|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران96/11/24: آدميان خفتگانند چون بميرند بيدار شوند
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6881
يكشنبه يكم مهر ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6717 24/11/96 > صفحه 10 (تاريخ) > متن
 
      


آدميان خفتگانند چون بميرند بيدار شوند
زندگي و زمانه آنه ماري شيمل، شرق پژوه و اسلام شناس بزرگ آلماني

نويسنده: مونا فاطمي نژاد*


    
    شناخت فرهنگ و تمدن مشرق زمين از موضوعات پرجاذبه در بين پژوهشگران غربي است که در دوره هاي مختلف تاريخي و به طور خاص از عصر روشنگري به بعد به اهداف و انگيزه هاي گوناگون جالب توجه بوده است. درحالي که جنبه هاي استعماري در مطالعات شرقي انگليسي ها و فرانسوي ها بيشتر ديده مي شد، در دنياي آلماني زبان ها اين نگاه سودجويانه کم رنگ تر بود. دستاورد نگرش اخير، پيدايي تحقيقاتي شد که محققان آن رويکردي علمي تر داشتند. آنه ماري شيمل مشرق شناس، مورخ تاريخ اسلام و مولوي پژوه از برجسته ترين اين انديشمندان است.
    آنه ماري شيمل هفتم آوريل سال 1922ميلادي در اِرفورت آلمان و در خانواده اي پروتستان مذهب متولد شد. مادرش خانه دار و پدرش کارمند اداره پست و تلگراف بود. خانواده مادري او دريانورد بودند که مهم ترين ره آورد زندگي در کنار آنها امري نبود جز اشتياق آنه ماري به آشنايي با فرهنگ ملل مختلف و برخورداري وي از روحيه تسامح و تساهل. عرفان و فلسفه دوستي پدر و کوشش او به منظور آموزش مهارت هاي متعدد به دخترش، چون نامه نگاري و تندنويسي، يا تشويق او به دانش اندوزي به نوعي ديگر بر شخصيت آنه کوچک سال تاثير گذاشت.
    در هفت سالگي با خواندن کتاب داستاني که ريشه در فرهنگ شرقي داشت، بسيار زودهنگام اما مصمم، راه آينده را براي خود ترسيم کرد. «انسان ها در خواب اند و آن هنگام که مي ميرند، بيدار شوند» بندي از آن روايت بود که به نقل از شيمل، چون آذرخش بر خاطر او اثر گذاشت. او مي گويد «در اين لحظه مي دانستم که اين راه، راه من است و مشرق زمين، اين شرق حکمت عارفانه مقصود من است». 10 سال بعد متوجه شد آن گزاره نغز و نيکو سخني از محمد(ص) پيامبر مسلمانان است.(1)
    سال 1933 وقتي که يازده ساله بود، آدولف هيتلر به صدراعظمي آلمان رسيد. شيمل در خاطرات خود يادآور مي شود تا چه حد اين موضوع موجب ناراحتي پدر و مادرش شد. در پانزده سالگي به علت شيفتگي فراوان به زبان هاي شرقي، مطالعه زبان عربي را زيرنظر دکتر هانس النبرگ آغاز کرد. اين در حالي بود که در آن تاريخ، بعضي از مردم آلمان به علت برخي احساسات نژادپرستانه ديد مثبتي به عرب ها نداشتند و آنه آموختن اين زبان شرقي را از هم کلاسي هاي خود پنهان مي کرد. دو سال بعد، در سربازي نيز کتاب آموزش عربي آنه ماري از او گرفته و از خواندنش محروم مي شود.
    پس از اخذ ديپلم شيمل ناچار به انجام 6 ماه خدمت سربازي شد چون بدون انجام اين خدمت امکان نامنويسي در دانشگاه نبوده است.
    وي در دوران سربازي با نگاشتن نامه اي به امام جماعت مسلمانان در برلين، از او مي خواهد فرصتي فراهم آورد تا به لاهور سفر کند. او در نامه اش نوشته بود، به منظور آشنايي بهتر با آيين محمدي و زبان هاي هندي و عربي تمايل دارد به مدت يک سال با خانواده اي لاهوري زندگي کند. اين خواسته و آرزوي وي تحقق نيافت، اگرچه بعدها در 1982 خياباني در لاهور به نام آنه ماري شيمل نامگذاري شد. سپتامبر 1939 همزمان با حضورش در اردوگاه، آتش دومين جنگ جهاني افروخته شد.
    با شروع جنگ آنه ماري براي رهايي از خدمت اجباري دو راه بيشتر نداشت، يا پزشکي بخواند يا علوم طبيعي که راه دوم را برگزيد. ضمناً با تحصيل در رشته علوم طبيعي در کلاس هاي شرق شناسي هم حاضر مي شد. سرانجام متاثر از ارنست کونل، مدرس مطالعات هندي – اسلامي، به طورکلي رشته طبيعي را کنار گذاشت. مطالعه رسمي زبان هاي عربي و فارسي و ترکي و پژوهش هاي شرق شناسانه او از همين مرحله آغاز شد.
    سال 1941 با شروع جنگ آلمان و شوروي، وقتي که فقط نوزده سال داشت از رساله دکتراي خود با عنوان «خليفه و قاضي در مصر در اواخر سده هاي ميانه» دفاع کرد. دوران دانش آموختگي در کنار درس و پژوهش هاي دانشگاهي، تابستان ها در کارخانه توليد تلفن کار مي کرد. پس از فارغ التحصيلي اما شغلي مناسب تر يافت و در وزارت امورخارجه استخدام شد. وظيفه اصلي او در وزارتخانه، ترجمه نامه نگاري ها و نوشته هاي ترکي بود.
