|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران96/8/23: تصوير فاجعه در آيينه هنر
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6650
پنجشنبه دوم آذر ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6643 23/8/96 > صفحه 22 (فرهنگي) > متن
 
      


تصوير فاجعه در آيينه هنر
روايت نويسندگان و هنرمندان از بلاياي طبيعي چگونه است

نويسنده: محسن بوالحسني

آيا هنر و ادبيات مي توانند در کنار کار خلاقانه، نقشي آموزشي هم داشته باشند؟
    
    بلايايي از قبيل جنگ، زلزله، سيل و... يکي از آن جهت که سرشتي غم آلود و غم آفرين دارند، چيزي، شبيه زخمي بر پيکره بشر مي زنند که اين زخم ها عمدتاً در فقدان و سوگ از دست رفتن ها و تخريب شهرها و البته جان آدميان است و مناسبات انساني را در يک لحظه به هم مي ريزد. اين اتفاقات که در گوشه و کنار جهان گاه به گاه مي افتد و جماعتي را به شوک فرو مي برد، دستمايه و سوژه خلق آثاري در حوزه هاي مختلف هنر در اين زمينه هستند.
    
    زلزله از کوراسا و ا تا موراکامي
    ژاپن کشوري است روي خط زلزله که هر از گاهي چنان مي لرزد که نويسندگان و فيلمسازان ژاپني يا مستقيم يا با سوژه زلزله داستان ها مي نويسند و فيلم ها مي سازند. «آکيرا کوراساوا» شاعر سينماي ژاپن در فيلم هاي خود همواره حتي کوتاه، نمايي از زلزله را نشان مي دهد که همين تک نماها مثلاً در فيلم «ريش قرمز» فرو ريختن و ويراني بخشي از جامعه و فرد را با خودش همراه مي کند. ژاپني ها بعد از آن همه بلا از هيروشيما و ناکازاکي گرفته تا زلزله هاي همواره، چه در هنر و چه در ساخت و سازها و بسترهاي شهري شان بحث آموزش را در بستر روايت فراموش نکرده اند. آنها از زلزله حرف مي زنند در صورتي که در بستر اين موضوع اصلي داستان هايي روايت مي کنند که هم اندازه هنرمند و نويسنده به عنوان راوي حفظ شود و هم به مخاطبان خود چيزي آموزش دهند يا حداقل نگاهشان را تيزتر کنند که در چنين شرايطي جهانشان چه شکلي مي شود و آنها بايد چه کنند. از آخرين نمونه هاي اين آثار در حوزه ادبيات داستاني مي شود به کتاب «بعد از زلزله» اشاره کرد. «هاروکي موراکامي» در اين رمان که در واقع مجموعه اي از شش داستان به هم پيوسته است؛ تصويري از جامعه ژاپن ارائه مي کند و مردمي که درگير زلزله «کوبه» مي شوند با داستان هايشان.
    
    کيارستمي، کلانتري و چند ريشتر بيشتر
    فيلمسازان ما در سال هاي اخير جسته و گريخته و در مواردي به موضوع زلزله پرداخته اند. نمونه هايي مثل «بيدار شو آرزو» کيانوش عياري، يا «زير درختان زيتون» و «زندگي و ديگر هيچ» عباس کيارستمي، فيلم هايي هستند درخشان در حوزه سينما اما نگاهي آموزشي در دل آثار ايراني کمتر جا دارد يا نامحسوس است. اما شايد نادرترين نمونه فيلم مستند پيروز کلانتري باشد با عنوان «تهران چند درجه ريشتر» که سال 1385 ساخته شد و اتفاقاً نکته مهم اين فيلم در کنار خوش ساخت بودن آن، نگاه پژوهشي اش در قالب يک فيلم بود که جايزه بهترين تحقيق و پژوهش جشنواره فيلم فجر و جايزه بهترين کارگرداني مستند و بهترين تحقيق و پژوهش جشن مستند سينماي ايران را هم از آن خود کرد. مسعود ده نمکي هم در فيلم «رسوايي 2»، با نشان دادن لحظه هايي از زلزله فرضي تهران و فروريختن پل هاي صدر و... زلزله را بن مايه فيلمي کرده است که از ديد منتقدان سينما آنچنان نتوانسته است نه در سينما و نه در بخش جلوه هاي ويژه کاري خاص انجام دهد. اما اصولاً ما در اين حوزه، تنها به تبي قناعت مي کنيم و غمنامه اي و کم هستند آثاري که بتوان روي آنها به عنوان اثري فاخر که در بن مايه هاي خود بحث آموزش را هم مد نظر داشته باشد حساب کنيم.
    
