|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد96/8/23: فكر نكردن به زلزله
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3956
پنجشنبه بيست و پنجم آبان ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3954 23/8/96 > صفحه 14 (سياستنامه) > متن
 
      


تاريخ جهان 
فكر نكردن به زلزله
نگاهي به پيامدهاي فكري زلزله بزرگ قرن هجدهم ميلادي در غرب

نويسنده: محسن آزموده

روز شنبه ١ نوامبر ١٧٥٥ (١٠آبان ١١٣٤) زلزله بزرگ ليسبون نه فقط پادشاهي پرتغال كه كل اروپا و بلكه اساس و بنياد انديشه غربي را لرزاند. ساعت ٩:٤٠ صبح به وقت محلي روز تعطيل عيد مقدسان بود و مومنان در كليسا مشغول نيايش و برگزاري جشن مذهبي توسن بودند. زمين لرزه ٨/٥تا ٩ ريشتري نه تنها سقف كليسا را بر سر مردم هوار كرد و بيش از ٦٠ هزار كشته به جاي گذاشت، بلكه كل شهر را تخريب كرد و فراتر از آن چنان كه اشاره شد، متفكران و روشنفكران اروپايي عصر روشنگري را با پرسشي اساسي بر سر موضوع تئوديسه مواجه ساخت و بار ديگر مساله شرور را برجسته ساخت. براي نمونه ولتر فيلسوف شهير فرانسوي پس لرزه هاي اين زلزله را در اثر مشهورش «كانديد» و «شعري درباره فاجعه ليسبون» منعكس ساخت. ولتر چنان كه بعدا تئودور آدورنو فيلسوف آلماني قرن بيستمي نشان داد، زلزله ليسبون را دليلي بر رد نظريه «بهترين جهان هاي ممكن» لايب نيتس دانست و آن را چونان تلنگري بر انسان خوش خيال قرون وسطايي خواند كه كماكان در اين خيال خام است كه مي تواند دست روي دست بگذارد و منتظر قضا و قدر بماند. ژان ژاك روسو ديگر فيلسوف فرانسوي زلزله ليسبون را شاهدي بر تاييد ديدگاه خودش درباره ضرورت بازگشت به زندگي طبيعي و نفي زندگي شهري خواند. ايمانوئل كانت بزرگ ترين فيلسوف تجدد سه متن مستقل درباره، زلزله ليسبون منتشر كرد. او در نخستين اين متون كوشيد تبيين طبيعي از زلزله ارايه كند، توضيحي كه در نوع خود يكي از نخستين تلاش ها براي ارايه تبيين علمي پديده زلزله تلقي مي شود، چنان كه والتر بنيامين فيلسوف آلماني قرن بيستمي بعدها متن كانت را يكي از سرآغازهاي جغرافياي علمي آلمان و بلكه لرزه شناسي خواند. گسترش و عمق تاملات فيلسوفان غربي درباره اين فاجعه طبيعي تا جايي است كه به تعبير والتر هاماخر نظريه پرداز و منتقد ادبي آلماني اين زمين لرزه فرهنگ لغات فلسفي را نيز متاثر ساخت. او مدعي شد زلزله ليسبون قطعيت بنيادي فلسفه دكارت را به لرزه در آورد.
     ما ايرانيان به دليل جغرافياي طبيعي زلزله خيز، در طول تاريخ صد و اندي ساله تجدد ده ها زلزله مهيب و كشنده را تجربه كرده ايم. در سال ١٢٨٨ يعني سه سال پس از مشروطه (١٢٨٥) در منطقه سيلاخور لرستان زلزله اي به شدت ٧/٤ ريشتر هشت هزار تلفات جاني در پي داشت و بيش از ٦٠ روستا را تخريب كرد. دو دهه بعد در سال ١٣٠٩ يعني در سال هاي آغازين دولت پهلوي اول زمين لرزه ٧/٤ ريشتري در سلماس آذربايجان غربي