|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد96/9/14: شهركي كه به نام سازنده اش نيست
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4029
شنبه بيست و هشتم بهمن ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3969 14/9/96 > صفحه 9 (هنر و ادبيات) > متن
 
      


شهركي كه به نام سازنده اش نيست
در گفت و گو با جمشيد مشايخي، محمد علي كشاورز، احمد بخشي

نويسنده: تينا جلالي


    به همان اندازه كه به راحتي نمي توان از كنار سينماي علي حاتمي و فيلم هايي كه او براي اين مرز و بوم به يادگار گذاشته عبور كرد: به همان اندازه سخن گفتن هم از ابعاد شخصيتي و ويژگي هاي سينماي او كار سهل و آساني نيست. حاتمي ضمن برخورداري از تفكرشرقي و نوعي نبوغ ذاتي: دانش خود را از زندگي واقعي دريافت كرده بود. اغلب كاراكترهاي فيلم هاي او به باورهاي قوميت هاي ايراني شبيه هستند: فيلم هاي او نمونه كامل از يك فيلم ايراني است. به غير از تاثيرات مطلوبي كه نگرش، تفكر و ساخته هاي علي حاتمي بر سينماي ايران داشت، مهم ترين يادگاري كه اين فيلمساز فقيد براي تاريخ ايران گذاشت شهرك سينمايي غزالي است: شهركي كه اخيرا به شهرك تلويزيوني سينماي ايران تغيير نام داده است.
    
