|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران96/9/16: سايه اميد بر سر مذاكرات تعيين رژيم حقوقي درياي خزر
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6854
پنجشنبه بيست و پنجم مرداد ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6660 16/9/96 > صفحه 3 (سياسي) > متن
 
      


سايه اميد بر سر مذاكرات تعيين رژيم حقوقي درياي خزر
لاوروف: متن اصلي كنوانسيون رژيم حقوقي خزر براي ارائه به اجلاس سران آماده است

نويسنده: مريم سالاري*

چشم انداز روشني براي حل و فصل موضوع لاينحل تعيين رژيم حقوقي درياي خزر پديدار شده است. چشم اندازي که سايه روشن آن در خلال نشست اميدبخش وزراي خارجه 5 کشور ساحلي درياي خزر در مسکو نمايان شد و به اين اميد رنگ واقعيت بخشيد تا نشست بعدي سران 5 کشور ايران، روسيه، جمهوري آذربايجان، قزاقستان و ترکمنستان، نقطه پايان مذاکرات طولاني براي تعيين سهم سرزميني هر يک از کشورها و رويکرد جمعي بهره مندي آنها از منابع درياي خزر باشد.
    تلاش براي يافتن راهکار تعيين رژيم حقوقي درياي خزر در پي فروپاشي شوروي سابق به موضوع گفت وگوهايي انجاميد که بيش از دو دهه روي ميز مذاکرات کشورهاي مشترک المنافع درياي خزر قرار گرفت. تولد کشورهاي نواستقلال يافته از بطن فروپاشي شوروي سابق آغازگر دوره پرفراز و نشيبي براي مذاکرات تعيين سهم و تحديد آب هاي سرزميني کشورهاي ساحلي درياي خزر شد که پروسه مذاکرات پرفراز و فرود جمهوري اسلامي با اين کشورهاي نوظهور را براي دستيابي به کنوانسيون رژيم حقوقي درياي خزر رقم زد. اين در حالي بود که بنا شد در بستر اين کنوانسيون، مسائلي از جمله تعيين محدوده هاي مربوط به سطح درياي خزر شامل تعيين حدود و ثغور مناطق حاکميتي، اقتصادي، شيلاتي و پهنه مشترک و تحديد حدود بستر و زير بستر، مسائل امنيتي و انتظامي و همچنين مساله ممنوعيت حضور کشورهاي ثالث در درياي خزر مورد بحث و بررسي کشورهاي ساحلي قرار گيرد. موضوعاتي که تعيين ساز و کار آن به روشن شدن سهم کشورها در اکتشاف، بهره برداري نفت و گاز و راه اندازي خطوط لوله در بستر درياي خزر، حمل و نقل و کشتيراني و همکاري هاي اقتصادي و زيست محيطي خواهد انجاميد. براي دستيابي به اين اهداف بود که مذاکرات ايران با 5 کشور ساحلي در سطوح مختلف کارشناسي از سال 1370 آغاز شد و سال ها بعد با برگزاري بيش از ۴۰ نشست کارشناسي و ۴ اجلاس سران که آخرين آن در آستاراخان روسيه بود، مسير دستيابي به تعيين رژيم حقوقي درياي خزر گشايش و امتداد يافت. در اين ميان مقام هاي ايران بر پايه مباني حقوق بين المللي درياها و با ابتنا بر تقسيم منصفانه بستر و زير بستر درياي خزر، پيگير الگويي هستند که چنانچه با توافق ساير کشورهاي خزري همراه شود، سهمي قريب به 18 درصد را براي آن در نظر مي گيرد. سهمي که پس از ارائه مدل هاي مشاع کامل سطح، بستر و زيربستر، تقسيم منابع زيربستر به ازاي 20 درصد براي هر کشور ساحلي و مشاع سطح مورد توجه قرار گرفته است.
    
