|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 96/11/24: الزامات يك طرح پرسروصدا
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3094
يكشنبه ششم اسفند ماه 1396



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3085 24/11/96 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
      


يادداشت 
الزامات يك طرح پرسروصدا


نويسنده: احمد عظيمي بلوريان *

اين روزها موج تازه اي در دولت و وزارت راه و شهرسازي به نام «بازآفريني شهري» به راه افتاده است که اگرچه ظاهري منطقي و زيبا دارد؛ اما بالقوه مي تواند رشته توسعه اقتصادي و اجتماعي در ايران را در هم بريزد و نتيجه اي وارونه نسبت به آنچه باور دولتيان است، به بار آورد. هدف اين بازآفريني، بازسازي دوهزارو ٧٠٠ محله در ۵۴۳ شهر با ظرفيت شش ميليون خانوار يا حدود ۲۵ تا ۳۰ ميليون نفر است که چيزي حدود دو برابر سطح تهران کنوني را خواهد پوشاند. نکات زير درباره احتمال بروز نتايج وارونه است. نکند که فردا روزي حرفي را که رئيس امور اقتصادي مجلس شوراي اسلامي زد که «ما الگو نداشتيم»، تکرار کنيم. مشکل ما نبود الگو نيست. کوتاهي و بي حوصلگي در خواندن اين الگوهاست. بازآفريني شهري الگو دارد؛ اما اين الگو بومي نيست، بلکه از غرب گرفته شده و به صورتي که بيان شده، مسئله مسکن را در ايران حل نمي کند. چرا؟ به اين دلايل:
    ۱- مسکن فرسوده در ايران برخلاف غرب تنها يک پديده شهري نيست. مسکن در همه روستاهاي ايران به صورت تاريخي و سنتي فرسوده بوده و هست. فرسودگي مسکن روستايي بازتاب نظام اقتصاد ارباب و رعيتي چندين هزارساله ايران است که در آن نظام عمده سود کشاورزي و توليد روستايي به ارباب مي رسيد و آنچه در دست روستايي باقي مي ماند، آن قدر کم بود که نمي توانست براي ساخت خانه خود آجر تهيه کند. خانه را با خشت خام مي ساخت که در نخستين زلزله خراب مي شد. بازسازي آن هم با خشت خام صورت مي گرفت و اين نهضت تا به امروز ادامه دارد. بيشتر خانه هاي تخريب شده در زلزله اخير در غرب کشور خانه هاي روستايي بودند. در برابر آن خانه اربابي در شهر با چنان مصالح با دوام و زيبايي ساخته مي شد که اگر امروز هنوز سر پاي خود ماندگار باشد، به ميراث فرهنگي تبديل مي شود. نمونه اين خانه ها را در شيراز و مشهد و تبريز و تهران به فراواني مشاهده مي کنيم.
     ۲- اگر مسئولان وزارت راه و شهرسازي بگويند که کار ما محدود به مسکن شهري است و مسئوليت مسکن روستايي مثلا با وزارت جهاد كشاورزي است، خود را بيشتر تابلو کرده اند؛ زيرا (الف) حاشيه نشيني که امروز بخش جدا نشدني از شهرها و نتيجه بي توجهي به روستاهاست، وابستگي اين دو نوع مسکن را به خوبي نشان مي دهد. (ب) هر خانه روستايي يک واحد توليدي است؛ در حالي که هر واحد مسکن شهري يک واحد مصرفي است. در افسانه ها و فولکلور روستايي ايران هرجا سخن از غذاخوردن است، از «نان و چاي» ياد مي شود. در تهران عزيز امروز ما با کافه ها و رستوران هاي فراواني سروکار داريم که صورت حساب يک ناهار چهار نفره سر به ٣٠٠، ٤٠٠ هزار تومان مي زند. پس اين سخن که «اگر درباره مسکن روستايي پرسشي داري، برو از وزارت جهاد كشاورزي بپرس»...
    نشان بارزي از شکاف و بيگانگي در تصميم گيري در امور آباداني کشور در بالاترين سطح دولت است. تصور ما مردم از دولت يک «هيئت» است؛ نه گروهي بيگانه که دور ميز نشسته اند.
     ۳- جمع کل مصالح ساختماني ما شامل سيمان، آهن و چوب در سراسر کشور محدود است. اين مصالح بايد در بازسازي بناهاي شهري و روستايي به کار رود. آيا دولت محترم حساب کرده است که مصالح مورد نياز براي ساخت صد هزار واحد مسکوني در سال در برنامه بازآفريني شهري چند درصد توليد داخلي است؟ و آيا چيزي براي مسکن روستايي باقي مي ماند؟
     ۴- آيا دولت محترم حساب کرده است که کارگر مورد نياز براي بازسازي اشاره شده در ١٠ سال آينده از کجا تامين مي شود؟ از روستاهاي ايران تامين مي شود يا از کارگران مهاجر؟ تضمين وجود کار در شهرها هر دو گروه را به حرکت درمي آورد. روستاها از گذشته خالي تر شده و نسل جوان به شهرها روي مي آورند. تنها سالخوردگاني که قدرت توليد و تحرک را از دست داده اند، در روستا باقي مي مانند. کشورهاي مهاجرفرست اطراف ما جشن مي گيرند. فروشندگان خارجي مانند دوره پس از ۱۳۵۲ که بهاي نفت سه برابر شد، به ايران هجوم خواهند آورد. در آن دوره کشتي هاي مصالح ساختماني كه به بنادر ايران مي رسيدند، براي تخليه بار خود چندين ماه معطل مي شدند. براي انتقال بارهاي تخليه شده کاميون کافي نبود. کارگران نه تنها از کشورهاي اطراف بلکه از فيليپين و کره به ايران مي آمدند. با اين تفاوت که آن روز ارز فراوان داشتيم؛ ولي امروز همه چيز داريم، جز ارز خارجي.