    همزمان با اشتغال در دستگاه امورخارجه، دو تحقيق تاريخي تدوين کرد، يکي تصحيح تاريخ حلب ابن نديم و ديگري تنظيم فهرست اعلام عربي ابن اياس. شيمل در همين مدت و در آخرين سال جنگ، يعني 1945 که پدرش را در آوردگاه جهاني از دست داد، رساله استادي خود را هم به پايان رساند. موضوع اين رساله اش حاکمان نظامي در امپراطوري مملوکان بود. در خاتمه جنگ زيرنظر امريکايي ها در شهر ماربورگ مدتي در اسارت زيست تا پس از صلح که به تدريج زمينه آزادي او و ديگر کارکنان وزارتخانه فراهم شد.
    بين سال هاي 1946 – 1953 تدريس در رشته هاي زبان و ادبيات عربي و معارف اسلامي را در دانشگاه ماربورگ برعهده داشت. در همين روزهاي آموزگاري در دانشگاه يادشده موفق شد در سال1951 دومين مدرک دکتراي خود را در رشته تاريخ اديان دريافت کند. عنوان اين پايان نامه شيمل «عشق عرفاني در اسلام» بود. در سال 1954 دانشگاه آنکارا از او به منظور تدريس در رشته تاريخ دعوت کرد. او پس از پذيرفتن اين دعوت راهي ترکيه شد. سکونت در آن کشور فرصت مناسبي فراهم آورد که پژوهش هايي نو در باب زبان ترکي و تاريخ اسلام حاصل شود.
    آنه ماري شيمل در سي وهفت سالگي به آلمان برگشت اما زندگي دوباره در زادگاه چندان براي او خوشايند نبود. در اين برهه، نداشتن شغل و پريشاني و افسردگي ناشي از آن موجب شد به خودکشي هم فکر کند. او تصميم گرفته بود در رود راين به اين سرگرداني خود پايان دهد.اما سرانجام، سال 1965 پس از سفري به امريکا زمينه تدريس او در دانشگاه هاروارد مهيا شد. او در دوره ليسانس تاريخ، کلاس هاي فرهنگ هند و اسلامي برگزار مي کرد. در کنار تدريس در هاروارد بين سال هاي 1967 – 1992 همايش هاي گوناگوني در خصوص خوش نويسي اسلامي برگزار کرد. 10 سال نيز در موزه متروپوليتن آن کشور در جايگاه کارشناس خط هاي اسلامي افتخار همکاري داشت. خواندن متن هاي عربي و فارسي و ديگر زبان هاي شرقي در آثار هنري، وظيفه اصلي او در موزه بود.
    بخش عمده اي از پژوهش هاي شيمل بررسي زواياي گوناگون زيست مولوي (604 – 672 هجري قمري) شاعر، صوفي و عارف شرقي است. کتاب «شکوه شمس» در کارنامه او نشاني آشکار از شيفتگي اش به مولاناي فارسي زبان است. استادي و مهارت او در بررسي تاريخ حيات مولانا و آثارش موجب شده است، همانا از شيمل در مقام مولوي شناسي برجسته ياد شود. از ديدگاه او «گستره شعر رومي آن قدر وسيع است و از نظر جنبه هاي مختلف تجربه عرفاني به قدري غني است و در عين حال به قدري انساني که جاي تعجب ندارد. آثار عظيم او طي قرن ها بارها تفسير شده است و بخش عظيمي از شعر عرفاني اسلام از او متاثر شده است و شگفت انگيز نيست که اشعار او در گستره امپراطوري عثماني يا در سواحل هندوستان و شرق بنگلادش يا در سراسر گيتي خوانده شود.»
    شيمل همواره در فرصت هاي گوناگون با مسافرت به کشورهاي آسيايي و آفريقايي کوشيد از نزديک با زيست مردمان مشرق زمين آشنا شود. به طور خاص، از 1958 به سرزمين هاي شرقي – اسلامي متعددي چون سوريه، اردن، مصر، سودان، تونس، مراکش، عربستان، افغانستان، پاکستان و... سفر کرد.
     او پيش و پس از انقلاب اسلامي به ايران هم آمد. نخستين سفر او در 1936 بود و ديگر بار در 1971 با هدف حضور در جشن هاي دوهزاروپانصد ساله رهسپار ايران شد. سال هاي پس از انقلاب هم در 1995 و سپس 2002 به کشورمان سفر کرد. در مسافرت اخيرش با برپايي همايشي تحت عنوان عرفان: پلي ميان فرهنگ ها از شخصيت علمي شيمل تجليل شد و دکتراي افتخاري از دانشگاه الزهراي تهران دريافت کرد.
    دوران بازنشستگي شيمل نيز با پژوهش و کوشش در حوزه هاي تاريخ اسلام و شرق شناسي سپري شد. ازجمله فعاليت هاي او در اين برهه همکاري با سازمان کنفراس اسلامي(2) بود که در مطالعات تاريخ و فرهنگ هندي – اسلامي با اين سازمان مشارکت داشت. آنه ماري شيمل در هشتادويک سالگي و پس از سال ها سختکوشي در مسيرشناخت و شناسايي دنياي شرق، در 26ژانويه2003 درگذشت. بر آرامگاه او به زبان عربي چنين نگاشتند که آدميان خفتگانند چون بميرند بيدار شوند.
    
