|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد96/9/14: پايتختي كه روي ۳ گسل قرار دارد
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4493
سه شنبه 20 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4209 14/9/96 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


پايتختي كه روي ۳ گسل قرار دارد
زلزله تهران آسيبي بزرگ براي يك تمدن



    دنياي اقتصاد : سال هاست هشدار زلزله براي تهران مطرح مي شود و هربار که زلزله اي نو از راه مي رسد، صداهاي بسياري به فغان و هشدار در رابطه با احتمال وقوع زلزله در شهرهاي بزرگ به ويژه تهران بلند مي شود. زماني که در ۱۱۶۴ ه.ش آقامحمدخان قاجار ده تهران را به دلايل استراتژيک به جهت نزديکي به استرآباد به پايتختي برگزيد، هرگز هيچ يک از اين ملاحظات براي وي مطرح نبود. تهران در آن زمان دهي بود که از محلات گوناگون تشکيل مي شد و تمام مناسبات حاکم برآن و نهادهاي موجود در اين ناحيه به جز حصاري که شاه طهماسب صفوي برگرد آن کشيده بود و چند بنايي که در دوره زنديه در آن ساخته شده بود، سيماي روستايي داشت. بنابراين در آن هنگام آقامحمدخان حتي به زيرساخت هاي اوليه شهر براي پايتختي نيز توجه نکرده بود چه رسد به ملاحظات زمين شناسي که توجه به آن امري به نسبت متاخر است.
    آنچه تهران را در خطر بيشتري قرار داد اما انتخاب آقامحمدخان نبود، بلکه استمرار اين انتخاب از سوي جانشينان وي و حتي ديگر حکومت ها بود که به وضوح علت آن را مي توان در ورود ناهمسان مدرنيته به ايران جست وجو کرد. به عبارت ديگر در دوره هاي مختلف تاريخ ايران اصولا سلسله هايي که ماهيت ايلي داشتند، ترجيح مي دادند پايگاه حکومت خود را در محدوده اي که ايل در آن سکونت دارد، قرار دهند، تا از اين رهگذر کار نگهداري از سلطنت براي آنان تسهيل شود و به علاوه بتوانند هويتي مستقل نسبت به حکومت گذشته براي خود تعريف کنند. ورود مدرنيته اين فرآيند را از دو جهت دگرگون کرد و به ياري استمرار حضور پايتخت در تهران شتافت. نخست به اين دليل که ورود نهادهاي مدرن به ايران از دوره قاجاريه آغاز شد و به جهت پايتختي تهران در اين زمان تمامي اين نهادها نخست در دارالخلافه پديد آمد و در دوره هاي بعد به مرور تکامل يافت. به اين ترتيب شهر به مرور صاحب زيرساخت هاي غيرقابل انتقال مي شد. از طرف ديگر با مدرن شدن فرآيند سياسي در ايران اين ديگر ايلات و درگيري هاي ميان آنان نبود که مدل حکومت را تعيين مي کرد، بلکه شکل هاي جديد و مدرني چون کودتا و انقلاب بودند که اشخاص و جريان ها را به متن سياست فرا مي خواندند. به اين ترتيب حساسيت هاي سنتي مرتبط به تغيير پايتخت نيز در حکومت هاي جديد وجود نداشت.
    آنچه ادامه حضور پايتخت در شهر تهران را در سال هاي اخير با نگراني جدي روبه رو کرده است، در کنار آلودگي هوا، مشکلات مربوط به فاضلاب، کمبود بارش و احتمال کمبود آب در سال هاي آتي و هشدارهاي مربوط به وقوع زلزله است که حالا برخلاف آن دهات کوچک عصر قاجار ميليون ها نفر را در خود جاي داده و عمده زيرساخت هاي ايران در آن قرار دارد. سال ها است چنين هشدارهايي مطرح مي شود و دلايل متعدد زمين شناسي براي آن مي آورند، اما پرسش مهم ديگري که در اين راستا وجود دارد، آن است که آيا تهران تاکنون در تاريخ هيچ زلزله اي را به خود ديده است؟ به عبارت ديگر آيا براي چنين هشدارهايي سوابقي را مي توان جست وجو کرد؟ در تاريخ حدود ۱۵ زلزله مخرب در رابطه با تهران گزارش شده است که ۸ مورد آنها بزرگي بيش از ۷ ريشتر داشته اند. اولين زلزله اي که زمين شناسان در تهران رديابي کرده اند، مربوط به حدود ۴۰۰۰ سال پيش از ميلاد است. بزرگي اين زلزله در حدود ۷/ ۶ ريشتر و محل وقوع آن شهرري بوده است.