    
برداشت يك: ساخت شهرك آغاز مي شود
     طرح اين شهرك ابتدا توسط علي حاتمي و مرحوم ولي الله خاكدان به واسطه سريالي كه بر بستر وقايع سياسي و اجتماعي معاصر ايران بود، شكل گرفت. زماني كه اين طرح به تلويزيون داده شد و همزمان با آغاز توليد اين مجموعه از آنجا كه سريال شرايط جغرافيايي و شهري مناسب با همان دوره اوايل قرن چهاردهم هجري شمسي را مي طلبيد، احداث اين شهرك نيز با طراحي خاص آغاز شد. ١٠ هكتار زمين براي ساخت و بازسازي تهران قديم در نظر گرفته شد و علي حاتمي عكس ها و اسناد گردآوري شده را به شهرك سينمايي «چينه چيتا» ايتاليا برد و با كمك نقاش ايتاليايي اتودي بر طرح خود زد و سپس با كمك يكي از بهترين دكوراتورهاي ايتاليايي به نام «جانبي كورتينا» و گروه بزرگ او نقشه شهرك در مقياس ١/١٠٠٠ ترسيم و رسما از اسفند سال ١٣٥٨ احداث شهرك آغاز شد. در آن سال علي حاتمي دكورهاي مربوط به خيابان لاله زار و توپخانه و كوچه پس كوچه ها و بازارچه تهران قديم رامي سازد. بايد گفت كه تقريبا تمام دكورهاي شهرك تلويزيوني سينمايي ايران مربوط به تهران قديم و مربوط به دوره محمدرضا و رضا پهلوي است. اما سال ها بعد زماني كه سازنده اين شهرك در قيد حيات نبود در اين شهرك دكور شهر كوفه و مدينه كه مربوط به تاريخ صدر اسلام هم مي شود ساخته شده است و گويا اين ساخت و سازها ادامه دارد.
     از زمان احداث اين شهرك تا به امروز فيلم ها و سريال هاي بي شماري در آن ساخته شده كه از مهم ترين آنها مي توان به «هزاردستان»، «رعنا»، «كيف انگليسي»، «امام علي»، «كفش هاي ميرزا نوروز»، «روزگار غريب»، «كارآگاه علوي»، «دزدان مادربزرگ»، «مدار صفر درجه»، «شهريار» ، «كلاه پهلوي» و... اشاره كرد. علي حاتمي و احمد بخشي از دوران دانشجويي با هم رفاقت داشتند و بخشي از سال ١٣٥٤ به بعد در مقام دستيار كارگرداني با اين كارگردان همكاري داشته است. بخشي معتقد است كه بيشتر از همكاري نزديك ٣٠ سال با علي حاتمي زندگي كرده و اين همكاري برايش همچون دانشگاه به حساب مي آمد. بخشي در مورد چگونگي شكل گيري و ساخت شهرك سينمايي غزالي گفت: «مرحوم علي حاتمي قبل از انقلاب تصميم داشت سريالي با نام «جاده ابريشم» بسازد و مقدمات ساخت كار هم فراهم شد، حاتمي براي تهيه آكساسوار سريال به ايتاليا رفت، زماني كه برگشت انقلاب شده بود. او مدتي را صبر كرد تا تلويزيون سرو سامان بگيرد. پس از مدت ها دوباره ساخت سريال در جريان توليد قرار گرفت: حاتمي به تلويزيون گفت كه براي ساخت سريال نياز به دكورهاي تهران قديم دارد و بايد شهري بر اين مبنا ساخته شود و تلويزيون هم موافقت كرد. ساخت اين شهرك با همراهي ايتاليايي ها آغاز شد و آنها به ايران آمدند تا ساخت و ساز دكور را آغاز كنند. زماني كه عراق به ايران حمله كرد و چند فرودگاه را مورد حمله قرار داد، ايتاليايي ها هم به كشورشان مي روند و بعد از آن مرحوم ولي الله خاكدان و علي حاتمي مشغول ساخت شهرك و بخش هاي لاله زار و توپخانه مي شوند و مرحوم اسماعيل ارحام صدر هم مسووليت ساخت دكورهاي بازارچه و كوچه پس كوچه هاي قديم تهران را بر عهده مي گيرند.» بخشي روزهاي آماده سازي دكور را به ياد دارد: «وقتي دكورها آماده شد از آنجايي كه نو بود بايد كاري مي كرديم كه شبيه تهران قديم و به تعبيري كهنه نشان داده شود. به در و ديوار بناهاي ساخته شده گازوييل ريختيم. بادي هم كه مي وزيد گرد و خاك را روي آنها نشاند تا اينكه دكورها و ساختمان ها و به طور كل شهرك شكل تهران قديم پيدا كرد. دكورهاي گراند هتل، داروخانه، آرايشگاه و جواهرفروشي قازاريان و... ساختمان هايي بود كه ساختيم. در فاصله آماده سازي دكور علي حاتمي بخشي از فيلمبرداري حاجي واشنگتن را در شهرك انجام داد و بعد از آن علي حاتمي شروع به ساخت سريال گرفت. اسم سريال ابتدا «تهران روزگار نو» بود كه بعد به هزاردستان تغيير پيدا كرد.»
    
    
برداشت دو: كارگرداني متفاوت
     احمد بخشي در اغلب كارهاي حاتمي دستيارش بوده است هنوز فيلمنامه هاي اين كارگردان را به يادگار دارد: «علي حاتمي وقتي تصميم به ساخت فيلم يا سريالي مي گرفت، ابتدا چند صفحه از قصه فيلم يا سريال كد بر مي داشت و بعد با بازيگران مدنظرش ساعت ها گفت وگو مي كرد. بايد بگويم كه حاتمي بازيگران فيلمش را قبل از نگارش انتخاب مي كرد و بعد از انتخاب بازيگران فيلمنامه را مي نوشت.»
    
     برداشت سه: نگارش فيلمنامه
     به گفته بخشي، علي حاتمي نگارش فيلمنامه را بعد از انتخاب بازيگران انجام مي داد اما ديالوگ هاي بازيگران را وقتي مي نوشت كه حضور بازيگران در پروژه قطعي شده بود و اگر حضور بازيگري در پروژه به هر دليلي تغيير مي كرد حاتمي ديالوگ هاي بازيگران ديگر را هم تغيير مي داد و دوباره از نو ديالوگ هاي شخصيت ها را مي نوشت. او كارگردان بسيار صبور و آرامي بود و اطرافيان هم همواره تلاش مي كردند جو كار را براي او آرام بكنند.
    
