|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان96/10/21: عوامل به وجود آمدن فتنه از نگاه امام علي(ع)
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 21848
دوشنبه سي ام بهمن ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 21816 21/10/96 > صفحه 6 (معارف) > متن
 
      


عوامل به وجود آمدن فتنه از نگاه امام علي(ع)


نويسنده: آيت الله مصباح يزدي


    
     آنچه در پي مي آيد سخنراني آيت الله مصباح يزدي در مراسم افتتاحيه طرح ولايت است که در 26 تيرماه 88 در مشهد ايراد شده است.ايشان به تفصيل درباره دو عامل پيدايش فتنه يعني عامل شناختي و عامل احساسي عاطفي از زبان حضرت علي(ع) سخن گفته است.
     در تاريخ همه کشورها از جمله تاريخ کشورهاي اسلامي و بويژه کشور خودمان، هميشه درگيري ها و کشمکش هايي وجود داشته است. حتي از عصر پيغمبر اکرم(ص) به بعد، در بين صحابة نزديک آن حضرت، همان کساني که ساليان متمادي پاي منبر و در مکتب ايشان تربيت شده بودند، اختلاف هايي پيش آمد که به جنگ هايي از جمله چند جنگ در زمان حکومت کوتاه اميرالمومنين(ع) منتهي شد.
    اما آنچه مشهود است اين است كه در همه اين جريانات، چه در عالم اسلام و چه در کشورهاي ديگر، خصومت هايي شيطاني، غيرعقلاني و غيرقابل توجيه و صرفاً براساس تضاد منافع شخصي و گروهي وجود داشته است. چنانکه در عربستان جنگ بين قبايل معروف بود؛ به طوري که زندگي بسياري از آنان با جنگ مي گذشت. روشن است که اين اختلافات و کشمکش ها بر سر منافع شخصي و در اثر تضاد در منافع پيش مي آمد؛ اما در کنار اينها اختلافات، نزاع ها و کشمکش هايي وجود دارد که از اين قبيل نيست يا دست کم چهره ظاهري آنها اين گونه نيست. به عنوان مثال کساني که طي چند سال در رکاب پيغمبر اکرم(ص) در جنگ عليه کفار و مشرکين شرکت کردند، جان و مال خود را به ميدان کارزار آوردند و آماده شهادت بودند، از چنين كساني انتظار مي رفت که بعد از رحلت پيغمبر اکرم(ص) براي حفظ اساس اسلام، ديني که اين همه برايش فداکاري کردند، با هم همکاري بيشتري داشته باشند و در زماني كه نتيجه زحمت ها و فداکاري ها به برقراري يک نظام اسلامي منتهي شده و جنگ ها، خونريزي ها و فسادهايي که قبل از اسلام بود از بين رفته و کشوري بهشت گونه به رهبري پيغمبر اکرم(ص) شکل گرفته، بايد كساني که براي نظام اسلامي زحمت کشيدند، قدر اين نعمت را بيشتر بدانند و براي پيشرفت اهداف آن با هم همکاري داشته باشند. اما جريان به صورت ديگري واقع شد: وقتي پيغمبر اکرم(ص) رحلت مي کنند، همان کساني که با هم هم سنگر بودند، به اختلاف، نزاع و کشمکش مي پردازند تا آنجا که به روي هم شمشير مي کشند. جنگ هايي چون: صفين و جمل و... حکايت از نزاع ميان اصحاب پيامبر(ص) دارد.
