|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق96/8/6: راوي فرودستان به اسطوره صمد پيوست
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3429
پنج شنبه 26 ارديبهشت 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 2997 6/8/96 > صفحه 14 (ادبيات) > متن
 
      


راوي فرودستان به اسطوره صمد پيوست


نويسنده: شهرام اقبال زاده

١. خبر را خيلي زود مي شنوم؛ همشهري مان بهروز نامداري، پزشک انسان دوست و رفيق نواز، که از زمان دل کندن از کرمانشاه و اقامت در کرج يار غار درويشيان و پزشک دائمي علي اشرف شده بود، خبر درگذشت راوي رنج هاي فرودستان را به آقا منصور ياقوتي دوست و نويسنده پيشکسوت کرمانشاهي داده بود؛ او هم با نوشته اي کوتاه «بانگه واز/ بانگ آواز» کرد که «علي اشرف درويشيان» هم به خاک پيوست؛ علت: ناراحتي ريوي. دوست مشترک مان، بهروز نامداري يک ساعت پيش خبر داد. به همين کوتاهي! و مي دانيم که فاصله بين مرگ و زندگي، به مراتب از اين هم کوتاه تر است؛ نفسي که فرو مي رود، چون بر نيايد، يعني ختم زندگي! هنوز حيران خبرم، که مي بينم کانال «ادبيات کودکان» عين خبر را درج کرده است؛ قدم از قدم نمي توانم بردارم؛ مي خواستم کم کم آماده بشوم که بروم نکوداشت حسن اصغري؛ لحظه اي تصميم مي گيرم که به اصغري تلفن بزنم و بگويم «عذر مي خواهم دل و دماغ آمدن ندارم» و حال وحکايت را بازگو کنم؛ دلم نمي آيد، با خودم مي گويم «لابد او حالا از کرج راه افتاده، درست نيست که برنامه اش را به هم بريزم»؛ مي دانم که چقدر دلبسته درويشيان است. کمي به خودم مي آيم؛ خبر را از کانال «ادبيات کودکان» به کانال «ويراست» منتقل مي کنم؛ و بعد براي خبرنگار ليزنا، که دعوتنامه بازديد از غرفه خبرگزاري انجمن کتابداران را برايم فرستاده، مي فرستم. اولين خبرگزاري که خبر را بازتاب مي دهد. در همين حين محمدهادي محمدي تماس مي گيرد، مي گويد: «شهرام مطمئني خبر درسته؟»؛ مي گويم: «چک مي کنم!»؛ به آقا منصور تلفن مي زنم. مي گويد: «متاسفانه درست است.»
    ٢. ذهنم به گذشته برمي گردد؛ کي بود و چگونه علي اشرف درويشيان را شناختم؟ ترديد دارم که اول حسين برادرم «صمد جاودانه شد» را به من داد، يا زنده ياد نصرت الله نويدي با دادن مجله «جهان نو» و خواندن نوشته اي از درويشيان، درباره جشنواره فيلم کوتاه و نقد شلاقي او بر جشنواره، که او را به من شناساند. فرقي نمي کند، به عنوان نوجواني پردغدغه و کتابخوان، از آن پس شيفته نوشته هايش شدم. دوران دانشجويي «از اين ولايت» و «آبشوران» او در بين دانشجويان ولوله اي برپا کرده بود.
     ٣. سرانجام ولوله اي که نسل درويشيان با کتاب هايشان براي عدالت و آزادي برپا کرده بودند، با ولوله انقلاب به هم آميخت و در آن گم شد؛ اما به هرحال، موج انقلاب درويشيان و زندانيان سياسي را آزاد کرد. زمستان همان سال که براي برپايي نمايشگاه کتاب به کرمانشاه رفته بودم، خبر رسيد که درويشيان دارد به کرمانشاه مي آيد؛ به اتفاق حسين برادرم و چندين خودروي ديگر، تا بيستون به پيشوازش مي رويم. آقاي نقي حيدري، دوست قديمي علي اشرف، سخت درويشيان را در آغوش مي گيرد و مي گويد «خوش آمدي برادر عزيز و رفيق ساليانم.»