    برداشت چهار: بازيگران و رفاقت
     حاتمي با جمشيد مشايخي رفاقت ديرينه داشت و هميشه در همه كارهايش با او مشورت مي كرد: احمد بخشي هم چنين شباهتي كه بين جمشيد مشايخي با پدر علي حاتمي وجود داشت را دليل مهم ديگر در تحكيم اين رفاقت مي داند. از نظر جمشيد مشايخي، علي حاتمي يك نابغه و بي نظير است. او در اين باره گفت: «وقتي علي زنده بود و فيلم هايش را مي ساخت من او را سعدي سينماي ايران ناميدم: خيلي ها از اين صفت خوش شان نيامد اما بعد از اينكه علي فوت كرد به او لقب سعدي سينماي ايران دادند. در واقع بعد از مرگ علي حاتمي به حرف من رسيدند.» علي حاتمي با جمشيد مشايخي در كارهايش مشورت مي كرد و نظرات مشايخي برايش اهميت زيادي داشت. به عنوان نمونه براي ساخت فيلم «جهان پهلوان تختي» مشايخي مشاوره هاي زيادي به حاتمي داد و او هم در نهايت از همفكري مشايخي استفاده كرد.
     اما يكي ديگر از رفقاي قديمي علي حاتمي، محمد علي كشاورز بود: او همچنين در فيلم هاي مادر و كمال الملك، دلشدگان و سريال هزاردستان با اين كارگردان همكاري داشت. كشاورز در مورد ويژگي هاي كاري علي حاتمي گفت: «علي حاتمي به درستي سعدي سينماي ايران لقب گرفت و به معناي واقعي انسان شريف، نجيب و والا بود. علي با ادبيات غني اين سرزمين آشنا بود و سبك نگارشش هم نسبت به ديگر فيلمسازان فرق مي كرد.»
     بازيگر فيلم «مادر» از نزديك در جريان چگونگي ساخته شدن شهرك سينمايي غزالي قرار داشت. او ادامه داد: «شاهد بودم كه علي حاتمي چگونه خشت خشت آنجا را دقيق ساخت و به جاي آنكه دستمزدي كه مي گرفت را خرج خودش كند براي ساخت شهرك استفاده مي كرد. به نظر من اين شهرك اساسا بايد به اسم علي حاتمي نام گذاري مي شد: اميدوارم اين روز فرا برسد و نام علي حاتمي روي اين شهرك قرار بگيرد.»كشاورز از اينكه رفيق ساليان دور خود را زود از دست داده ابراز تاسف مي كند و به جوانان توصيه مي كند كه راجع به اين فيلمساز فقيد بيشتر مطالعه كنند و او را بيشتر بشناسند.
    