    
    علت بروز اختلاف و جنگ در ميان خودي ها
    اكنون پرسش اين است كه راز اين اختلافات چيست؟ اگر اصحاب فقط به فکر منافع شخصي بودند، چرا اسلام آوردند و براي دفاع از آن، برخي از ايشان حتي از جان و مال خود هم گذشتند و تا مرز شهادت و جانبازي پيش رفتند؟
    اين يک پرسش جدي است: چرا صحابه به جان هم افتادند و اين جنگ هاي خونين را در ظرف چند سال حکومت اميرالمومنين(ع) برپا کردند؟ در طول 1400 سال که از تاريخ اسلام مي گذرد، در کشورهاي اسلامي، امثال اين گونه کشمکش ها بسيار رخ داده است. توجه داشته باشيم كه گاهي جنگ مسلمانان با کفار و مشرکين قسم خورده مطرح است. در اين صورت دفاع و جنگ، قابل فهم است؛ اما گاهي جنگ و اختلاف در بين کساني که سال ها دوست، هم سنگر و همفکر بوده اند رخ مي دهد. چنانکه نمونه اش در صدر اسلام، بعد از رحلت پيغمبر اکرم(ص) اتفاق افتاد. اين مسئله چگونه توجيه پذير است؟
    در کشور خود ما نيز بعد از رحلت امام(ره) چنين اختلافات و كشمكش هايي رخ داده است. وقتي که ما با مزدوران استکبار جهاني مبارزه مي کنيم کساني که رسماً مخالف اسلام، خدا و دين هستند و در کتاب ها، بحث ها، سخنراني ها و سايت هايشان رسماً به دين بد مي گويند و فحش مي دهند چنين مبارزه اي قابل فهم است. اما چگونه کساني که سال ها در يک سنگر عليه همان کفار، مشرکين و منافقين مبارزه مي کردند، به جان هم مي افتند؟ و گاهي مسائل آنچنان پيچيده و ابهامات افزوده و آب گل آلود مي شود که چشم، چشم را نمي بيند؛ نمي شود فهميد که راست کدام است و چپ کدام، حق کجاست و باطل کدام است؟ آنچنان مسائل در هم آميخته مي شود که زيرک ترين افراد هم در تشخيص آنها دچار اشتباه مي شوند. در فرهنگ ما، چنين وقايعي که به اين اندازه مبهم و در هم آميخته مي شود که در آنها تشخيص حق و باطل مشکل مي گردد، «فتنه» نام دارد. کتابي هم به نام «الفتن» در باره چنين جرياناتي که بعد از رحلت پيغمبر اکرم(ص) اتفاق افتاد، نوشته شده است. در فرمايشات اميرالمومنين(ع) نيز بارها به اين مسئله پرداخته شده است. حتي پيغمبر اکرم(ص) قبل از رحلت، در باره وقوع فتنه ها پيش بيني هايي کرده و رهنمودهايي داده بودند. پرسشي که طبعاً براي هرکسي مطرح مي شود اين است که تحليل اين فتنه ها چيست؟ نبرد دو دشمن قسم خورده، در يک ميدان، قابل فهم است؛ اما فهم اين مسئله که وقتي دوستاني، هم سنگراني، کساني که در يک خط حرکت مي کردند و چه بسا در زندان هم سلول بودند، با هم نزاع و اختلاف مي کنند، بسيار دشوار مي شود.
    در خانواده بني هاشم شخص بسيار محترمي به نام زبير بود که پسر عمه پيغمبر اکرم(ص) و اميرالمومنين(ع) بود. نقل کرده اند که حضرت زهرا(س) وقتي مي خواستند به اميرالمومنين(ع) وصيت کنند، فرمودند: اگر شما نمي خواهيد به وصيت من عمل کنيد، به زبير وصيت کنم! زبير از جمله اولين کساني بود که بعد از خليفه سوم با اميرالمومنين(ع) بيعت کرد. اما چگونه مي شود چنين کسي بعد از مدتي کوتاه، در جبهه مقابل علي(ع) صف آرايي مي كند و رسماً شمشير مي کشد و جنگ جمل راه مي اندازد؟
    مي دانيم که پديده هاي اجتماعي تک عاملي نيست و به طور دقيق نمي شود گفت اين پديده اجتماعي تنها معلول يك عامل بود. معمولاً براي حوادث اجتماعي ده ها و گاهي صدها عامل دست به دست هم مي دهد تا پديده اي اتفاق مي افتد. بنابراين، ما هم توقع نداريم که وقتي اين سوال را مطرح مي کنيم، فقط يک جواب بشنويم.
    بي شک، در هر فتنه اي نيز ده ها و صدها عامل مختلف وجود دارد که زمينه را براي وقوع آن فراهم مي آورد. اين گونه بحث ها مربوط به علوم اجتماعي است. به راستي اين پديده هاي اجتماعي را چگونه بايد تحليل کرد و چه عواملي در آن دخالت دارد؟ متاسفانه انگيزه براي تحقيق در اين گونه مسائل بسيار کمتر از انگيزه براي تحقيق در علوم طبيعي است. براي نمونه، در مورد انرژي هسته اي، انگيزه دانشمندان ما براي تحقيق بسيار است. اما براي يک پديده اجتماعي، چند نفر از دانشمندان حاضرند عمري را صرف تحليل علت وقوع آن کنند؟ خوشبختانه، انبيا و اولياي خدا يکي از خدمت هايي که به بشريت کردند اين است که براي اين گونه مسائل ضروري که بشر نيازمند حل آن است، اما انگيزه کمي براي تحقيق در باره آنها وجود دارد، سرخط و سرنخ هايي را نشان داده اند تا اگر کساني دنبال تحقيق باشند، بتوانند از اينها استفاده کنند و راه را براي کشف علل و عوامل اين پديده هاي سرنوشت ساز باز کنند.
