|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد96/9/14: از تسخير سفارت تا رخوت فعلي
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4072
سه شنبه چهارم ارديبهشت ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3969 14/9/96 > صفحه 2 (سياست) > متن
 
      


پرونده 
از تسخير سفارت تا رخوت فعلي
نقاط عطف جنبش دانشجويي



    تهران: قلب تپنده جنبش دانشجويي. فرقي نمي كند پلي تكنيك باشد يا دانشگاه تهران. دانشگاه هاي تهران اما امسال جايي در انتخاب حسن روحاني، رييس جمهوري دولت دوازدهم ندارد. چندي پيش بود كه محمود واعظي خبر داد روحاني براي مراسم ١٦ آذر تهران نخواهد بود. او سه روز پيش در جريان سفر به سيستان و بلوچستان به دانشگاه زاهدان رفت و باز هم تكرار كرد كه وعده هايش را از ياد نبرده و از آنها عقب نشيني نخواهد كرد. با اين حال پيام روشن است. روحاني نمي خواهد امسال در نخستين ١٦ آذر دولت دوم، آنهم پس از انتقادات فراوان تابستان گذشته به كابينه و ديگر وعده هاي محقق نشده، خود را در معرض نقد دانشجويان قرار دهد. از همين روي بر خلاف عادتي مالوف و مرسوم اين بار سخنراني براي رييس جمهور در روز دانشجو در پايتخت ترتيب نداده اند. دوري از مركز ثقل جنبش هاي دانشجويي همواره محك مناسبي براي ارتباط دانشجويان با دولت مستقر بوده است، محكي كه باعث شد محمود احمدي نژاد تا دو سال پس از حوادث ٨٨ در هيچ دانشگاهي براي سخنراني ١٦ آذر حضور نداشته باشد يا باعث شد تا سيدمحمد خاتمي در آخرين حضورش در دانشگاه و در قامت رييس جمهوري سعه صدر بيشتري نشان دهد. جنبش دانشجويي پيش و پس از انقلاب متاثر از بحث و گفت وگوهاي فضاي سياسي جامعه بوده و هست با اين تفاوت كه اين بحث و جدل ها همواره در دانشگاه شدت و حدت بيشتري داشته است. جنبش دانشجويي در ايران همواره از سياست تاثير گرفته و بر آن تاثير گذاشته و در واقع جنبشي محدود به مطالبات صنفي نبوده و در اغلب اوقات با جنبش ها يا خرده جنبش هاي دورن جامعه همراهي داشته است. جنبش دانشجويي اغلب متاثر از ادوار سياسي بوده، ادواري كه آمدن يا رفتن رييس جمهوري فضاي اين جنبش را تحت تاثير قرار داده، فضا را براي دانشجويان بازتر يا بسته تر كرده است.
    
    اشغال سفارت، نخستين كنش دانشجويي
    «ساعت ده و نيم صبح در خيابان بهار جمع شديم. همزمان تظاهراتي در سطح شهر در جريان بود. دانش آموزان در تظاهراتي كه برپا كرده بودند از خيابان طالقاني به سمت دانشگاه تهران در حركت بودند. ما هم با آنها پيش آمديم و جلوي درب سفارت امريكا، راه مان را از آنها جدا كرديم و متوجه درب اصلي سفارت شديم. نگهبانان جلوي سفارت كه از نيروهاي شهرباني بودند شوكه شده بودند... .» اين جملات بخشي از روايت ابراهيم اصغرزاده، دانشجوي خط امامي است كه در فضاي راديكالي اوان انقلاب بالا رفتن از ديوار سفارت امريكا را به عنوان نخستين گام پساانقلاب انتخاب كردند. جنبش دانشجويي پس از انقلاب را اغلب با دانشجويان پيرو خط امام به خاطر مي آوريم. جمعي چند صد نفره كه حمله به سفارتخانه ها در ايران با اقدام آنها مرسوم شد. حمله اي كه گرچه سال ٥٨ از سوي دانشجويان خط امامي طراحي و برنامه ريزي شد اما در دهه ٩٠ نيروهاي خودسر با گرته برداري و خوانش ناصحيح از اين اقدام به سفارت بريتانيا و سپس عربستان حمله كردند. قرار بود اشغال سفارت امريكا يك واكنش كوتاه مدت به پذيرش شاه از سوي امريكا و ترس از تكرار تجربه ٢٨ مرداد باشد. واكنش كوتاه مدتي كه يك سال و ٧٩ روز به طول انجاميد. گرچه اين كنش به شهادت موسوي خوييني ها كه رهبر معنوي دانشجويان بود با استقبال انقلابيون مواجه شد و بعدها از امام نقل كرد كه «بگوييد خوب جايي را گرفتيد: محكم نگه داريد!» از همين روي شايد برخي دانشجويان خط امامي چند دهه بعد خود را متهمان داستان سفارت مي دانند با اين حال آنها معتقدند اقتضائات زماني ماه هاي آغازين انقلاب ايجاب مي كرد كه از ديوار سفارت بالا بروند. با همه اين اوصاف تسخير سفارت امريكا شايد نخستين اقدام جنبش دانشجويي پس از انقلاب باشد كه البته بدون هزينه خاتمه نيافت.
