|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد96/9/14: چرا قطر مغلوب عربستان نشد
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4005
پنجشنبه بيست و هشتم دي ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3969 14/9/96 > صفحه 6 (ديپلماسي) > متن
 
      


نگاه روز 
چرا قطر مغلوب عربستان نشد


نويسنده: فرزين رحيمي زنوز *

در تاريخ پنجم ژوئن ٢٠١٧ (١٥ خرداد ١٣٩٦) دولت رياض در اقدامي پيش بيني نشده، روابط ديپلماتيك خود با دولت دوحه را به طور كامل قطع و تمامي راه هاي زميني، دريايي و هوايي خود با اين كشور را مسدود كرد. همزمان سه كشور امارات متحده عربي، مصر و بحرين اقدامات مشابهي را در رابطه با قطر در دستور كار قرار دادند. اندكي ديرتر نيز بيش از ١٠ كشور عربي يا مراودات خود را با اين كشور متوقف كردند يا سطح روابط خود را با دولت دوحه كاهش دادند. آل سعود مبناي اتخاذ چنين تصميمي را مواضع دولت قطر در قبال ايران و گروه هاي سياسي-نظامي تحت امر جمهوري اسلامي اعلام كرد. از طرفي، با توجه به سفر دونالد ترامپ، رييس جمهور ايالات متحده، به شبه جزيره عربستان، كه طي آن بر گسترش روابط دوجانبه اين كشور با عربستان تاكيد شد، بسياري از تحليلگران مسائل خاورميانه معتقد بودند كه اِعمال فشار دولت رياض بر قطر با چراغ سبز امريكا صورت گرفته است و حتي تجاوز نظامي به خاك قطر و سقوط دولت اين كشور را بعيد ندانستند. شواهد امر نيز حاكي از آن بود كه تنش بين دو كشور رفته رفته بغرنج تر خواهد شد. از اين رو تمامي رسانه هاي خبري جهان نگاه خود را به اين مساله معطوف كردند. همزمان صف هاي طويلي در مبادي خروجي اين كشور ايجاد شد و فروشگاه ها از مواد غذايي تهي شدند. اما برخلاف آنچه كه پيش بيني مي شد نه تنها دولت قطر مقهور تصميمات رياض نشد، كه با گذشت زمان و اطمينان رهبران قطر از عدم توفيق آل سعود در اهداف تعيين شده خود، از موضع قدرت با دول طرف تخاصم وارد مذاكره شد و عملا تصويري پيروزمندانه از خود در اذهان عمومي بر جاي گذاشت. حال پرسش اينجاست كه چگونه كشور قطر با كمتر از سه ميليون نفر جمعيت و مساحتي معادل يك دويستم خاك عربستان توانست سربلند از اين منازعه بيرون آيد؟ در ادامه به چهار دليل اصلي كه به باور نگارنده منجر به ناكامي عربستان در اين رويداد شد خواهيم پرداخت.
    
     ١- ثروت و درآمد سرانه بالا
     قطر داراي سومين ذخاير گاز جهان و البته بزرگ ترين صادركننده آن بوده و بدين طريق ثروت هنگفتي را از قِبل درآمدهاي حاصل از فروش گاز مايع گردآوري كرده است. به علاوه اين كشور با وجود ذخاير نسبتا محدود نفتي، توانسته است به عنوان يك عضو تاثيرگذار در اوپك، درآمد خوبي را از فروش نفت و مشتقات آن به دست آورد. مضافا اينكه به واسطه درايت روساي اين كشور، سرمايه گذاري هاي عظيمي در عرصه هاي مختلف صنعتي، تجاري و خدماتي صورت گرفته كه عوايد بسياري را براي اين كشور به همراه داشته است. از طرفي، قطر با سرانه درآمد ناخالص ملي (GNI) بالاي صد هزار دلار در سال، كه در ١٠ سال گذشته نيز مسير رو به رشد آن را حفظ كرده است، حتي با استناد به سخت گيرانه ترين داده هاي آماري، توانسته است خود را در زمره ٥ كشور پردرآمد جهان قرار دهد. سرانه توليد ناخالص داخلي (GDP) اين كشور نيز در سال ٢٠١٦ بيش از شصت هزار دلار بوده و اين كشور را در جايگاه ششم جهان نشانده است. در خصوص شاخص توسعه انساني نيز، با وجود نوپا بودن روند توسعه اين كشور، قطر توانسته است در سال هاي اخير خود را تا حدود رتبه ٣٠ تا ٣٥ جهان بالا بكشد. بر اين اساس، قطر يكي از ثروتمندترين كشورهاي جهان بوده و همين مساله اين كشور را به يكي از بازيگران مهم منطقه اي تبديل كرده است. بنابراين تحريم عربستان و متحدانش گرچه در كوتاه مدت شُك رواني قابل توجهي بر اقتصاد قطر وارد كرد اما در دراز مدت اين نه فقط قطر، كه عربستان سعودي نيز از قطع همكاري با اين كشور متضرر خواهد شد.
    
