|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد96/10/21: در آن است آنچه در آن است
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4211
پنج شنبه 26 مهر 1397



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 3999 21/10/96 > صفحه 9 (كتاب) > متن
 
      


مولوي خواني 
در آن است آنچه در آن است


نويسنده: اهورا جهانيان

برخي از مولوي شناسان گفته اند كه خواننده آثار مولانا، يعني كسي كه مثنوي و ديوان شمس و مجالس سبعه و مكتوبات و فيه مافيه را بخواند با يك شخص و سه چهره، بلكه يك شخص و سه شخصيت مواجه مي شود: مولاناي پيش از طلوع شمس، مولاناي شوريده، مولاناي قراريافته و آرام گرفته. مولاناي نخست، مردي لفاظ و روده دراز بود كه بر منبر خطبه هاي ملال آور مي خواند. مجالس سبعه براي همين دوران است. مولاناي شوريده را در غزل هايش مي توان ديد. مولاناي آرام گرفته را نيز در مثنوي و مكتوبات و فيه مافيه. با اين حال مولاناي دوم و سوم، به كلي ناهمزمان نبودند. دوران شوريدگي و شيدايي مولانا را ايام سه ساله وصال شمس تبريزي (٦٤٥-٦٤٢ هجري قمري) و چند سالي پس از آن دانسته اند كه مولانا در غم غيبت شمس مي سوخت و مي ساخت. دوران آرامش مولانا را نيز تقريبا دو دهه پاياني عمر وي مي دانند كه ١٠ سال آخرش صرف سرودن مثنوي شد. مكتوبات و فيه مافيه نيز در عصر آرامش مولانا تحرير و تقرير شده اند. با اين حال نبايد فراموش كرد كه مولانا تا آخر عمر غزل مي سرود و برخي از مقالات فيه مافيه نيز در دوران حضور و غيبت شمس تقرير شده اند. يعني دوره هاي بيقراري و قرار مولانا نه مطلقا جدا از هم كه گاه پي آيند يكديگر بودند: همچون قبض و بسطي كه عرفا را فرا گيرد و چندي بماند و ديري نپايد. ولي غالب مكتوبات (نامه ها) و مقالات (فيه مافيه) در سال ها يا روزها و ساعاتي نگاشته و تقرير شده اند كه مولانا بر تخت طمانينه تكيه زده بود و در آرامش و سكون به سر مي برد. از اين هفته، بعون الله تعالي، در همين كنج صفحات كتابِ جريده جليله «اعتماد»، نگاهي مي اندازيم به كتاب فيه مافيه مولانا. در واقع هر هفته يك مقال از مقالات اين كتاب را مي خوانيم و وامي كاويم. فيه مافيه يعني «در آن است آنچه در آن است.» اين كتاب حاوي گفته هاي مولانا در مجالس و مناسبت هاي گوناگون است. گاه در جمع نزديكان و گاه در پذيرايي از ميهمانان. و از آنجا كه مريدان و شاگردان مولانا همواره به گرد او مي گرديدند، گفته هايش در اين نشست ها را نيز بر كاغذ مي آوردند و ملا نيز برخي از اين اوراق را مي خواند و تصحيح يا تكميل مي كرد. بديع الزمان فروزانفر درباره فيه مافيه نوشته است: «اين اثر را متقدمين بدين نام نمي شناخته و در منابع تاريخ مولانا اسمي از آن به ميان نياورده اند ولي مولف بستان السياحه آن را به نام فيه مافيه ياد كرده است.» فروزانفر و عبدالباقي گلپينارلي، مولوي شناس ترك، معتقدند كه فيه مافيه از اول چنين نامي نداشت و بعدها به اين اسم موسوم شد. اما محمدعلي موحد اگرچه مي پذيرد اين كتاب در زمان حيات مولانا احتمالا هنوز نام مشخصي نداشت (گاه آن را اسرارالالهيه و گاه اسرارالجلاليه مي ناميدند)، ولي قول آن فروزانفر را هم نادرست مي داند كه فيه مافيه نامي برآمده از آثار متاخرين مانند مولف بستان السياحه است: چراكه بستان السياحه در اواسط قرن سيزدهم هجري تاليف شده است