    
    انقلاب فرهنگي، تشكيل انجمن هاي اسلامي
    هنوز غائله تسخير سفارت امريكا پايان نيافته بود كه امام خميني در پيامي نوروزي به تغيير فضاي دانشگاه ها اشاره كرد. امام خميني در فروردين ٥٩ در بخشي از پيام نوروزي بيان كردند كه دانشگاه هاي سراسر ايران بايد پيام انقلاب اسلامي را بشنوند و اساتيدي كه در ارتباط با شرق و غرب هستند، تصفيه شوند. دوم ارديبهشت سال ٥٩ ابوالحسن بني صدر، رييس جمهوري وقت با حضور در دانشگاه تهران رسما تعطيلي دانشگاه ها را اعلام كرد. دانشگاه هايي كه به دليل حضور طيف ها و گروه هاي مختلف سياسي از سوي انقلاب نوپاي جمهوري اسلامي قابل كنترل نبود.
    از همين رو براي اسلامي و انقلابي كردن فضاي دانشگاه ها مركز ثقل جنبش دانشجويي تعطيل شد: تعطيلي تا سال ٦٢ ادامه يافت و با عنوان انقلاب فرهنگي از آن ياد مي كنند. پس از آن با آغاز جنگ تحميلي تقريبا تمام تمايل و توان اقشار مختلف از جمله دانشجويان در دفاع خلاصه مي شد. با اين حال سياست از زندگي روزمره دانشجويي جدايي پذير نبود. در دوران جنگ با وجود اينكه چندان خط كشي هاي سياسي به صورت امروز بروز و ظهور نداشت با اين حال جريان اداره كشور چپ و راست سياسي- اقتصادي كم كم نشو و نما مي يافت. اين وضعيت تا انتخابات مجلس سوم ادامه يافت و در جريان اين انتخابات بود كه آشكارا دو جريان موجود پس از انقلاب رو در روي هم قرار گرفتند.