     ٢- قدرت منطقه اي و جايگاه بين المللي قطر
     دولت دوحه هم به واسطه ذخاير عظيم گازي و هم به جهت توان اقتصادي بالا، توانسته است خود را نه فقط به مثابه يك قدرت منطقه اي، كه به عنوان يك عضو موثر در جامعه جهاني مطرح كند. سرمايه گذاري قطري ها در كشورهاي متعدد و عرصه هاي مختلف، اين كشور را در رابطه هم وابستگي با جهانيان قرار داده است. در خصوص وضعيت ژئواستراتژيكي اين كشور، قطر به دليل قرار گرفتن در درون آب هاي خليج فارس، و همچنين استقرار نيروهاي امريكا در پايگاه هوايي العُديد از موقعيت بسيار مهمي برخوردار است. به لحاظ قدرت منطقه اي، اين كشور به پشتوانه اندوخته ارزي خود جنگ هاي نيابتي را به واسطه گروه هاي شبه نظامي مورد حمايت خود صحنه گرداني مي كند. در بُعد بين المللي، قطر بخش عمده صادرات گاز خود را به شرق آسيا و مشخصا به چهار كشور كره جنوبي، ژاپن، هند و چين معطوف كرده است و بدين واسطه يكي از شاهرگ هاي حياتي اين كشورها را در كنترل خود دارد. به علاوه شركت هواپيمايي قطر تنها به عنوان يكي از سرمايه گذاري هاي موفق اين كشور، اعتبار بين المللي ملموسي را براي اين كشور ايجاد كرده است. از طرفي، قطر با لغو رواديد خود براي ٨٠ كشور جهان، كه امريكا و كشورهاي اروپايي از آن جمله هستند، در حال تثبيت خود به عنوان يك عضو فعال دهكده جهاني است.
    
     ٣- قدرت رسانه اي
     شبكه الجزيره، وابسته به خاندان پادشاهي قطر كه در دوحه مستقر است، امروزه به عنوان يكي از مهم ترين شبكه هاي خبري جهان توانسته است ميليون ها مخاطب را چه در ميان عرب زبانان، و چه در ميان مخاطبين انگليسي زبان مجذوب خود كند. گرچه انتقادات زيادي به سياست هاي اين شبكه در خصوص پخش سخنراني هاي اُسامه بن لادن و همچنين ويدئوهاي داعش صورت گرفته است اما بر همگان مسجل شده است كه الجزيره آزادمنشانه ترين رويكرد را در ميان تمام شبكه هاي عربي داشته است. از سوي ديگر، اين شبكه با استخدام خبرنگاران حرفه اي و باسابقه، به ويژه براي بخش انگليسي زبان خود، كيفيت برنامه هايش را به وضوح ارتقا داده است. به واسطه همين قدرت رسانه اي بود كه از سياست هاي سخت گيرانه دولت رياض در قبال قطري ها پرده برداشته شد و افكار جهاني را در ضديت با آل سعود و به سود قطر ترغيب نمود.
    
     ٤- مسئله حقوق بشر و مشروعيت حكمرانان قطر
     گرچه همه كشورهاي عربي حوزه خليج فارس هم از منظر حقوق بشري و هم از لحاظ سطح آزادي در مراتب پاييني قرار دارند اما بين همين كشورها اختلافات فاحشي قابل تشخيص است. به علاوه برخي دولت ها با علم به اين نقصان و خطراتي را كه براي بقاي آنها ايجاد كرده است اصلاحات اساسي را در دستور كار خود قرار داده و بدين طريق بر مقبوليت خود نزد شهروندان شان افزوده اند. از طرفي، قطر به عنوان پناهگاه امن مخالفين سياسي دولت هاي عربي شناخته شده است: به گونه اي كه حتي دفتر نمايندگي طالبان در فاصله چند كيلومتري يكي از بزرگ ترين پايگاه هاي نظامي امريكا در اين كشور قرار دارد. مضافا اينكه در جريان بهار عربي، اين كشور با قدرت رسانه اي و البته حمايت مالي مخالفين دول مستقر، در كنار توده ها و احزاب اپوزوسيون عربي قرار گرفت و چهره اي مردمي از خود به منصه ظهور رساند.
     در مجموع و با عنايت به چهار فاكتور فوق الذكر عربستان نتوانست سلطه خود را بر قطر تحميل كند. اين مساله در عقب نشيني هاي بعدي آل سعود به وضوح قابل تشخيص است. دولت عربستان كه به ناكامي خود در اين خصوص پي برده است، هوشمندانه اصلاحات گسترده اجتماعي و سياسي را در دستور كار خود قرار داده است تا ضمن ايجاد شرايط زيستن در فضايي جديد، ناكامي خود را در قبال دولت دوحه كمرنگ تر جلوه داده و جايگاه هژمونيك خود را در جهان عرب احيا كند.
    
    * دانشجوي دكتراي علوم سياسينگاه روز: چرا قطر مغلوب عربستان نشد
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3969 به تاريخ 14/9/96، صفحه 6 (ديپلماسي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 58 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه مديريت فردا
متن مطالب شماره 52، پاييز 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است