرحله اجرا درآيد و تجربه مشابه آنچه در سال هاي گذشته با شرکت هاي چيني در آزادگان يا فاز ۱۱ پارس جنوبي داشتيم، مجددا تکرار شود. برخي کارشناسان بر اين باورند که حتي قرارداد با توتال نيز در صورت افزايش فشارهاي آمريکا بر قرار نخواهد ماند. بلومبرگ در گزارش خود تاکيد مي کند «توتال که در ماه جولاي اولين و تنها قرارداد نفتي با ايران را به امضا رساند، به يقين با مشکلاتي براي اجراي اين قرارداد مواجه خواهد شد.» پاتريک پويان، مديرعامل توتال در ماه جولاي اعلام کرد که اين شرکت به قوانين بين المللي احترام مي گذارد و اگر اين قوانين در حال تغيير هستند، آنها مجبور به پذيرش آن خواهند شد.
    
    آينده صنعت نفت ايران
    خبرگزاري بلومبرگ که طي گزارش مفصلي به بررسي تاثير تحريم هاي آمريکا بر صنعت نفت و گاز جهان پرداخته است، بر احتمال عدم جذب سرمايه در صنعت نفت ايران در صورت خروج آمريکا از برجام تاکيد مي کند. بر اساس اين گزارش، اگر آمريکا تحريم هاي سختگيرانه اي عليه ايران وضع کند، اين مساله ممکن است مانع از سرمايه گذاري هاي جديد در صنعت نفت فرسوده ايران شود. در واقع اين احتمال وجود دارد که آمريکا از تحريم هاي مشابه سال ۲۰۱۱ عليه سرمايه گذاران خارجي صنعت نفت ايران استفاده کند. چراکه بسياري از اين شرکت ها در آمريکا فعاليت تجاري دارند و از دلار براي خريد تجهيزات و پرداخت پول به پيمانکاران استفاده مي کنند. ايمان ناصري، تحليلگر موسسه FGE هر چند بر اين باور است که ترامپ نمي‎ تواند فروش نفت ايران را چندان محدود کند، اما مي گويد: «تامين مالي پروژه ها و سرمايه گذاري در ايران بسيار سخت تر خواهد شد.» در واقع در شرايطي که احتمال برهم خوردن قرارداد فاز ۱۱ پارس جنوبي با توتال وجود دارد، احتمال جذب سرمايه جديد در ايران دور از دسترس تر از هر زمان ديگري به نظر مي رسد. اما اين احتمال نيز همچنان مطرح است که فشارهاي آمريکا نتواند مانع از اجرايي شدن قرارداد توتال شود و اين خود به کاهش نگراني ديگر شرکت هاي نفتي کمک کرده و به انعقاد قراردادهاي ديگري منجر شود.
    
    سناريوهاي بدبينانه
    تهديدهاي جديد آمريکا سناريوهاي مختلفي پيش روي صنعت نفت ايران مطرح مي کند. محمدصادق جوکار، کارشناس ارشد موسسه مطالعات انرژي بر اين باور است که تحرکات اخير ترامپ نشان مي دهد او نمي خواهد مسووليت خروج از برجام را خود به تنهايي به عهده بگيرد و قصد دارد در اين مساله کنگره را نيز شريک کند. به گفته وي از سويي شواهد نشان مي دهد که آمريکا براي آينده روابط با ايران پلنB ندارد، يعني در داخل آمريکا نيز هنوز نمي دانند در نبود برجام قرار است روابط اين کشور با ايران چگونه باشد؟به اعتقاد جوکار بر اساس مولفه هاي مختلف سناريوهاي متفاوتي پيش روي ايران وجود دارد. در واقع اگر در درون آمريکا بين کاخ سفيد و کنگره درخصوص برجام، همگرايي وجود داشته باشد، احتمال لغو برجام به بهانه هاي مختلف از جمله برنامه موشکي ايران وجود دارد، با اين حال هنوز همگرايي بين کاخ سفيد و کنگره مبهم است. اما مولفه بعدي همگرايي بين المللي در اين خصوص است که در حال حاضر به نظر مي رسد کشورهاي ديگر حاضر در توافق هسته اي از خروج آمريکا حمايت نمي کنند.
    جوکار اما سناريوي اصلي را اينگونه مي بيند که ترامپ به دنبال کاهش هزينه هاي خروج از برجام براي خود و شريک کردن کنگره در خروج از برجام است. وي با بيان اينکه برجام يک قرارداد ساده با جزئيات بسيار پيچيده است، مي گويد: «آمريکا بر اين باور است که ايران براي بازگشت به توان هسته اي قبل از برجام حدود ۶ ماه تا يک سال زمان لازم دارد، بنابراين مي تواند در اين فاصله زماني با وضع تحريم هاي کشنده-نه تحريم هاي فلج کننده مانند دوران اوباما- ايران را وادار به بازنگري در برجام کند.» اين کارشناس اقتصاد سياسي بر اين باور است که ترامپ در صورت ايجاد انسجام در داخل آمريکا براي خروج از برجام نياز به انسجام بين المللي و همراه کردن ديگر بازيگران برجام ندارد و به تنهايي مي تواند اهداف خود را عملي کند. جوکار با بيان اينکه به باور ترامپ و حاميانش از جمله کشورهاي عربي منطقه و اسرائيل، بازار کمبود نفت ندارد و در صورت حذف نفت ايران از بازار، اتفاق بدي براي بازار نمي افتد، مي گويد: «برخي کشورهاي نفتي از تحريم نفت ايران استقبال مي کنند و اين شرايط مختص به کشورهاي معاند نيست و حتي کشوري مانند ونزوئلا که روابط خوبي با ايران دارد به دليل شرايط بد اقتصادي که با آن مواجه شده نيز از تحريم نفت ايران و افزايش قيمت ها استقبال مي کند.»
    جوکار بر اين باور است که باوجود مخالفت هاي بين المللي با خروج آمريکا از برجام، درصورتي که آمريکا تحريمي عليه کشورهاي خريدار نفت ايران وضع کند، ممکن است مخالفت هايي در اين خصوص وجود داشته باشد اما اين مخالفت ها در حد «کلامي» باقي مي ماند؛ چراکه هيچ کشوري حاضر نيست به قيمت مواجهه با خشم آمريکا، ارتباط خود را با ايران حفظ کنند. جوکار در پايان مي افزايد: «در شرايط کنوني کار خاصي از دست وزارت نفت بر نمي آيد و تنها سازمان انرژي اتمي بايد اقداماتي انجام دهد تا ريسک ها را عليه ايران کاهش دهد.» به گفته وي در شرايط کنوني ايران بايد ثابت کند که توان هسته اي بيشتري از آنچه آمريکا و متحدانش گمان مي کنند، دارد و در کمتر از زماني که برآورد شده يعني در عرض ۲ تا ۳ ماه مي تواند به توان هسته اي پيش از برجام دست بيابد.
    