    پس از آن اين جريان بندي در انتخابات مجلس چهارم تشديد شد و البته انشعاب تشكيلات تاثيرگذار آن زمان يعني جامعه روحانيت مبارز را در پي داشت. انشعابي كه عملا چپ و راست سياسي را به وجود آورد و مجمع روحانيون مبارز، طيف چپ گراي اين تشكل پاي گرفت. پس از پايان انقلاب فرهنگي و بازگشت دانشجويان به دانشگاه، انجمن هاي اسلامي قدرت گرفتند. تشكل هايي دانشجويي كه البته بيشتر گرايش هاي چپگرايانه را دنبال مي كردند. عصر تاثيرگذاري اين انجمن ها از زمان وحدت آغاز شد. اتحاديه بزرگ انجمن هاي اسلامي با عنوان دفتر تحكيم وحدت قدرت گرفت و تاثيرگذار شد. دانشجويان گرچه از انتخابات مجلس دوم فعاليت جدي خود را آغاز كرده بودند اما در دور دوم و سوم حضورشان بيشتر احساس مي شد تا جايي كه تحكيم وحدت حتي ليست مختص به خود را منتشر كرد. فاصله سال هاي انقلاب فرهنگي زمان خوبي بود تا انجمن هاي اسلامي گرد هم آيند و اتحاديه اي با عنوان تحكيم وحدت شكل دهند. دوران حضور هاشمي رفسنجاني بر مسند رياست قوه مجريه دوران چندان مطلوبي براي دانشجويان نبود. فضاي سياسي بسته و تمركز بيش از حد بر مسائل اقتصادي باعث شد تا در فضاي دانشگاه ها نيز كم كم صداي آزادي خواهي و گسترش آزادي هاي مدني و سياسي شنيده شود صداهايي كه البته خيلي زود خاموش مي شد. علاوه بر فشارهاي سياسي، رد صلاحيت گسترده در انتخابات مجلس چهارم و محدود شدن هر چه بيشتر جريان موسوم به چپ در اركان قدرت باعث شد كه دفتر تحكيم مدت ها در موضع ضعيف تري قرار گيرد. تغيير فضاي سياسي حتي به توقيف دفتر اين تشكيلات فاصله سال هاي ٦٨ تا ٧٣ منجر شد. پس از مدتي هم برخي اعضاي جنبش دانشجويي از سوي نهادهاي اطلاعاتي و امنيتي بازداشت شدند. مقابله حاكميت با جريان دانشجويي معترض آن زمان باعث شد تا اين تشكيلات تا حدودي بر رويكرد اعتراضي و انتقادي خود شدت بخشد. جماعت دانشجويي كه مدت ها در چارچوب هاي تنگ و تار دانشگاهي به تداوم حيات نيم بند اصرار داشتند انتخابات سال ٧٦ را مفري براي رهايي از وضع موجود بدانند.
    
    خرداد ٧٦، عصر سهل و ممتنع
    سال ٧٥ اوج شكوفايي دوباره جنبش دانشجويي با محوريت تحكيم وحدت بود. آنها تمايل داشتند تا در موسم انتخابات هفتمين دوره رياست جمهوري نقش موثري ايفا كنند. از همين روي كانديداي چپ گراي نزديك به خود را ميرحسين موسوي مي دانستند. با اين حال از رايزني با موسوي جواب مطلوب نگرفتند. انتخاب دوم سيدمحمد خاتمي عضو ارشد مجمع روحانيون مبارز بود. اين بار رايزني ها نتيجه بخش بود. خاتمي پذيرفت و در بهمن ٧٥ كانديداتوري خود را در دفتر تحكيم وحدت اعلام كرد و اسفند همان سال نخستين سخنراني انتخاباتي اش در دانشگاه صنعتي شريف برگزار شد. در نهايت سوم خرداد ٧٦ سيدمحمد خاتمي پرچم دار اصلاحات با ٢٠ ميليون راي به رياست جمهوري رسيد. جنبش دانشجويي با روي كار آمدن خاتمي حيات دوباره يافت. آزادي در راستاي توسعه سياسي نقطه اتكاي خاتمي در رسيدن به پيروزي بود كه با استقبال دانشجويان مواجه شد.
    آنچه يك سال بعد در دانشگاه تهران و در مراسم بزرگداشت دوم خرداد بر آن تاكيد داشت آزادي بود. او معتقد بود هرگاه عدالت يا توسعه مقابل آزادي قرار گرفته لطمه خورده است و مي گفت «مي توان جلوي ابراز انديشه را گرفت ولي انديشه را نمي توان از بين برد...» از همين روي تا دو سال ابتداي حضور خاتمي بر راس قوه مجريه حال و هواي دانشگاه شكل ديگري داشت. دانشجويان به خصوص طيف مدرن تر برنامه هاي خود را در دانشگا ه ها برگزار مي كردند، فضاي دانشگاه شايد هم پاي زمان انقلاب، سياسي شده بود، گوشه و كنار هر دانشگاهي سخنرانان سياسي در تالارهاي سخنراني بودند. همه جا صحبت از آزادي بود. آزادي بيان و عقب تر راندن خطوط قرمز انتزاعي كه در تضاد با اين مفهوم در سال هاي پس از انقلاب شكل گرفته بود. اما تجربه فضاي باز براي جنبش دانشجويي با ماهيت اعتراضي دو سال بعد با توقفي ناگهاني مواجه شد و نفس هايش به شماره افتاد. ١٨ تير ٧٨ بحران سختي بود كه به وضوح فعاليت جنبش دانشجويي بي محابا را متوقف و دز محافظه كاري تحميلي را در جنبش دانشجويي بيشتر كرد. اعتراض، بخش جدايي ناپذير جنبش دانشجويي در دهه ٧٠ بود.