    ترديدي نيست اگر حوادث پس از رحلت پيغمبر(ص) به صورت ديگري اتفاق مي افتاد، وضعيت ما اين گونه نبود. آيا انديشيده ايد اگر واقعاً همان طور که 70 روز قبل از رحلت پيغمبر اکرم(ص)، ايشان، علي(ع) را جانشين خود خواند و فرمود: «مَنْ کُنْتُ مَولاه؛ فَهَذا عَلِي مَولاه»، اين کار عملي شده بود، اسلام چقدر رشد مي کرد، چه اندازه ملت هاي دنيا از برکت اسلام بهره مند مي شدند و چقدر گناهان، فسادها و انحراف ها کمتر مي شد؟
    
    دو عامل پيدايش فتنه از زبان علي(ع)
    به هر روي، اين امر رخ نداد و فتنه اي واقع شد. براستي علت اين فتنه چه بود، تا ما هم در زمان خود، اگر مشابهي پيدا کرديم، سعي کنيم به اندازه توان نگذاريم چنين فتنه اي برپا شود. اين کار کمي نيست و فکر نمي کنم ارزشش کمتر از انرژي هسته اي باشد. اميرالمومنين(ع) در نهج البلاغه به اين گونه مسائل پرداختند؛ اما استفاده از فرمايشات حضرت امير(ع) قدري دقت مي خواهد تا انسان به راز و رمزهايي که در کلام ايشان است پي ببرد و براي زندگي اش درس بگيرد و از مفاسد و فتنه هايي که در هر زماني ممکن است اتفاق بيفتد، جلوگيري کند. آن حضرت در خطبه اي مي فرمايد: «إِنَّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ اَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ اَحْكَامٌ تُبْتَدَعُ يُخَالَفُ فِيهَا كِتَابُ اللَّهِ وَ يَتَوَلَّي عَلَيْهَا رِجَالٌ رِجَالًا عَلَي غَيْرِ دِين اللَّه»؛ جز اين نيست كه آغاز پيدايش فتنه ها پيروي از هوا و هوس ها و بدعت هايي است که با کتاب خدا مخالفت دارد و گروهي (چشم و گوش بسته يا هواپرست آگاه) به پيروي آنان برمي خيزند و برخلاف دين خدا از آنها حمايت مي کنند. (نهج البلاغه؛ خطبه 50)
    حضرت امير(ع) دو دسته عامل را به عنوان منشا پيدايش فتنه ها معرفي مي كنند. به نظر مي رسد ما هم نتوانيم عامل سومي را به فرمايش اميرالمومنين(ع) اضافه کنيم. علت خصومت ها، دشمني و جنگ بر سر منافع شخصي روشن است و احتياج به تحقيق ندارد. اما جايي که «فتنه» است، يعني مسائلي در هم تنيده مي شود، ابهام هايي به وجود مي آيد، حق و باطل مشتبه و تشخيص راه صحيح از راه غيرصحيح مشکل مي شود و حتي افراد هوشيار و زيرک هم فريب مي خورند، مسئله تفاوت مي کند. بنابراين، لازم است بدانيم منشا «فتنه» از کجا شروع مي شود كه به چنين پديده اجتماعي مي انجامد و کار را بر مردم دشوار مي کند، عده اي را به فساد مي کشاند، خون ها ريخته مي شود، ظلم و فساد بر پا مي شود و کساني ناخواسته به سمت آن کشيده مي شوند. اگر بدانيم آغاز «فتنه» از کجاست، آنگاه مي توانيم با مشاهده علايم آن در برابر آن بايستيم و نگذاريم به بحران تبديل شود.
    حضرت در اين خطبه دو دسته عامل را معرفي کردند که عبارت است: عامل شناختي و عامل احساسي عاطفي.