    سناريوي ميانه رو
    با اين حال بسياري از کارشناسان اين سناريو را بسيار بدبينانه مي دانند. فريدون فشارکي، مديرعامل موسسه مشاوره بين المللي مطالعات انرژي فکت گلوبال انرژي «FACTS» آمريکا، در گفت وگو با «دنياي اقتصاد» با اشاره به اين نکته که «ديد جهاني اين است که رئيس جمهوري آمريکا به احتمال زياد برجام را لغو نخواهد کرد اما ترامپ فردي غيرقابل پيش بيني است و حتي کابينه اش نيز قادر به پيش بيني رفتارهاي او نيستند»، مي گويد: به اين ترتيب ممکن است ترامپ چه پايبندي ايران به برجام را تاييد کند و چه آن را رد کند، از طريق خزانه داري آمريکا (که از وزارت دفاع آمريکا هم نقش مهم تري دارد) تحريم هاي جديدي را عليه ايران اعمال کند که کار را براي کشور سخت تر مي کند. از نگاه فشارکي چه برجام لغو شود، چه نشود، در نهايت خزانه داري آمريکا در زمينه هايي مانند انتقال پول موانع زيادي بر سر راه ايران قرار خواهد داد. با اين حال اما فشارکي عقيده دارد «صادرات نفت خام ايران از ناحيه تحريم هاي جديد آسيب نخواهد ديد.» او در توضيح بيشتر مي گويد: قبل از توافق با پنج قدرت جهاني، طبق تحريم هاي آن زمان قرار بر اين بود که صادرات نفت ايران به صفر برسد اما در حال حاضر آمريکا قادر به تکرار اين روند نيست.
    از نظر مديرعامل موسسه مشاوره بين المللي مطالعات انرژي فکت گلوبال انرژي «از بين رفتن برجام در کوتاه مدت و ميان مدت اثر محدودي بر صنعت نفت ايران خواهد داشت زيرا فعلا مشتري هاي ايران حرف جدي براي قطع واردات نفت از ايران نزده اند. اما در بلندمدت فشارهاي مالي و مشکلات انتقال پول هم صادرات و هم توسعه توليد را براي ايران سخت تر خواهد کرد.» خروج توتال از ايران با وجود اظهارنظرهاي اخير مديرعامل اين شرکت مبني بر تداوم حضور در ايران، ورود شرکت هاي درجه ۳ به پروژه هاي کشور يا افزايش سرمايه گذاري داخلي در پروژه هاي نفتي از جمله نتايجي هستند که فشارکي انتظار دارد بعد از افزايش فشار آمريکا عليه ايران، در صنعت نفت مشاهده شود.
    فشارکي در حالي چشم انداز صادرات نفت خام ايران با وجود اعمال تحريم هاي مجدد را چندان تيره و تار نمي بيند که بسيار نگران روند ورود سرمايه گذاران به پروژه هاي نفت و گاز ايران است. او در خوش بينانه ترين حالت احتمال مي دهد فشار زيادي به ايران وارد نشود و روند گشايش بانک ها و انتقال پول در ايران به آرامي مسير خود را بپيمايد. بدبينانه ترين حالت نيز از نگاه اين کارشناس بين المللي مسائل نفتي اين است که چه برجام تمديد شود و چه نشود، فشارها از سوي آمريکا عليه ايران به شدت افزايش يابد. فشارکي مي گويد در صورت بروز سناريوي بدبينانه، بايد منتظر ماند تا سه سال باقي مانده از دوره ترامپ در مقام رياست جمهوري پايان يابد. با اين حال نکته اي که فشارکي از اشاره به آن غافل نمي شود، اثرگذاري سياست هاي داخلي است زيرا از نگاه او در بسياري از مواقع حتي اگر از نظر بين المللي نيز مشکلي وجود نداشته باشد، اين تحريم هاي داخلي و سيستم کاري پيچيده در ايران است که کار را دشوار مي کند.
    
    معماي آينده نفت با ترامپ / اثر برجام بر طلاي سياه از چهار زاويه رصد شد
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4166 به تاريخ 20/7/96، صفحه 10 (نفت و پتروشيمي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 10 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله بيهوشي و درد
متن مطالب شماره 4 (پياپي 33)، Aug2017را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است