    تجمعات اعتراضي گرچه در دوران اصلاحات هم بي سابقه نبود اما ١٨ تير ٧٨ و واكنش برخي نهادهاي نظامي به اين اعتراض كم سابقه بود. تجمع دانشجويان دانشگاه تهران در اعتراض به توقيف روزنامه سلام و تصويب قانون جديد مطبوعات در ١٨ تير ٧٨ به حمله به كوي دانشگاه انجاميد. در جريان اين حادثه دانشجو كشته و چند صد نفر از آنها بازداشت و تحت بازجويي قرار گرفتند. ماجراي ١٨ تير تا چند روز ادامه داشت و شايد بتوان آن را بزرگ ترين چالش جنبش دانشجويي پس از انقلاب نام نهاد. حوادث ١٨ تير نه تنها محدود شدن فعاليت هاي دانشجويي بطور عام را در پي داشت، كه به صورت خاص بر فعاليت تحكيم وحدت به عنوان موثرترين تشكيلات دانشجويي آن زمان هم تاثيرگذار بود. اختلافات آغاز شده بود تا تحكيم از وحدت بيفتد. گروهي به نقد حاكميت باور نداشتند و گروهي ديگر اين خط قرمز را انتزاعي مي دانستند. گرچه انتخابات سال ٧٨ براي تشكيل مجلس ششم هم در اين انشعاب بي تاثير نبود. نخستين نشست انتخاباتي تحكيم مهر ٧٨ برگزار شد. دو طيف تحكيم، ليست هاي انتخاباتي مجزا از هم داشتند. اتفاقي كه جوي متشنج ايجاد كرد. نشست هاي دفتر تحكيم يكي پس از ديگري به تشنج كشيده و بعضا بدون نتيجه ختم مي شد. نشست ٢ شهريور سال ٨٠ خرم آباد جنجالي ترين جلسه تحكيم بود. جلسه اي كه طيف چپ و مدرن سروش و كديور را دعوت كردند و طيف راست و سنتي تر خواستار مناظره ميان سروش و مصباح بودند كه محقق نشد. در نهايت انصار حزب الله اين شهر به جلسه تحكيم حمله كرد. اختلافات و انشعاب در دفتر تحكيم وحدت بدنه اين تشكيلات را هر روز نحيف تر مي كرد. در نهايت سال ٨٢ دانش آموختگان دفتر تحكيم وحدت معروف به طيف علامه تشكيلاتي جديد با عنوان «ادوار تحكيم وحدت» تشكيل دادند تا هم اين طيف و هم نيروهاي جديد به آن بپيوندند. موضع آنها در انتخابات سال ٨٤ تحريم بود اما در مرحله دوم از هاشمي رفسنجاني حمايت كردند.
    
    دوران رخوت تحميلي
    پس از اتمام دولت اصلاحات و روي كار آمدن دولت محمود احمدي نژاد فصل رخوت جنبش دانشجويي آغاز شد. ماجراي ١٨ تير و برگزاري سالگردهاي اين حادثه از سوي دانشجويان كه با برخوردهاي قهري رو به رو مي شد، فشارها بر جنبش دانشجويي را افزايش داده بود. روي كار آمدن دولت اصولگراي محمود احمدي نژاد هم ضربه كاري ديگري بود بر پيكر نحيف جنبش دانشجويي و آغاز دوران رخوت تحميلي. طرح دانشجويان ستاره دار و بازنشستگي هاي اجباري از ايده هاي مسوولان مرتبط با دانشگاه ها در دوران احمدي نژاد بود. دوران تصفيه حساب سياسي در دانشگاه ها. دانشجويان مدام در رفت و آمد به كميته هاي انضباطي بودند و احكام سنگيني براي آنها صادر مي شد. نشريات دانشجويي يكي پس از ديگري تعليق يا توقيف مي شد و اين روند تا سال ٨٧ هر روز بيشتر شدت گرفت. تيغ تند توقيف و تعليق به دفتر تحكيم وحدت هم رسيد و در نهايت دفتر تحكيمي ها در سال ٨٧ پلمب شد. همزمان با محدوديت براي تشكل هاي اصلاح طلب فصل پر و بال گرفتن تشكل هاي اصولگراي همسو و دولتي آغاز شد.
