|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد96/10/21: ژئواكونوميك جديد خاورميانه
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4495
پنج شنبه 22 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4239 21/10/96 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
 


سرمقاله 
ژئواكونوميك جديد خاورميانه


نويسنده: ايمان نوربخش

با اعلام شکست و پايان داعش از سوي ايران و برگزاري اجلاس سه جانبه سران سه کشور ايران، روسيه و ترکيه، ژئواکونوميک جديدي در منطقه خاورميانه در حال شکل گيري است. ترکيه که عضوي از ناتو است به علت اختلافات با آمريکا و حمايت هاي آن کشور از نيروهاي مخالف نظام ترکيه همانند فتح الله گولن و گروه هاي معارض کرد و کمک هاي تسليحاتي به آنها، عملا به سمت روسيه متمايل شده است.
    خريد سيستم ضدهوايي از روسيه و انعقاد قرارداد ۲۰ ميليارد دلاري احداث نيروگاه هسته اي با اين کشور، مويد اين موضوع است. همچنين به علت حمايت هاي آشکار اسرائيل از استقلال کردستان عراق، روابط آنکارا و تل آويو از آن زمان به شدت به سردي گراييده است. از طرف ديگر اختلافات عربستان و قطر باعث دودستگي در ميان کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس و ايجاد آشفتگي در ميان اعضاي آن به عنوان مهم ترين متحدان آمريکا در خاورميانه شده است. شدت اختلافات بين اين کشورها به حدي رسيده است که به باور صاحب نظران سياسي اجلاس اخير شوراي همکاري خليج فارس يکي از پرتنش ترين گردهمايي هاي خود را برگزار کرد و اين شورا اکنون در ضعيف ترين موقعيت خود از زمان تاسيس به سر مي برد؛ درحالي که بزرگ ترين پايگاه نظامي آمريکا در قطر قرار دارد، به هنگام محاصره اقتصادي قطر توسط عربستان و امارات، ايران و ترکيه به کمک قطر آمدند. افزايش تنش بين قطر و عربستان باعث نزديک شدن ايران و قطر و افزايش مبادلات تجاري آنها در ماه هاي اخير شده است.
    علاوه بر اين موارد، استراتژي عربستان در جنگ با يمن عملا به بن بست رسيده است. عربستان سعي داشت با ايجاد يک تنش جديد در لبنان موقعيت ايران را تضعيف کند تا بتواند خود را از باتلاق يمن خلاص کند. اما شکست طرح استعفاي اجباري حريري، نخست وزير لبنان و همچنين مرگ علي عبدالله صالح در يمن تمامي برنامه هاي اين کشور را نقش بر آب کرد. وضعيت آينده عربستان به عنوان مهم ترين متحد آمريکا در خاورميانه بعد از اسرائيل، به علت تنش هاي داخلي خانواده سلطنتي در هاله اي از ابهام قرار دارد. اعلام شتاب زده انتقال سفارت آمريکا در اسرائيل به بيت المقدس که به نظر مي رسد با هماهنگي عربستان بوده، قمار بزرگي است که به عنوان جديدترين راهکار براي تسريع انعقاد صلح بين اعراب و اسرائيل و مقابله با نفوذ ايران در منطقه ازسوي آمريکا اتخاذ شده است. در صورت شکست، اين اقدام عملا باعث تضعيف بيشتر عربستان و شکست استراتژي آمريکا در ايجاد يک ائتلاف از کشور هاي عربي و اسرائيل عليه ايران خواهد شد. مجموعه اين تحولات در منطقه خاورميانه منجر به تضعيف هژموني آمريکا در منطقه شده و هژموني جديدي با محوريت ايران در حال شکل گيري است.
    در ژئواکونوميک جديد خاورميانه، اقتصاد انرژي به خصوص صنعت گاز يکي از عوامل کليدي و تعيين کننده خواهد بود. بنابر مطالعات انجام شده توسط مجمع کشورهاي صادر کننده گاز، در ۲۵ سال آينده نيمي از مصرف انرژي در دنيا توسط گاز طبيعي تامين خواهد شد. با توجه به رشد مصرف انرژي، ميزان تقاضا براي گاز طبيعي در اين بازه زماني مجموعا ۵۰ درصد رشد خواهد داشت. عمده اين رشد تقاضا، براي توليد برق و در کشورهاي چين، هند و منطقه خاورميانه اتفاق خواهد افتاد. کشورهاي عضو مجمع صادر کنندگان گاز ۴۰ درصد از بازار گاز دنيا را در اختيار دارند و پيش بيني مي شود که اين نسبت در ۲۵ سال آينده ثابت باقي بماند. صادرات گاز در همين مدت ۶۰ درصد افزايش خواهد داشت که بيش از دو سوم آن از طريق خطوط لوله و بقيه آن به صورت LNG خواهد بود. در حال حاضر روسيه مهم ترين بازيگر صادرات گاز از طريق خط لوله و قطر مهم ترين بازيگر صادرات LNG است. پيش بيني مي شود که از سال ۲۰۲۰ ايران نيز در کنار اين دو کشور نقش تعيين کننده در هر دو حوزه انتقال گاز داشته باشد. عمده مقاصد صادرات گاز، اروپا، چين و هند خواهند بود و هر سه آنها براي تامين انرژي خودشان در سال هاي آينده نياز به منابع گازي خاورميانه دارند.