    همه مي دانيد که کارهاي اختياري انسان از دو منشا سرچشمه مي گيرد. نخست، انسان بايد «بداند» تا کاري را انتخاب کند و دوم غير از دانستن، بايد«بخواهد» ، تا آن کار انجام گيرد. انساني که مي داند، اما دلش نمي خواهد، کاري را جدي نمي گيرد. گاهي شعار را هم مي دهد و قدم هاي ابتدايي را هم برمي دارد، اما چون عزم جدي براي کار ندارد، از انجام آن بازمي ايستد. وقتي کاري جدي تلقي مي شود که نخست، انسان نسبت به كار، «شناخت» کافي داشته باشد و دوم اينکه دلش بخواهد و «انگيزه» قوي براي انجام آن کار را داشته باشد.
    بر اين اساس، هر فتنه اي که در عالم رخ مي دهد، معلول دو عامل است: يکي نقص شناخت و به تعبير کلي جهل و ندانستن است و ديگري هوس ها و خواسته هاي شخصي يا گروهي است. اگر انسان يک قضيه را درست نفهمد، حکم ارزشي آن را درست تشخيص ندهد يا موضوع را درست نشناسد و برايش مشتبه شود و به گونه اي شناخت انسان ضعيف باشد، به فتنه ها مبتلا مي شود. نمونه هاي اين گونه موارد، هم در زندگي شخصي و هم در فعاليت هاي اجتماعي بسيار است. اگر لغزشي کرديم، يا به اين دليل است که شناخت درستي نداشتيم و يا اينكه شناخت ما درست بوده و ما موضوع را مي دانستيم، اما دلمان نمي خواست و عادت به امور ديگري کرده بوديم، يا حوصله درگيري نداشتيم و به گونه اي ديگر قضيه را تفسير کرديم که درگير نشويم تا به نفع و راحتي خودمان بينجامد. به هر حال، سخن اين است که فتنه هاي عالم از اين دو منشا پديد مي آيد: نقص در شناخت و نقص در انگيزه صحيح.
    اما شناخت، حوزه هاي مختلفي دارد. ما براي اينکه يک جامعه صالح و امام زمان پسند داشته باشيم، بايد آگاهي هاي فراواني داشته باشيم، علوم بسياري کسب کنيم و بسياري از مسائل اجتماعي را حل کنيم. دانستن مسائل ديني، اعتقادي، اخلاقي، ارزشي، تهذيب اخلاق و تهذيب نفس و تقويت اراده، در چنين جامعه فرض است. وقتي هم فهميديم كه يک کاري را بايد انجام بدهيم، نبايد کوتاهي و کم کاري کنيم. به طور کلي اين دو فعاليت لازم است: يک بخش «شناخت» است و ديگري «اراده».
    اما گستره شناخت هاي ما گسترده است. سال هاست که رهبر معظم انقلاب درباره توليد علم و نهضت نرم افزاري سفارشاتي فرموده و رهنمودهايي داده اند. دولت ها و دانشمندان هم در حوزه هاي مختلف تلاش کرده اند؛ اما اين تلاش به وقوع فتنه هايي از جنس فتنه هاي صدر اسلام ربطي ندارد. فتنه اي که در صدر اسلام اتفاق افتاد، براي اين نبود که مردم صنعت نداشتند يا علوم مادي شان ضعيف بود، در پزشکي نقص داشتند، يا انرژي هاي طبيعي را درست نمي شناختند. البته در جنگ ها مي بايست از ابزارهاي گوناگون در مقابل دشمن استفاده کرد. ولي اين فتنه ها به طور مستقيم مربوط به اين مسائل نبود. اينجا اگر جهلي هست، از سنخ ديگري است؛ آن جهلي است که بر رفتارهاي ارزشي ما اثر مي گذارد؛ آيا اين کار را انجام بدهيم يا نه؛ آيا اين كار ارزش مثبت دارد يا منفي. اين پرسش ها در علوم طبيعي و حتي علوم اجتماعي، به معناي عام، پاسخ داده نمي شود؛ بلکه اين موارد در حوزه دين قرار مي گيرد.