     ٤. پس از آن درويشيان مهم ترين اثر زندگي ادبي خود، «سال هاي ابري» را مي نويسد؛ اثري که نوعي «زندگينامه خودنگاشت داستاني» است. در اين داستان علي اشرف از فضاي گرفته و تيره و گرفت وگيرهاي شخصي و اجتماعي سخن مي گويد و روايت زندان، يا «حبسيه» خود را نيز بازگو مي کند؛ شخصيت «افق» همان جعفر کوش آبادي است؛ در اين ميان از شخص ديگري، که از هم پرونده ها و همدوره هاي دانشسراي عالي آن ها است، سخن مي رود؛ که گويي شخصيتي ضعيف بوده؛ آن فرد ع.ا.ط است؛ که در نامه اي به علي اشرف، از کاستي هاي روايت دستگيري و زندان گلايه مي کند؛ کوش آبادي نيز در خاطرات خود -که در فصلنامه تخصصي شعر «گوهران» آمده- به اشاره اي ظريف از اين امر گذشته است؛ اما اينجا و اکنون سخن از اهميت جريان سازي و تاثيرگذاري ادبيات درويشيان است؛ نه کژي و کاستي هاي آثارش!
     ٥. ادبيات علي اشرف در يک کلام «ادبيات عدالت است و ستيز»؛ اصول داستان نويسي و رويکرد زيبايي شناسي براي او جنبه حاشيه اي دارند؛ او در کتابچه «صمد جاودانه شد» به روشني مباني اعتقادي خود را بي پروا و بي پرده بيان کرده است. اگر بخواهم چهار نفر را در طرح و تثبيت نام و آوازه صمد و آثارش، نام ببرم، بي گمان علي اشرف اگر در صدر نباشد، همپاي جلال، شاملو و ساعدي -با وجود جواني و گمنامي در آن زمان- نقش داشته است. ميراث ادبي که مي توان نام آن را «ادبيات ستيز» خواند. در اين مجال و مقال نمي شود به ويژگي هاي اين ادبيات پرداخت (در مقاله تفصيلي-تحليلي «ادبيات، اسطوره و سياست» بدان پرداخته ام؛ مقاله اي که در دفاع از نسل صمد و درويشيان نگاشته شده و درويشيان به خاطر آن مرا سخت در آغوش کشيد.)
     ٦. اکنون درويشيان ديگر در ميان ما نيست، اما شگفتا! گويي مرگش نشان داد که او زنده تر از هر زماني دارد با ما سخن مي گويد!! پس از به محاق رفتن گفتمان عدالت در جهان، در چند دهه اخير، و يورش سنگين نئوليبراليسم و شکاکيت فراگير پست مدرنيستي به هر نوع عدالت اجتماعي، واکنش گسترده به مرگ علي اشرف و ستايش از عدالت خواهي و ظلم ستيزي او، نشان داد اين گفتمان انگار دارد از حاشيه به متن جامعه بر مي گردد! اگر به سنگم نزنند، ادبيات حزبي او در مفهوم گسترده اش (آنچه partisanship literature خوانده مي شود)، خلا حزبي عدالت خواه را به تنهايي -تا حدي- جبران کرده است. پديده اي که براي من يکي، واقعا حيرت انگيز بود. مرگي که نشان داد، درويشيان سيزيف وار «گفتمان عدالت» را به فراز قله نزديک کرده است؛ گويي در رگ هاي او خون همه سيزيف هاي عدالت خواه به غليان درآمده است. اکنون علي اشرف هم به صمد و اسطوره هاي معاصر پيوسته است! باشد که در فرصتي مناسب به جايگاه تاريخي و ادبي او بپردازم؛ ادبيات او اوج ادبيات نيست، اما اوج عدالت خواهي است؛ چون شعر خسرو گلسرخي!
    راوي فرودستان به اسطوره صمد پيوست
    


 روزنامه شرق، شماره 2997 به تاريخ 6/8/96، صفحه 14 (ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 48 بار
    



آثار ديگري از "شهرام اقبال زاده"

  تدوينگر فرهنگ افسانه هاي مردم / به بهانه زادروز علي اشرف درويشيان راوي قصه هاي از ياد رفته
شهرام اقبال زاده*، ايران 3/6/97
مشاهده متن    
  تحول ادبيات كودك و دوران كودكي
شهرام اقبال زاده*، ايران 20/8/96
مشاهده متن    
  درويشيان راوي نسلي آرمانخواه
شهرام اقبال زاده*، ايران 6/8/96
مشاهده متن    
  سهراب سپهري: شاعر طبيعت و وفاق اجتماعي
شهرام اقبال زاده، اعتماد 2/2/96
مشاهده متن    
  راهي براي شنيدن پيدا كنيم
شهرام اقبال زاده، اعتماد 21/12/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
Transactions on Combinatorics
شماره 1 (پياپي 801)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است