    گفت وگوهاي خزري در پرتو نگاه سياسي
    مذاکرات ايران با کشورهاي ساحلي براي دستيابي به چنين هدفي گرچه ابتدا بر مدار گفت وگوهاي کارشناسي جريان داشت اما ناگفته پيداست که حل و فصل ابعاد پيچيده و چند وجهي چنين موضوعي بيش از پيش در قالب رويکرد سياسي اين دسته از کشورهاي منطقه جانمايي مي شود. چنان که در شرايطي که ايران پيش از دولت نهم و دهم براي پيگيري اين موضوع، رايزني هاي دوجانبه اي را با برخي از همسايگان شمالي خود به جريان انداخته بود، اما اين مذاکرات بعدها در دولت محمود احمدي نژاد و تحت تاثير تنش رو به تزايد سياست خارجي ايران مسکوت ماند. اما روابط ايران و کشورهاي آسياي مرکزي و قفقاز در دولت روحاني جنبه اي راهبردي به خود گرفت. تغييري که گرچه بي تاثير از توسعه معنادار روابط خارجي ايران در مسير مذاکرات هسته اي و فضاي پسابرجام نبود اما بيش از آن در اين واقعيت ريشه داشت که وزارت خارجه تحت مديريت ظريف نگاه همه جانبه به مراودات ديپلماتيک را در دستور کار قرار داده است. رويکردي که سبب مي شد روابط ايران با همسايه هاي شمالي اش از زير سايه اهميتي که پيش از اين صرفاً به روابط ايران با کشورهاي منطقه خاورميانه داده مي شد، خارج شود. در سايه چنين فضايي تماس ها و مذاکرات مربوط به تعيين رژيم حقوقي درياي خزر در دولت يازدهم در يک فضاي تحول يافته به جريان افتاد و در حالي که روس ها که در گذشته به دليل حضور نداشتن در برنامه هاي مشترک ايران و کشورهاي حوزه قفقاز و آسياي ميانه نقش دست انداز را ايفا مي کردند، در ديپلماسي همه جانبه گرا، اعتمادساز و تنش زداي دولت روحاني به شريکي براي تحقق همکاري هاي منطقه اي تبديل شدند تا در پرتو اين همکاري ها زمينه تسهيل مذاکرات کشورهاي ساحلي در تعيين رژيم حقوقي درياي خزر از جمله ايران براي رسيدن به اهداف مطلوب خود مهيا شود. خاصه آنکه گفت وگوها در باب تعيين رژيم حقوقي درياي خزر پيش از اين بر پايه چارچوبي بنا شده بود که مسکو عملاً با حمايت از سه کشور ديگر مدل بازي خزري را به وضعيت 4 در برابر يک درآورده و کوشيده بود تا از مکانيزم تصميم گيري براساس اتفاق آرا عبور کند. اينچنين بود که ديپلماسي ايران که در دولت يازدهم و دوازدهم از مديريت هوشمندانه، آينده نگر و قابل دفاع فارغ نبوده است، با ريل گذاري سياست خارجي بيش از پيش بر اين مدار قرار گرفت که با درک واقعيات حاکم بر منطقه آسياي مرکزي و قفقاز، مسير روابط با اين کشورها را به سمت رفت و آمد بيشتر و همکاري هاي راهبردي اقتصادي و حل و فصل مذاکرات پيچيده رژيم حقوقي درياي خزر سوق دهد. بازتاب چنين رويکردي در پيشرفت ملموس گفت وگوهاي خزري متبلور شد. چنانکه ولاديمير پوتين، رئيس جمهوري روسيه در شرايطي که ماه گذشته براي حضور در نشست سه جانبه سران ايران، جمهوري آذربايجان و روسيه و با هدف امضاي تفاهمنامه مشترک سه کشور حضور يافته بود، از نهايي سازي توافقات رژيم حقوقي درياي خزر خبر داد و گفت: «اميدواريم در آينده نزديک توافقات ما درخصوص رژيم حقوقي درياي خزر نهايي شود.»
    
     وعده نويدبخش ظريف در جديدترين دور مذاکرات
    وزرات امور خارجه نيز تحت مديريت ظريف در پرتو تغيير معنادار راهبردي ايران در منطقه آسيا، در گام نخست، پرونده درياي خزر را از يک موضوع لاينحل استراتژيک به يک پرونده قابل مذاکره تبديل کرد و سپس با طرح منطقي و اصولي الگوي مورد نظر خود، مطالبات ايران را در امتداد مذاکرات به جريان انداخت.
    به پشتوانه چنين مذاکراتي بود که وزير امور خارجه ايران در يکي از جديدترين مذاکرات تعيين رژيم حقوقي درياي خزر که روز سه شنبه گذشته و بعد از گفت وگوهايي که يک روز پيش از آن پشت درهاي بسته با همتايان خود از 5 کشور صورت داده بود، به تشريح دستاوردهايي پرداخت که به احتمال قريب به يقين مقدمات توافق نهايي درباره رژيم حقوقي درياي خزر را در نشست پيش روي سران فراهم خواهد ساخت. ظريف امضاي کنوانسيون تهران و موافقتنامه هاي متعدد همکاري هاي امنيتي، حفاظت از منابع زنده آبي و موافقتنامه آب و هواشناسي و فراهم سازي مقدمات 12 موافقتنامه و پروتکل را از جمله نتايج عيني مذاکرات درياي خزر دانست. توافقاتي که با اتفاق نظر همه کشورهاي ساحلي بر ممنوعيت در اختيار قرار دادن قلمرو خود براي اقدام نظامي عليه يکديگر، ممنوعيت حضور نيروهاي نظامي بيگانه، انحصار دريانوردي زير پرچم 5 کشور، تعيين عرض مناطق دريايي زمينه ساز دستيابي جمهوري اسلامي ايران به اهداف اوليه اش در کنوانسيون رژيم حقوقي درياي خزر خواهد شد. چنانکه وزير امور خارجه ايران اميدوارانه و در پرتو چنين شرايطي از تحقق مواضع اصولي ايران در زمينه تعيين حدود بستر و زيربستر درياي خزر، مبتني بر اصول احترام متقابل، انصاف و همچنين توجه به شکل سواحل کشورها به عنوان يک عامل ويژه و اثرگذار در روند اعتمادسازي کشورها سخن گفته و تداوم آن را عاملي براي حل مهم ترين اختلافات باقي مانده از جمله تحديد حدود مناطق دريايي دانسته است. او گفته است: «ما باور داريم اختلافات موجود در زمينه تحديد حدود مناطق دريايي را مي توان با تعامل بيشتر و انعطاف متقابل همه طرف ها حل و فصل کرد»، تعاملي که بي ترديد در فراز و فرود مذاکرات درياي خزر و در فراسوي سياست کشورهاي ساحلي بر پايه اشتراکات فرهنگي با ايران شکل گرفته است.اظهارات نويدبخش وزير امور خارجه ايران مبني بر نزديک بودن تفاهم نهايي 5 کشور ساحلي درباره تعيين رژيم حقوقي درياي خزر بعد از پايان نشست سه ساعته وزراي خارجه سه کشور در اظهارات سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه در يک نشست خبري بازتاب يافت. لاوروف گفت: «با خوشحالي مي توانم اعلام کنم راه حل تمام مسائل کليدي در مورد کنوانسيون رژيم حقوقي درياي خزر پيدا شده است.» او با بيان اينکه در اين نشست به صورت مفصل پيش نويس کنوانسيون را بررسي کرديم، اعلام کرد که «عملاً متن اصلي براي ارائه به اجلاس سران کشورهاي حاشيه خزر که در آستانه قزاقستان برگزار خواهد شد، آماده است.» وزير امور خارجه روسيه در حالي که به باقي ماندن اختلافات نه چندان مهمي در امور فني اشاره مي کرد، گفت: «اميدواريم در پنجمين نشست سران کشورهاي حاشيه خزر که احتمالاً در نيمه نخست سال ۲۰۱۸ برگزار مي شود، تکليف رژيم حقوقي درياي خزر پس از ۲۰ سال بحث و گفت وگو مشخص شود.»
    