بيش از ٢٥٠٠ نفر را به كام مرگ كشاند و خرابي هاي فراواني به بار آورد. بار ديگر پس از ٢٠ سال اين بار در شهر لار استان فارس زلزله اي به شدت ٦/٧ ريشتر ٤٠٠ كشته به همراه داشت. تجربه بسيار تلخ ديگر به زمين لرزه مشهور بويين زهرا باز مي گردد كه با بزرگي ٧/٢ ريشتر در سال ١٣٤١، ١٠ هزار نفر را كشت. ٦ سال بعد از آن يعني در اوج رونق اقتصادي ايران در دهه ١٣٤٠ زلزله ٧/٤ در دشت بياض خراسان بيش از ١٠ هزار نفر كشته داد و به تخريب ٦٠ روستا منجر شد. يكي از فاجعه بارترين زمين لرزه هاي پيش از انقلاب زلزله طبس بود كه با شدت ٧/٧ ريشتر قريب به ٢٠ هزار نفر كشته داشت. در سال هاي آغازين پس از انقلاب چندين زلزله مرگبار در استان هاي خراسان جنوبي و كرمان رخ داد، اما مهيب ترين آنها در سال ١٣٦٩ در رودبار و منجيل به وقوع پيوست كه با شدت ٧/٤ ريشتر ٣٥ هزار كشته برجا گذاشت. بعد از آن در سال ١٣٧٦ در بيرجند و در سال ١٣٨١ در همدان زلزله آمد و بار ديگر زلزله اي با پيامدهاي فجيع در سال ١٣٨٢ با شدت ٥/٦ ريشتر بم را لرزاند و جان بيش از ٢٠ هزار نفر را ستاند. به اين فهرست اندوه بار مي توان موارد ديگري نيز افزود: زلزله زرند كرمان در سال ١٣٨٣، زلزله دورود در استان لرستان در سال ١٣٨٥، زلزله ورزقان در آذربايجان شرقي در سال ١٣٩١ و در نهايت زمين لرزه اخير در غرب كشور كه مي گويند ٧/٣ ريشتر است و هنوز ميزان تلفات جاني و مالي آن مشخص نشده است.
     شايد در بادي نظر اين پرسش براي مخاطب پيش بيايد كه چه ضرورتي دارد به تك تك اين موارد با ارايه جزييات اشاره شود؟ اما دقيقا مراد از اين اشارات ريز به ريز تاكيد بر اين است كه ما با وجود اين تعدد اندوهبار و تلخ يك بار هم به اين فاجعه طبيعي نينديشيده ايم و مدعيان انديشه در قوم ما تاكنون تلاش نكرده اند در سطحي فلسفي به اين رويداد مهيب فكر كنند. حال آنكه چنان كه اشاره شد، روشنفكران و انديشمندان غربي در بالاترين سطح شان زلزله ليسبون را به موضوعي براي تفكر بدل كردند و حتي با گذشت ٤ قرن از آن كماكان به آن فكر مي كنند، تا جايي كه در واژگان فلسفي راه يافته است. الگوي مواجهه ما با چنين رويدادهاي تكراري نخست كمي هيجان زدگي و واكنش هاي عاطفي است و در ادامه ارايه دستورالعمل هاي غيرعملي و بدون ضمانت اجرايي. كوتاه سخن اينكه زلزله هيچگاه انديشه ما را تكان نداده است و وجدان ما را پرسش هاي جدي مواجه نكرده است.
    تاريخ جهان: فكر نكردن به زلزله / نگاهي به پيامدهاي فكري زلزله بزرگ قرن هجدهم ميلادي در غرب
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3954 به تاريخ 23/8/96، صفحه 14 (سياستنامه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 29 بار
    



آثار ديگري از "محسن آزموده"
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه نانو مقياس
متن مطالب شماره 2 (پياپي 14)، تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است