    لرزه بر تن کلمات
    در حوزه ادبيات داستاني نويسندگان ما چگونه و از چه زاويه اي با اين موضوع روبه رو شده اند؟ «مهسا محب علي» در داستان «نگران نباش» جماعتي را به تصوير مي کشد نگران و در وضعيت زلزله. اين کتاب، زمان انتشار با اقبال بسيار خوبي روبه رو شد و کتابي بود منسجم و شکل گرفته بر بستر دراماتيک داستان نويسي که در شرايط زلزله روايت مي شد و راوي وضعيت بود. اسم کتاب را اگر در ذهن داشته باشيم و آن را در کنار موضوع داستان، که زلزله است قرار بدهيم شايد اين آرامش و دعوت به آرامش يکي از نگاه هاي حاشيه اي است که مي توان به اين کتاب داشت اما همان طور که گفته شد؛ بيشتر اين کتاب به هويت داستاني خود پايبند است و آنچنان نقش آموزش هنگام وقوع چنين اتفاقاتي را در برنامه نداشته، يا نخواسته که داشته باشد. داستان «افسانه بچه هاي زيتون» قاسم کشکولي هم تقريباً رويکردي اينگونه دارد. اين داستان روايتگر عشق به زندگي است بعد از فقدان و مرگي که بعد از زلزله مهيب رودبار همچنان وجود دارد و مي توان آن را در زمره ادبيات روانشناسانه مورد نظر و توجه قرار داد؛ چيزي که شايد بتواند پس از هر مصيبتي به کمک اهل مصيبت بيايد و درد آنها را به روش کلمات تسکين دهد.
    
    وقتي از زلزله حرف مي زنيم
    نمونه هاي ديگري از اين دست در سينما و ادبيات ما اگر چه کم، اما وجود دارند که بيشتر بيانگر وقوع حادثه اي مهيب هستند و آنچه در اين شرايط براي انسان حاضر در يک داستان و يک فيلم رخ مي دهد. اگر به زلزله يکشنبه و نقش ادبيات و هنر به موازات آن فکر کنيم شايد اين سوال برايمان پيش بيايد که آيا هنر و ادبيات در مواجهه با چنين رخدادهايي امکان، توان يا حتي وظيفه اي در امر آموزش در بستر کار خلاقانه را دارند يا خير؟ آيا مي توانيم در بستر روايت چنين رخدادهايي و در زيرپوست آنها به آموزش همگاني و درمان از طريق هنر نيز فکر کنيم؟ تجربه هاي موفق در عرصه بين المللي نشان مي دهد که هنر از اين قاعده و تعهد مستثني نيست؛ اما راهکارها و بايد و نبايدهاي فراواني دارد .يکي از اين حيث که چگونه هنرمند مي تواند با فاصله اي نزديک کنار حادثه بايستد و نقشي را ايفا کند که شايد هيچ درمانگر و امدادگري نتواند از عهده آن بربيايد.
    
    نيم نگاه
    «آکيرا کوراساوا» شاعر سينماي ژاپن در فيلم هاي خود همواره حتي کوتاه، نمايي از زلزله را نشان مي دهد که همين تک نماها مثلاً در فيلم «ريش قرمز» فرو ريختن و ويراني بخشي از جامعه و فرد را با خودش همراه مي کند
    آيا هنر و ادبيات در مواجهه با چنين رخدادهايي امکان، توان يا حتي وظيفه اي در امر آموزش در بستر کار خلاقانه را دارند يا خير؟ آيا مي توانيم در بستر روايت چنين رخدادهايي و در زيرپوست آنها به آموزش همگاني و درمان از طريق هنر نيز فکر کنيم
    «بيدار شو آرزو» کيانوش عياري، يا «زير درختان زيتون» و «زندگي و ديگر هيچ» عباس کيارستمي، فيلم هايي هستند درخشان در حوزه سينما اما جنبه نگاهي آموزشي در دل آثار ايراني کمتر جا دارد يا نامحسوس است
تصوير فاجعه در آيينه هنر / روايت نويسندگان و هنرمندان از بلاياي طبيعي چگونه است
    


 روزنامه ايران، شماره 6643 به تاريخ 23/8/96، صفحه 22 (فرهنگي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 4 بار
    



آثار ديگري از "محسن بوالحسني"

  گفت و گوي «ايران» با اكبر عالِمي كارشناس رسانه درباره ادبيات مجريان تلويزيون: هنرمند استخدام كنيد؛ نه هنرورز
محسن بوالحسني، ايران 30/8/96
مشاهده متن    
  تب تقاضاي جهاني براي هنر ايران / « ايران » سهم هنرمندان كشور در حراج هاي هنري بين المللي را بررسي مي كند
محسن بوالحسني، ايران 22/8/96
مشاهده متن    
  محسن چاوشي جهاني از تصوير است / به بهانه انتشار قطعه «زندان»
محسن بوالحسني *، جام جم 10/12/95
مشاهده متن    
  رويايي كه مرا تنها گذاشت / نگاهي به مجموعه داستان «روياي اين پاريسي ديوانه» نوشته بهاءالدين مرشدي
محسن بوالحسني، اعتماد 20/12/90
مشاهده متن    
  سناپور:در نهايت كار خودم را مي كنم
محسن بوالحسني، شرق 5/5/90
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه مطالعات ادبيات تطبيقي
متن مطالب شماره 43، پاييز 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است