     برداشت پنج: آكسسوارها خريداري مي شود
     قصه «هزاردستان» شاهكار علي حاتمي با ساخت شهرك و انتخاب بازيگران تمام نمي شود. اين شروع ماجرا است، آكسسوارها يا وسايل صحنه ماجرايي براي خود داشت كه بخشي آن را اين گونه تعريف مي كند: «سرانجام كار ساختن دكورها و ساختمان هاي شهرك تمام مي شود. بايد داخل آنها با وسايل و آكسسوارها پر مي شد. در ابتدا شهر همچون خانه بي وسايل مي ماند تلويزيون در اين زمان پولي براي ساخت وسايل مربوط به دكور نداشت. علي حاتمي هم نمي توانست سريال را با ساختمان ها و دكورهاي خالي پيش ببرد. بعد از كمي فكر آغاز سريال را تغيير مي دهد و اين نكته مهمي است كه دستيارش به آن اشاره دارد: «اگر خاطرتان باشد اول سريال هزاردستان راديو اعلام مي كند كه به خاطر سرشماري شهر تعطيل است و جمشيد لايق و اسماعيل محرابي به عنوان مسوولان سرشماري در شهر از مردم پرس وجو مي كنند: ما به اين بهانه توانستيم دو ماه ضبط سكانس هاي سرشماري را انجام دهيم تا ساختمان ها و مغازه ها با اجناس و آكسسوارها پر شود.»
     از آنجايي كه فيلم ها و سريال هاي علي حاتمي ويژگي ملي و ايراني داشت بيشتر وسايل هاي صحنه و آكسسوارها هم متعلق به خودش بود و همه وسايل هم عتيقه بودند كه او طي گذر زمان خريده و در انبار نگهداري مي كرد. نكته ديگر اينكه اغلب فيلم ها و سريال هاي علي حاتمي جنبه تاريخي دارد و به دليل برخورداري از ديالوگ هاي خاص دوبله بخش مهمي از كارهاي او به حساب مي آمده و در اين مسير ناصر طهماسب با او همكاري خوبي داشت.
    
    برداشت آخر: كتابي به ياد علي حاتمي
     با تمام اين تفاسير دستيار كارگردان علي حاتمي معتقد است با علي حاتمي ٣٠ سال زندگي كرده و همكاري با او برايش كلاس درسي بوده: علي حاتمي دفتري داشته كه يك گروه با او همواره كار مي كردند حاتمي هر وقت خودش بيكار بوده سعي مي كرده براي گروهش به هر ترتيبي كه بوده كار ايجاد كند. احمد بخشي، دستيار علي حاتمي مشغول نگارش كتابي با عنوان «از سوته دلان تا دلشدگان» است. اين كتاب دربرگيرنده خاطرات و اتفاقاتي است كه بخشي در طول ساليان همكاري با علي حاتمي به دست آورده است. از آنجايي كه علي حاتمي قدرت نگارش فيلمنامه هايي چند ساعته و طولاني را داشت و به عنوان مثال از فيلمنامه چهارساعته او تنها يك ساعت ساخته شده است. احمد بخشي در اين كتاب تلاش كرده كه بخش هايي از فيلمنامه هاي ساخته نشده او را گردآوري كرده و در قالب كتاب به مخاطب عرضه كند تا آن روزگار و آن بخش هاي ساخته نشده براي مخاطب زنده شود.
    
    شهركي كه به نام سازنده اش نيست / در گفت و گو با جمشيد مشايخي، محمد علي كشاورز، احمد بخشي
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3969 به تاريخ 14/9/96، صفحه 9 (هنر و ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 31 بار
    



آثار ديگري از "تينا جلالي"

  حكايت هاي آن مرد معترض / همه حاشيه هاي داوري هاي سي و ششمين جشنواره فيلم فجر در گفت و گو با داوران
تينا جلالي، اعتماد 24/11/96
مشاهده متن    
  برندگان معترض / جشنواره فيلم فجر به سكانس پاياني رسيد
تينا جلالي، اعتماد 23/11/96
مشاهده متن    
  بردگي كرديم تا «سرو زيرآب» ساخته شد / عليرضا زرين دست « مدير فيلمبرداري » در گفت و گو با «اعتماد»
تينا جلالي، اعتماد 18/11/96
مشاهده متن    
  صاحبان فن در مصاف كسب سيمرغ / سيمرغ بلورين اهدا مي شود به...
تينا جلالي، اعتماد 17/11/96
مشاهده متن    
  جشنواره اي كه مدام شكل عوض مي كند / مروري بر شش دوره اخير جشنواره فيلم فجر
تينا جلالي، اعتماد 15/11/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه صنايع الكترونيك
متن مطالب شماره 3 (پياپي 803)، پاييز 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است