    احمدي نژاد آنقدر در دانشگاه محبوب نبود كه با هر حضورش جنجالي تازه آفريده مي شد. او سال اول رياست جمهوري به هيچ دانشگاهي نرفت. سال ٨٥ چند روز بعد از ١٦ آذر راهي دانشگاه اميركبير شد تا در اين دانشگاه سخنراني كند. سخنراني احمدي نژاد با اعتراضات زيادي رو به رو شد. دانشجويان معترض اما راهي كميته هاي انضباطي شدند تا پاسخگو باشند. انتخابات ٨٨ و حوادث پس از آن عملا جريان دانشجويي را متوقف كرد. اعتراضاتي كه در ايران نسبت به نتايج انتخابات سال ٨٨ اتفاق افتاد تنها مختص به يك جريان سياسي و حزبي نبود از همين رو دانشجويان هم در آن نقش موثري ايفا كردند. روند ستاره دار كردن دانشجويان و محروم كردن استادان از تحصيل و تدريس با شدت بيشتري ادامه يافت وفضا براي كنش هاي دانشجويي روز به روز تنگ تر شد. اين وضعيت تاجايي ادامه يافت كه روز ١٦ آذر ٨٨ يعني در حدود ٦ ماه پس از انتخابات، محمود احمدي نژاد فضا را براي حضور در دانشگاه فراهم نديد. او سال بعد هم به هيچ دانشگاهي نرفت. سرانجام سال ٩١ پس از ٢ سال راهي دانشگاه صنعتي شريف شد. در طول اين ٢ سال البته چند بار در دانشگاه ها حضور يافته بود اما نه در ١٦ آذر و نه در جمع هاي دانشجويي. روزهاي پاياني دولت احمدي نژاد زماني بود كه روح تازه اي در كالبد جنبش دانشجويي دميده شد. حسن روحاني وعده مي داد كه دولت تدبير و اميدش آزادي را به دانشگاه ها بازخواهد گرداند و مسوولان امانتدار آراي مردم خواهند بود. خرداد ٩٢ كسي بر مسند رياست جمهوري نشست كه گرچه اصلاح طلب نبود اما كنش و گويشي مصلحانه داشت. با اين حال در دولت يازدهم «فضاي بازي» كه روحاني وعده داده بود كاملا محقق نشد. گرچه فضاي فعاليت دانشجويي اندكي بازتر از ٨ سال گذشته شده بود با اين حال همچنان بسياري از سخنراني ها توسط نهادهاي خارج از دانشگاه لغو و از حضور بسياري از اصلاح طلبان جلوگيري مي شد.
    همين شد كه دانشجويي در ١٦ آذر سال ٩٥ به كنايه به روحاني گفت «مي گويند رفع حصر در اختيار شما نيست. امنيت دانشگاه كه در اختيار شماست: ديگران مانع از سخنراني ها مي شوند و براي دانشجويان پرونده سازي كرده و آنها را احضار مي كنند.»با وجود آزادي هاي نيم بند دانشجويي با اين حال به نظر مي رسد كه دانشجويان نيز خودخواسته دچار رخوتي سياسي شده اند چرا كه هزينه فعاليت دانشجويي پس از حوادث ٨٨ آنقدر بالا رفته است كه آنها براي هر كاري اندكي محافظه كارانه رفتار كنند. اتفاقي كه در دولت دوم حسن روحاني هم تكرار شده و شايد از همين رو او تهران را براي سخنراني ١٦ آذر انتخاب نكرده است.
    
    پرونده: از تسخير سفارت تا رخوت فعلي / نقاط عطف جنبش دانشجويي
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3969 به تاريخ 14/9/96، صفحه 2 (سياست)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 31 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله تحقيقات نظام سلامت حكيم
متن مطالب شماره 4 (پياپي 2004)، زمستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است