عنوان فيه مافيه را در «رساله سپهسالار» نيز مي توان ديد: رساله اي كه جزو كهن ترين منابع مولاناشناسي است. فيه مافيه در واقع نيمچه سخنراني هاي مولاناست كه مريدانش آن را ويراستاري كرده اند. يعني محتواي اين كتاب نه كاملا محصول كلام مولاناست و نه صرفا محصول قلم او. چيزي است بين گفتار و نوشتار. البته منطقا رد پاي كلام مولانا در اين كتاب آشكارتر از قلم اوست: چراكه اساس كتابت اين كتاب به قلم مريدان مولانا بوده و بعيد است كه جلال الدين بلخي اساس نوشتار آنها را كنار نهاده باشد و از نو دست به كار نوشتن گفته هايش در فلان مجلس شده باشد. علاوه بر اين، مولوي بيشتر مرد گفتار بود تا نوشتار. مثنوي نيز زاييده كلام اوست. يعني مولانا مي گفت و مريدان مي نوشتند. اينكه مولوي قلم تصحيح در درياي مثنوي فرو برده است يا نه، موضوعي است كه مولوي شناسان در آن اختلاف نظر دارند. اما حتي اگر بپذيريم كه مولوي ابيات مثنوي را بازخواني و ميناكاري كرده است، باز نمي توان انكار كرد كه اساس مثنوي كلام مولانا بوده نه قلم او. قلم او نهايتا در تصحيح ابيات و افزودن مقدمات هر داستان نقشي بر آن صحيفه شريفه زده است و بس. با گفتاري شدن مثنوي، آنچه باقي مي ماند ديوان شمس است. آيا مولوي خودش تك تك ابيات غزل هايش را بر كاغذ مي نوشت يا او مي سرود و مريدان مقربش مي نوشتند؟ قطعا پاره اي از غزل هاي مولانا، همچون آخرين غزل او (رو سر بنه به بالين تنها مرا رها كن)، محصول تقرير مولانا و نگارش ديگران بوده است. اما بعيد است كه ملايي مثل مولانا هيچ وقت هيچ غزلي را با قلم خودش بر كاغذ ثبت نكرده باشد. خلاصه اينكه مولانا، همانند برخي از فيلسوفان و روشنفكران زمانه خودمان، عمدتا اهل كلام بود نه اهل قلم. سقراط را نيز چنين خصلت و عادتي بود. گفته هاي او را افلاطون نوشت تا رهسپار فراموشخانه تاريخ نشوند. محمدعلي موحد نوشته است در نسخه اي از فيه مافيه كه در موزه قونيه موجود است، گاه در پايان مقالات آمده است «وُجد بخطه الشريف» يا «و من خطه» و عباراتي از اين دست. يعني بعضي مقالات را مولانا با خط خودش نوشته است. بنابراين اگرچه فيه مافيه را بعد از مرگ مولانا گردآوري شده، اما قسمت هايي از آن را مولانا به خط خودش نوشته و ويراسته است. اين مختصر كه نوشته شد، مقدمه اي بود براي بازخواني و واكاوي فيه مافيه از هفته آتي. فيه مافيه اگرچه چندان محبوب و مشهور نيست، ولي زاييده ذهن مردي است كه قمر به خدمت او كمر بسته بود.
    مولوي خواني: در آن است آنچه در آن است
    


 روزنامه اعتماد، شماره 3999 به تاريخ 21/10/96، صفحه 9 (كتاب)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 17 بار
    



آثار ديگري از "اهورا جهانيان"

  مانچيني خلف صالح ويچيني
اهورا جهانيان، اعتماد 21/6/97
مشاهده متن    
  سايه زيدان بر سر مورينيو / زيزو در راه منچستريونايتد؟
اهورا جهانيان، اعتماد 4/6/97
مشاهده متن    
  آفرينش همه تسبيح خداوند دل است
اهورا جهانيان، اعتماد 4/5/97
مشاهده متن    
  تن طريقت دارد، نه موضوعيت
اهورا جهانيان، اعتماد 28/4/97
مشاهده متن    
  مرد را فقري اگر باشد خوش است!
اهورا جهانيان، اعتماد 25/4/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه اقتصاد و مديريت شهري
متن مطالب شماره 23، تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است