    
    امامت؛ شاخص هويت شيعي
    يکي از مسائلي که ما در اين عصر، يعني در اين صد سال اخير، با آن روبرو هستيم اين پرسش است که اسلام دربارة حکومت چه نظري دارد؟ چه کنيم تا حکومت، اسلامي باشد؟ پيشتر براي اين پرسش، در عالم اسلام پاسخ روشني وجود نداشت، جز آنچه پيشينيان اهل سنت گفته بودند و در زمان خلفاي ثلاثه هم اعمال شده بود؛ يعني به عنوان مثال مردم بايد يک شوراي شش نفري را براي تعيين خليفه بعدي انتخاب کنند. تحولات اين روش به اينجا رسيد که امروزه نيز ما بايد همان روش دموکراسي را اعمال کنيم و دين هم غير از اين چيزي نمي گويد.
    اما شيعه از ابتدا درباره اين مسئله حساسيت خاصي داشت؛ چراکه قوام تفکر شيعي به امامت است. ما اگر مسئله امامت را از شيعه بگيريم، با ساير مذاهب، چندان اختلافي نداريم. اصلي که مشخص کنندة هويت شيعي است، مسئله امامت است؛ اين اصل که براساس فرمايش پيغمبر اکرم(ص)، حاکم بايد از طرف خدا تعيين شود. وقتي مردم با خليفه اول و دوم بيعت کردند، کساني چون سلمان و ابوذر مخالفت کردند و گفتند: اين کسي نيست که خدا تعيين کرده؛ کسي را که خداوند تعيين کرده، پيغمبر(ص) 70 روز قبل از رحلت معرفي کرد. ولي به هرحال، آنچه عملي شد غير از آن بود. اين مسئله همين طور در عالم تشيع به عنوان يک مسئله اصولي و ستون فقرات تفکر شيعي باقي ماند.
    
    کوتاهي در تبيين علمي نظريه ولايت فقيه
    اين تفکر آنقدر ريشه داشت که گاهي سلاطيني که مي خواستند وانمود کنند که ما به اسلام و تشيع پايبند هستيم، براي مشروعيت حكومتشان از مراجعي مثل محقق كركي و کاشف الغطاء اجازه مي گرفتند. اين مسئله هر چند امر مسلّمي بود، اما تا 30 سال پيش تحقق عيني پيدا نکرده بود. آنچه امام(ره) انجام داد اين بود که ايشان اين فکر ثابت را عملي کرد. امام آنچه را که 1400 سال فقهاي شيعه و علماي متکلمين درباره اش بحث و تحقيق کرده بودند، جامه عمل پوشاند و انقلاب اسلامي ايران، به نام حکومت ولايت فقيه تحقق عيني پيدا کرد. اما سوال اين است که ما به چه اندازه به اين مسئله علم راسخ داريم، يعني اين مسئله چقدر براي خود ما روشن است؟
    متاسفانه بسياري از کساني که خودشان حامي ولايت فقيه بودند، از نظر علمي و نظري ضعيف بودند و نمي توانستند از اين نظريه دفاع و آن را تبيين کنند و بالاخره با مسامحه آن را گذراندند. بسياري از کساني که پس از انقلاب مسئوليت هايي پيدا کردند، در عين حالي که اصولگرا، طرفدار ولايت فقيه و پيرو خط امام(ره) بودند، اين مسئله از نظر علمي براي ايشان روشن نبود. همچنين تبيين مباني فکري اين مسئله، اعم از فقهي و کلامي نيز از سوي متفکران، آن طوري که بايد صورت نگرفته است.