    همچنين در حدود ۱۰۰۰ سال پيش چند زلزله تهران را لرزانده است. ۷۰۰ تا ۹۰۰ ميلادي (۷۰ تا ۱۷۰ه.ش) نيز زلزله هاي ديگري در منطقه اي که امروزه تهران ناميده مي شود به وقوع پيوسته است. بزرگي زلزله اي که در حدود ۷۴۳ميلادي (۱۲۲ه.ش) در شهر ري رخ داده است ۲/ ۷ ريشتر بوده است. همچنين بزرگي زلزله ديگري در همين منطقه در ۸۵۵ميلادي (۲۳۴ه.ش) ۱/ ۷ ريشتر بوده است. در حدود ۱۱۰۰ تا ۱۲۵۰ ميلادي نيز زمين لرزه هايي به بزرگي بيش از ۷ ريشتر اين ناحيه را لرزانده است. اين حوادث طبيعي با حمله مغولان به ايران مصادف شده است و حمله به ري به گواه تاريخ يکي از خانمان سوزترين حملات مغولان به شهرهاي ايران بود و تواماني تقريبي آن با زلزله، روزگاري سراسر درد و رنج را براي مردم آن دوران به وجود آورده بود.
    در سال ۱۶۶۵ ميلادي (۱۰۴۴ه.ش) زلزله اي به بزرگي۵/ ۶ ريشتر در منطقه دماوند رخ داد و بعد از آن بزرگ ترين زلزله ثبت شده تهران که بنابر گزارش هاي تاريخي آخرين زلزله به لحاظ تلفات محسوب مي شود، به بزرگي ۱/ ۷ ريشتر در سال ۱۸۳۰ ميلادي (۱۲۰۹ه.ش) به وقوع پيوسته است. پس از آن زلزله هاي بزرگ ديگري در حوالي گسل هاي تهران روي داد مانند زلزله ۱۹۶۲ ميلادي (۱۳۴۱ه.ش) که در بوئين زهرا به وقوع پيوست و به مرگ حدود ۲۰ هزار نفر انجاميد. همچنين زلزله رودبار و منجيل که ۴/ ۷ ريشتر بود و در سال ۱۹۹۰ميلادي (۱۳۶۹ه.ش) روي داد و خسارات فراواني را به بار آورد.
    سه موضوع عمده وقوع زلزله هولناک در تهران را محتمل مي کند. نخست وجود گسلي در جنوب اين شهر است که از ايوانکي در شمال گرمسار شروع مي شود و تا سه راه افسريه ادامه دارد. اين گسل داراي همه شواهد مربوط به فعال بودن است اما در طول دويست سال گذشته هيچ زلزله اي در محدوده آن روي نداده است. تهران گسل ديگري در شمال دارد که از کرج به سمت لواسانات کشيده شده است. اين گسل نيز بنابر شواهد زمين شناسي فعال است، اما در طول تاريخ هيچ زلزله در خور توجهي که منتهي به خسارت در تهران شده باشد، به اين گسل منتسب نشده است. گسل مشا- فشم ديگر گسل مهم شهر تهران است که در ناحيه البرز مرکزي قرار گرفته است. آخرين زلزله مهم شهر در سال ۱۸۳۰م منتسب به همين گسل است که تقريبا هر ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سال موجب وقوع يک زلزله بزرگ در منطقه شده است.
    هرچند که تصور وقوع زلزله در امروز تهران يک فاجعه تمام عيار است و قابل قياس با نمونه هاي تاريخي آن نخواهد بود اما همين که چنين امري در تهران سابقه داشته، هشدارهاي زمين شناسان را در رابطه با وقوع آن معنادارتر مي کند. به ويژه آنکه مطالعات زمين شناسي بر بازگشت پذيري وقوع زلزله در دوره هاي مشخص تاريخي تاکيد دارند و در مورد منطقه تهران دوره بازگشت ۱۵۸ ساله براي بازگشت زلزله پيش بيني شده است. وقوع زلزله احتمالي در تهران در درجه نخست به بافت فرسوده اي که عمده مصالح آن خشت، چوب و گل است، ضربه خواهد زد و به نابودي آن خواهد انجاميد. قسمت هاي زيادي از اين بافت مربوط به بناهايي است که عمدتا با تعميرات جزئي از دوره قاجار برجاي مانده و بخش هايي از آن همچنان داراي کاربري غيرموزه اي هستند. علاوه بر آن بخش هاي زيادي در شهر بدون استانداردهاي مربوط به وقوع زلزله ساخته شده اند که در کنار تراکم ساختمان ها و جمعيت زياد شهر منجر به آسيب بسيار بزرگي نه تنها به شهر تهران بلکه احتمالا به تمدن ايران در دوره معاصر خواهد شد.
    
    پايتختي كه روي ۳ گسل قرار دارد / زلزله تهران آسيبي بزرگ براي يك تمدن
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4209 به تاريخ 14/9/96، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 28 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه ياد
متن مطالب شماره 127-128، بهار و تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است