|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد96/9/14: وظايف كلانتر در شهرهاي قديم
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4493
سه شنبه 20 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4209 14/9/96 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


وظايف كلانتر در شهرهاي قديم




    يکي از مقامات سياسي در اداره شهر هاي ايران کلانتر بود که در منابع تاريخي با عنوان رئيس شهر از آن نام برده اند. در مورد سابقه تاريخي منصب کلانتر بين محققان اختلاف نظرهايي وجود دارد. احمد اشرف در مقاله اي به نام «ويژگي هاي تاريخي شهرنشيني در ايران» اين واژه را متعلق به دوره ترکمانان مي داند ولي لمبتون معتقد است واژه مزبور نخستين مرتبه در عصر صفويه به کار رفته است. در تاييد نظر احمد اشرف چنين مي توان عنوان کرد که اوزون حسن برجسته ترين شخصيت سياسي و نظامي آق قويونلوها، در طول فرمانروايي خود آنچنان تشکيلات و نظامي را بنيان نهاد که اثرات آن زماني طولاني باقي ماند. چنان که شايد بتوانيم بگوييم قسمتي از نظامات اداري و نظامي صفويه بر سنت هاي برجا مانده از آق قويونلوها استوار بود.
    گذشته از سابقه تاريخي کلانتر در مورد وظايف و مسووليت هاي او با توجه به اسناد و مدارک موجود مي توان گفت که اختيارات کلانتر بيشتر به مسائل و امور داخلي شهر محدود مي شد و تحت نظر حاکم کار مي کرد بنابراين رسيدگي به امور اجتماعي، اقتصادي و شهرداري برعهده رئيس شهر يا کلانتر بود. کلانتر کارهاي شهرداري را به عهده داشت و به مشکلات و کار مردم شهر رسيدگي مي کرد و دفاع از حقوق آنان را در برابر حاکم برعهده داشت. مثلا در محاکم يا هنگامي که تحميل زيادي به اهالي مي شد او اقدام مي کرد. او مي کوشيد زحمات و کارهاي مشکل به صورت يکنواخت بين همه ماليات دهندگان تقسيم شود و به بعضي ها اجحاف نشود. از آن گذشته کلانتر مي کوشيد که عوارض و ماليات ها را وصول کند. در شهرهاي بزرگتر اغلب کلانترهاي متعددي وجود داشتند. سانسون نيز مي گويد: وزير ششم که کلانتر نام دارد امور تجارت و تجار را رسيدگي مي کند و در حضور شاه در رديف سلاطين و شاهزادگان خارجي که مهمان شاه هستند، مي نشيند. جانفرير کلانتر را متصدي بازار مي داند که وظيفه تثبيت قيمت ها و تنبيه بازاريان شياد را برعهده داشت. «کلانتر به شاه نزديک بود. وي اجاره هاي دکاکين شاهي را جمع آوري مي کرد و به خزانه تحويل مي داد.»
    تاورنيه عنوان مي کند که در هر شهر از طرف شاه کلانتر منصوب مي شد که مطيع حکم احدي نبود و فقط از شاه تبعيت مي کرد. وظيفه او حفظ اهالي شهر از تعدي حاکم بود. مولف دستورالملوک در بيان شغل کلانتر مي نويسد: «اعضاي هرصنف کدخدايي را نامزد مي کردند و کلانتر گواهي (تعليقه)اي براي وي صادر مي کرد و خلعتي به وي مي داد. کلانتر بر مجمع تعيين بنيچه رياست داشت و بينچه را در ميان اصناف تقسيم مي کرد. مهر تاييد (توشيح) او بر اظهارنامه بنيچه تا اندازه اي تاييد و رضايت صنف در تخمين ماليات بود. اکثر کلانتران بيشتر در پي جلب وفاداري و اعتماد پادشاه و ديوانيان بودند تا در دفاع از منافع و حقوق مردم و در بعضي موارد با ايجاد تفرقه و جنگ حيدري- نعمتي بين محلات سعي در چپاول و تاراج آنها داشتند در اين مورد شاردن چنين مي نويسد: «کلانتر موافق اين درگيري ها بود زيرا از اين راه دخلي نصيب او مي شد.»
    وظيفه کلانتر تعيين کدخدايان محلات و ريش سفيدان اصناف بود که به مشورت و موافقت مردم هر محل و افراد هر صنف معين مي کرد. رسيدگي به اختلافات کسبه و اصناف و شکايات رعايا و زارعين و رفع ظلم اقويا از ضعيفان و اصلاح حال رعيت نيز از جمله وظايف وي بوده است. مولف تذکره الملوک در ذيل «بيان تفضيل شغل عالي حضرت کلانتر» مي نويسد: تعيين کدخدايان محلات و ريش سفيدان اصناف با مشاراليه است به نحوي که سکنه هر محله و هر صنف و هر قريه، هر که را امين و معتقد دانند، في مابين خود تعيين و رضا نامچه به اسم او نوشته و مواجبي در وجه او تعيين نموده و به مهر نقيب معتبر نموده، به حضور کلانتر آورده تعليقه و خلعت از مشاراليه به جهت او بازيافت مي نمايند، بعد از آن متوجه رتق و فتق مهمات آنها مي گردد و در سه ماهه اول هر سال کلانتر و نقيب، کسي را تعيين مي نمايند که همه اصناف را جمع نموده نزد نقيب دارالسلطنه اصفهان مي برند و بنيچه هرکس را معين مي نمايند. نقيب آن را مهر نموده به سر رشته کلانتر مي رسانند.
    
    به طور کلي مي توان وظايف و حدود اختيارات کلانتر را در موارد ذيل تقسيم بندي نمود:
    
    ۱- مسووليت رسيدگي به امور اصناف و انجمن هاي صنفي.
    ۲- تخمين ميزان ماليات پيشه وري و اقدام به جمع آوري آنها.
    ۳- تنبيه پيشه وران خطاکار و جلوگيري از احجاف و گران فروشي آنان.
    ۴- مسووليت رسيدگي به امور محله هاي شهر و اعمال نظر نهايي در جهت انتخاب کدخدا از طرف مردم.
    ۵- تعيين کدخدايان محلات و ريش سفيدان اصناف.
    
    منبع: بررسي مقامات اداري شهر اصفهان در دوره صفوي، روايت تاريخ،۱۳۹۶.
    
    وظايف کلانتر در شهرهاي قديم
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4209 به تاريخ 14/9/96، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 18 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
نشريه جهان نوين
متن مطالب شماره 2، تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است