    درباره فتنه سال88 بايد گفت: بخشي از آن مربوط به دشمنان قسم خورده اين مردم و نظام است. دشمن بايد دشمني کند. اگر آمريکا نخواهد نظام ايران را براندازد پس چه کار کند؟ آيا توقع ما از آمريکا اين است که نظام ما را تقويت يا تاييد کند؟ آمريکا سايه نظام اسلامي را هم نمي تواند ببيند. اما سخن از کسان ديگري است. واقعاً چگونه شد کساني که روزي هم سنگر بودند با هم اختلاف پيدا کردند؟ فراموش نکنيم پديده هاي اجتماعي تک عاملي نيست. ولي مي توان گفت: يکي از سبب هاي اين فتنه اين بود که مسئله ولايت فقيه از نظر علمي و فکري براي خود آنان روشن نبود. مسئولاني را سراغ داريم که بارها گفته اند: ما ولايت فقيه را قبول داريم چون در قانون اساسي آمده است! يعني اگر در قانون نيامده بود، قبول نداشتيم و اگر قانون اساسي تغيير كند تغيير آن را مي پذيريم! اين يک نوع برخورد با مسئله ولايت فقيه است که آن را قبول داريم چون در قانون اساسي آمده است. اما اعتبار قانون اساسي به چيست؟ اعتبارش به اين است كه مردم راي دادند. بر همين اساس اين پرسش را مطرح مي کنند که اگر راي مردم تغيير کرد و گفتند ما ولايت فقيه را قبول نداريم، چه بايد كرد؟
    راستي اگر اعتبار ولايت فقيه به اين است که در قانون اساسي آمده و اعتبار قانون اساسي به اين است که مردم به آن راي دادند، مي توان گفت که مي شود يک روز هم آن را تغيير داد. به عقيده چنين كساني اين بحث از نظر استدلالي هيچ اشکالي ندارد. آنان عقيده دارند: همچنانکه در زمان خود امام(ره) بعضي از مواد قانون اساسي تغيير کرد، مي توان بار ديگر هم آن را تغيير داد. آنگاه بر اين اساس، چند نفري شورش مي کنند و به اصطلاح انقلاب مخملي راه مي اندازند و بعد هم مي گويند قانون اساسي بايد تغيير کند.
    وقتي انسان چنين تفکري داشته باشد، ديگر خود را ملزم نمي داند که وقتي ولي فقيه امري فرمود حتماً اطاعت کند؛ مي گويد: حکم ولي فقيه هم چيزي شبيه قانون مجلس است؛ از آن که بالاتر نيست! ما با قانون مجلس هم مخالفت مي کنيم، تغييرش مي دهيم، اعتصاب و تظاهرات راه مي اندازيم، تا خود مجلس قانونش را تغيير بدهد. براي احکام ولي فقيه هم سر و صدا راه مي اندازيم و شورش مي کنيم تا رهبري مجبور به تسليم شود!
    مسئله اين است که ما بسياري از مطالب اساسي ديني، ارزشي و انقلابي خود را آن طور که بايد و شايد از نظر فکري و نظري حل نکرده ايم. وقتي براي کساني که جايگاهي دارند، در جمع پيشگامان انقلاب هستند و سال ها در درس امام(ره) هم شرکت کردند، هنوز مسئله ولايت فقيه حل نشده و خود آنان هم همت نکردند که آن را بدرستي دريابند، ديگر از عموم مردم چه توقعي مي توان داشت؟ وقتي چنين شبهاتي در دانشگاه، در جلسات و در تريبون هاي آزاد توسط استادان مطرح مي شود، دانشجو در برابر اين شبهات چه دارد که بگويد؟ به اين ترتيب خواه، ناخواه در فکرش اثر مي گذارد، يا دست کم به شک مي افتد. شک يعني «يقَدِّمُ رِجْلاً وَ يوَخِّرُ اُخْري»، يک قدم پيش و يک قدم پس مي گذارد. يعني خنثي و بي اثر مي شود.
    اگر ما معتقديم که بايد اسلام باقي باشد و اسلام حکومت دارد و قوام حکومت اسلامي به امام معصوم(ع) و در زمان غيبت، به ولي فقيه است، بايد سعي کنيم اين مباني و معاني را آن گونه که شايسته است بفهميم و باور کنيم و به لوازمش ملتزم باشيم.
    اين عالم، عالم امتحان است. برخي که امروز امتحان شدند، شايد در 20 سال پيش باور نمي کرديد که آنان چنين امتحاني بدهند. امتحان يعني اينکه از محتواي پرسش ها آگاهي نداشته باشي. يعني چيزهايي پيش مي آيد که خود انسان هم باور نمي کند. امتحان آن است که سوالش معلوم نباشد. خداوند هم حوادثي پيش مي آورد که براي اشخاص آشکار نباشد؛ تا مشخص شود هر كسي چه سرنوشتي دارد و چه موضعي خواهد گرفت. اينجاست که خطر متوجه همه مي شود.
    عوامل به وجود آمدن فتنه از نگاه امام علي(ع)
    


 روزنامه كيهان، شماره 21816 به تاريخ 21/10/96، صفحه 6 (معارف)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 58 بار
    



آثار ديگري از "آيت الله مصباح يزدي"
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله حقوقي دادگستري
متن مطالب شماره 99، پاییز 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است