    برشمسکو؛ نماي نزديک
    سرماي سوزان مسکو براي مسافراني که از تهران گرم و خشک آمده بودند، گزنده تر از آني بود که توصيف شده بود. هواي قطبي روسيه اگرچه به هواپيماي حامل وزير امور خارجه ايران و هيات همراهش اجازه فرود داده بود، اما بيم آن مي رفت که زمهرير سرسخت شهر قنديل ها، هيات ديپلماسي کشور را بعد از اتمام اجلاس تعيين کنوانسيون رژيم حقوقي درياي خزر، ماندگار کند. زمستان روسيه، عبوس و سرد است؛ در شب طولاني و يخ زده مسکو، خبري از عشوه گري هاي «سرچشمه رودخانه ولگا» نيست. شهر، بوي تاريخ مي دهد و مي توان بقاياي روح کمونيسم را در ساختمان هاي قديمي شهر تزاري ديد. در قلب شهر مسکو، قلعه سالخوره کرملين که از ده ها جنگ و يورش جان سالم به در برده، متين و باوقار زير بارش برف نشسته است و به رايزني هاي سياسي کشورهاي منظومه شرق مي نگرد. مردم به ندرت انگليسي حرف مي زنند و شب خيلي زود از راه مي رسد. حال و هواي اجلاس اما، با برف و بوران پشت پنجره پارادوکسي زيبا داشت. هر چند ديپلمات هاي روسي و هيات کشورهاي ميهمان اعم از وزراي خارجه، سفرا و معاونين شان بشدت از گفت وگو با خبرنگاران پرهيز مي کردند، اما همان گونه که از تصاوير برمي آمد، اجلاس وزراي خارجه گرم و همدلانه بود و نشان مي داد طرفين از توافقات به دست آمده راضي و خشنودند.

    
    *خبرنگار اعزامي «ايران» به روسيه
    
    سايه اميد بر سر مذاكرات تعيين رژيم حقوقي درياي خزر / لاوروف: متن اصلي كنوانسيون رژيم حقوقي خزر براي ارائه به اجلاس سران آماده است
    


 روزنامه ايران، شماره 6660 به تاريخ 16/9/96، صفحه 3 (سياسي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 38 بار
    



آثار ديگري از "مريم سالاري"

  معامله ظريف با تخريب گران
مريم سالاري، ايران 18/5/97
مشاهده متن    
  محمدجواد ظريف در گفت وگو با «ايران»: تضمين هاي حفظ برجام را مي گيريم / نااميدي امروز مردم نتيجه سياه نمايي منتقدان برجام است
مريم سالاري، ايران 17/5/97
مشاهده متن    
  معاون وزير خارجه انگليس در گفت و گو با «ايران»: تسهيل تجارت با ايران دغدغه اروپا است / اختلاف اروپا و امريكا بر سر ايران چيزي نيست كه هر ساله يا هر دهه اتفاق بيفتد
مريم سالاري، ايران 14/5/97
مشاهده متن    
  ذوالنور و كريمي قدوسي در سرزمين عجايب!
مريم سالاري، ايران 11/5/97
مشاهده متن    
  زنان تاثير بيشتري در ديپلماسي عمومي دارند / گفت و گو با پروين فرشچي دومين سفير زن ايران
مريم سالاري، ايران 10/5/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله ميكروب شناسي ايران
متن مطالب شماره 3 (پياپي 47)، 2018را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است