    در اين ميان ايران به علت داشتن سه خصوصيت کليدي نقش محوري و کليدي در بازار انرژي ايفا خواهد کرد. اولين خصوصيت اينکه ايران اولين کشور در دنيا به لحاظ مجموع منابع نفت و گاز است. علاوه بر اين ايران و قطر در بزرگ ترين ميدان گازي جهان سهيم هستند و همکاري آنها با روسيه مي تواند تاثير قابل توجهي بر بازار انرژي دنيا داشته باشد. در حال حاضر ميزان ذخاير گاز اين سه کشور مجموعا بيش از ۵۵ درصد کل ذخاير گاز دنيا است. در سال هاي گذشته قيمت صادرات گاز در دنيا به صورت منطقه اي و در اکثر قراردادهاي بلند مدت براساس قيمت نفت خام تعيين مي شد. اما در سال هاي اخير با تحولات حوزه انرژي، اين نوع قيمت گذاري رفته رفته کنار گذاشته شده و جاي خود را به قيمت گذاري «رقابت گاز با گاز» داده است. همگرايي توليدکنندگان عمده گاز باعث خواهد شد نوعي تقسيم بازار بين آنها صورت گرفته و از مازاد عرضه احتمالي جلوگيري شود.
    خصوصيت بعدي موقعيت منحصر به فرد جغرافيايي ايران است که به عنوان پل ارتباطي بين شرق و غرب و شمال و جنوب نقش کليدي در زمينه انتقال و ترانزيت انرژي بين کشور هاي توليدکننده و مصرف کننده ايفا خواهد کرد. براي مثال قطر زماني قصد داشت تا گاز خود را با احداث خط انتقال از مسير عربستان، اردن، سوريه يا عراق، از طريق ترکيه به اروپا صادر کند. همزمان با تشديد اختلافات با عربستان، دولت قطر پيگيري اين طرح را کنار گذاشته و به فکر مسير جايگزين از طريق ايران افتاده است. اين مسير از پشتيباني روسيه نيز برخوردار است و باعث خواهد شد ميزان عرضه و قيمت گاز صادراتي به اروپا توسط کشورهاي اصلي عضو اوپک گازي يعني ايران، قطر و روسيه تعيين شود. علاوه بر اين چين و هند به عنوان دو مصرف کننده اصلي انرژي در سال هاي آينده نيز براي اطمينان از تامين گاز و انتقال آن در طي سال هاي آينده نياز به ترانزيت آن از مسير ايران دارند.
    خصوصيت بسيار مهم ديگر امنيت و ثبات ايران است که اين عامل نقشي حياتي در تامين انرژي کشورهاي مصرف کننده دارد. اهميت اين مورد موقعي برجسته تر خواهد شد که در نظر داشته باشيم شرايط امنيتي و ثبات سياسي در بسياري از کشورهاي توليدکننده عمده انرژي در خاورميانه مهم ترين ريسک و دغدغه مصرف کنندگان بزرگ همانند چين است. در ميان ساير عرضه کنندگان عمده انرژي در دنيا هيچ کشوري نيست که هر سه خصوصيت فوق را در کنار هم داشته باشد و از اين لحاظ شرايط ايران استثنايي است. با توجه به تحولات پيش رو در دهه آينده لازم است سازمان بين المللي جديدي با مشارکت صادر کنندگان و مصرف کنندگان عمده انرژي با محوريت ايران و با هدف کنترل نبض بازار انرژي و عرضه و تقاضا در بازار و تامين منافع کشورهاي صادر کننده و مصرف کننده انرژي شکل گيرد. اين سازمان به لحاظ اهميت و دامنه نفوذ مي تواند جايگزين اوپک در حوزه انرژي شود. همچنين لازم است چشم انداز سياست خارجي کشور در خدمت رسيدن به اين هدف قرار بگيرد و سرمايه گذاري در زيرساخت هاي لازم براي تحقق اين امر در اولويت برنامه هاي اقتصادي دولت قرار گيرد.
    سرمقاله : ژئواکونوميک جديد خاورميانه
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4239 به تاريخ 21/10/96، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 51 بار



آثار ديگري از "ايمان نوربخش"

  اولويت هاي جديد بانك مركزي
ايمان نوربخش، دنياي اقتصاد 24/5/97
مشاهده متن    
  درس هايي از تك نرخي شدن ارز
ايمان نوربخش، دنياي اقتصاد 5/2/97
مشاهده متن    
  هوس استفاده از رانت سپرده هاي مردمي
ايمان نوربخش *، اعتماد 10/10/96
مشاهده متن    
  چالش ها و مزاياي حذف دلار
ايمان نوربخش*، دنياي اقتصاد 8/9/96
مشاهده متن    
  اقتصاد گردشگري
ايمان نوربخش، دنياي اقتصاد 11/8/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه روانشناسي
متن مطالب شماره 3 (پياپي 87)، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است