    منابع در دفتر روزنامه موجود است
    
    *کارشناس ارشد تاريخ اسلامآدميان خفتگانند چون بميرند بيدار شوند / زندگي و زمانه آنه ماري شيمل، شرق پژوه و اسلام شناس بزرگ آلماني
    


 روزنامه ايران، شماره 6717 به تاريخ 24/11/96، صفحه 10 (تاريخ)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 67 بار
    



آثار ديگري از "مونا فاطمي نژاد"

  زنگ آغاز نظام آموزشي جديد در جنوب ايران / نگاهي به تاريخچه مدرسه « سعادت مظفري » و باني آن احمدخان دريابيگي
مونا فاطمي نژاد*، ايران 24/3/97
مشاهده متن    
  زنان افغان زير چادر اصلاحات / نگاهي به سياست هاي اجتماعي امان الله ، پادشاه پيشين افغانستان
مونا فاطمي نژاد*، ايران 4/2/97
مشاهده متن    
  پايان راه بانوي آهنين / زندگي و مرگ نخستين نخست وزير زن تاريخ بريتانيا
مونا فاطمي نژاد*، ايران 28/1/97
مشاهده متن    
  آتاتورك و سياست هاي دوپهلو در اصلاح وضعيت زنان
مونا فاطمي نژاد، ايران 28/9/96
مشاهده متن    
  عصر كشتي هاي مدرن / نظري به جلد دوم«دريانوردي ايرانيان» نوشته اسماعيل رائين
مونا فاطمي نژاد*، دنياي اقتصاد 17/7/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه علوم زمين و معدن
متن مطالب شماره 148، مرداد 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است