     ۵- تجربه فاجعه بار ساخت «مسکن مهر» چند درس آموزنده به مسئولان ما مي دهد که براي چيدمان «طرح ملي بازآفريني پايدار شهري» مي تواند سودمند باشد. نخستين درس وجود فساد در واگذاري پروژه ها بود که موجب صرفه جويي شرکت هاي پيمانکاري در کاربرد مصالح شده بود. اين صرفه جويي شامل ١) کاهش ميزان سيمان در بتون و ملات به کار رفته در بنا بود که موجب ريزش بناها در زلزله هاي اخير شد. ۲) کاهش ضخامت ديوارها تا حدي که صداي يک اتاق به راحتي به اتاق مجاور منتقل مي شد. ۳) کاهش کيفيت مصالح برقي و لوله کشي و اتصالات. اين عيوب در بناهاي تخريب شده به خوبي ديده مي شود و در بناهاي سالم در نخستين زلزله بعدي ديده خواهد شد.
     فاجعه ديگر مسکن مهر اين بود که پروژه ها در مسير راه هاي ميان شهري ساخته مي شد و به نام مردم محلي بود؛ اما به کام کارمنداني بود که در شهرها به کار مشغول اند. اين استراتژي بيشترين سود را به صنعت خودروسازي مي دهد و بيشترين سردرگمي و آلودگي محيط را به وجود مي آورد.
     ٦- دولت هايي که سر کار مي آيند، الزاما سليقه مشابهي با دولت هاي گذشته ندارند. در اروپا و آمريکا هم همين گونه است. در آمريکا دولت جمهوري خواه بسياري از مصوبات دولت دموکرات قبلي را نقض مي کند. بسياري از پروژه ها مانند کاهش آلودگي هوا که در دوره رياست جمهوري باراک اوباما بر پايه کنوانسيون هاي کيوتو و پاريس آغاز شده بود، در دوره رياست جمهوري ترامپ متوقف شد. دولت هاي ايران نيز نبايد پروژه هاي بلندمدت تنظيم کنند. شرايط اقتصادي ايران قابل پيش بيني نيست.
     ۷- «قابليت زندگي» و «جابه جايي» که در اين پروژه مورد تاکيد قرار گرفته، الزاما پديده هاي فيزيکي و روي زميني نيستند. پيشرفت اجتماعي نيز نوعي جابه جايي است. دولت هاي ايران بايد بتوانند زندگي اجتماعي ميليون ها نفر مردم بينواي روستايي را تعالي بخشند.
     ۸- با کاهش محسوسي که روزانه در ارزش پول ملي رخ مي دهد، آن ٧٥هزار ميليارد تومان بودجه سالاانه اي که براي پروژه در نظر گرفته شده هنوز به سال سوم نرسيده، دو برابر مي شود. شک داريد نگاه کنيد به کاهش ارزش ريال در برابر ارزهاي معتبر بين المللي در سه ماه گذشته. نگارنده در يک مقاله نوشته بودم که امضاي وزير اقتصاد و دارايي و رئيس بانک مرکزي روي اسکناس ها براي خنده و پزدادن بچه هاي آنها نيست، بلکه بايد تضميني بر حفظ ارزش مبادلاتي آنها باشد.
     ۹- اگر به هر صورت دولت محترم توانست اين پروژه را به رغم مشکلاتي که در بالا ذکر شد، با موفقيت پياده کند، بايد بتواند از آنها به عنوان الگويي در کاهش آلودگي محيط استفاده کند. يکي از عوامل آلودگي محيط در محلات قديم و حتي نوساز شهري که يکسره تکرار مي شود، کشتن ميليون ها گوسفند در خانه و کوچه است. خون و آلودگي هاي ناشي از اين کشتارها در محلات شهري پخش مي شود و مردم و به ويژه کودکان را بيمار مي کند. اين کشتارها در هزار سال پيش عامل مهمي در آلودگي شهر نبود؛ زيرا شمار آنها کم بود. اين نويسنده در جاي ديگري پيشنهاد کرده بودم که در هر محله فضاي کوچکي مانند يک اتاق به اين کشتارها اختصاص داده شود، به نحوي که بتوان خون و آب شست وشو و ضايعات کشتن قرباني را جمع آوري کرد. اما کو گوش شنوا؟
    * استاد پيشين دانشگاه مريلندیادداشت: الزامات يک طرح پرسروصدا
    


 روزنامه شرق ، شماره 3085 به تاريخ 24/11/96، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 28 بار
    



آثار ديگري از "احمد عظيمي بلوريان "

  كشتار آمريكايي
احمد عظيمي بلوريان *، شرق 29/11/96
مشاهده متن    
  ديوانه ها مشغول كارند
احمد عظيمي بلوريان *، شرق 16/11/96
مشاهده متن    
  ترامپ، هديه اي به مردم جهان
احمد عظيمي بلوريان *، شرق 4/11/96
مشاهده متن    
  سهم ما در خزر
احمد عظيمي بلوريان *، شرق 17/10/96
مشاهده متن    
  بازي با آتش در بيت المقدس
احمد عظيمي بلوريان، شرق 27/9/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله جهاني رسانه - نسخه فارسي
متن مطالب شماره 23، بهار و تابستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است