|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق96/11/24: پوپوليسم؛ آن روي سكه دموكراسي
magiran.com  > روزنامه شرق >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3289
دو شنبه 21 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3085 24/11/96 > صفحه 15 (سياست) > متن
 
      


پوپوليسم؛ آن روي سكه دموكراسي



شرق: روز گذشته نشست نقد و بررسي کتاب «پوپوليسم چيست؟» در مرکز پژوهش هاي علمي مطالعات استراتژيک خاورميانه با همكاري انجمن علوم سياسي ايران برگزار شد. بعد از انتخاب دونالد ترامپ به رياست جمهوري آمريكا، بحث راجع به پوپوليسم بين محققان و انديشمندان سياسي بالا گرفت. نويسنده كتاب، «يان ورنر مولر»، انديشمند سياسي آمريکايي است كه سال هاي زيادي درباره پوپوليسم تحقيق كرده است. ساختار كلي كتاب از پنج بخش تشكيل شده است. نويسنده در بخش اول كتاب به بررسي اين نكته مي پردازد كه چه كساني پوپوليست هستند و اين برچسب به چه كساني اطلاق مي شود. در بخش دوم تفكر كلي پوپوليست ها را مورد پژوهش قرار داده و اهداف سياسي آنها را بررسي مي كند. در بخش سوم كنش ها و فعاليت سياسي پوپوليست ها را تبيين مي كند و نشان مي دهد كه ابزارهاي آنها براي حفظ قدرت و مسند سياسي چيست. در فصل بعدي، تلاش مي كند راهكارهاي مقابله و واكنش نسبت به اين پديده را ارائه دهد و در فصل آخر به نتيجه گيري مباحث ارائه شده در كتاب مي پردازد. آنچه در ادامه مي خوانيد گزيده اي از صحبت هاي مراد ثقفي و محمدمهدي مجاهدي در نشست مذكور است.
     مراد ثقفي: در جواب به پرسش «پوپوليسم چيست؟» بايد اين مفهوم را شاخص مند كنيم و آن را از نظر تشكيلاتي و رويكردهايش به حزب يا ضدحزب بررسي كنيم. راه ديگر بررسي پديدارشناسانه اين مفهوم است؛ همان كاري كه وقتي مي خواهيم ماركسيسم، ليبراليسم يا نئوليبراليسم را تبيين كنيم، انجام مي دهيم. نقد اصلي به كتاب «پوپوليسم چيست؟» (كه البته خود نويسنده هم به آن اشاره مي كند) اين است كه كتابي توصيفي است و تعريف دقيقي از پديده پوپوليسم نمي دهد. درباره تبيين عميق پوپوليسم، من فقط كتاب ارنستو لاكلائو را مي پسندم. او كه آرژانتيني و شاهد برآمدن پرون بود (پرون در تاريخ آرژانتين به نوعي جايگاه مصدق را در تاريخ ايران داشت)، نگاه ديگري به گفتارهاي مردم گرا دارد و به نوعي همه را پوپوليست مي داند. نقد دوم اين است كه نويسنده فرض را بر اين مي گذارد كه پوپوليسم بد است و بايد كنار گذاشته شود. ولي اين سوال براي خواننده پيش مي آيد كه چرا پوپوليسم بد است؟ در كتاب، بدبودن پوپوليسم در مقابل چيز ديگري مي آيد كه آن هم خودبه خود خوب در نظر گرفته مي شود؛ يعني «دموكراسي نمايندگي». نقد سوم اين است كه نويسنده مي گويد مردمي كه به دنبال پوپوليست ها مي روند، لزوما خود پوپوليست نيستند. اگر بگوييم پوپوليست ها مردم را فريب مي دهند، در اين حرف اين پيش فرض نهفته است كه مردم را به راحتي مي توان فريب داد. كارل اشميت مي گويد اتفاقا پوپوليست ها از دموكرات ها دموكرات تر هستند و اين به يك معنا حرف درستي است. مثلا در مورد ايران آقاي احمدي نژاد را پوپوليست مي دانند ولي آيا آقاي هاشمي، خاتمي و روحاني پوپوليست نيستند؟ چون به هر حال آنها هم به مردم رجوع كردند. پيشنهاد من اين است كه اگر به جاي واژه «مردم» از «ما مردم» استفاده كنيم، اين سوء تفاهم از بين مي رود. معادل فارسي پوپوليسم چيست؟ «ايسم» به معني مكتب اصالت است، پس معادل آن «مكتب اصالت مردم» است. علي الاصول دموكراسي هم همين معناي قدرت و اصالت مردم را مي دهد. وقتي مي گوييم پوپوليسم بد است، حواسمان نيست كه دموكراسي هم بر اساس مردم بنا شده است. در متون علوم سياسي، مردم يك وضعيت پيشيني ملت است. ملت وعده اي تاريخي است كه در آن آزادي، برابري، قانون، برخورداري از حداقل هاي زندگي و دولتي وجود دارد كه خشونت را در انحصار خود دارد. چرا مي گوييم دولت-ملت؟ اين اصطلاح نتيجه بحثي تاريخي بود. عده اي گفتند ما مردمان مختلف در كنار هم تبديل به چيزي به نام ملت بشويم. چرا؟ براي اينكه هيچ گروهي يا فردي به خاطر پول يا نژاد يا جايگاه خود از رانت خاصي برخوردار نباشد و اگر كسي قدرت نداشت بالا بيايد، از او حمايت شود. حال اگر تكه اي از اين ملت از بازي برابري بيرون گذاشته شود چه؟ آيا مي توان به او گفت تو هم ملت هستي؟ مي شود يك نفر ٧٠٠ هزار تومان حقوق بگيرد و يك نفر ٧٠٠ ميليون تومان؟ از برنامه سوم توسعه به بعد يك سري كارشناس هميشه وضعيت اقتصادي ما را با عدد و رقم حلاجي مي كنند. هيچ كسي هم نمي پرسد در اين حلاجي جمعيت ٢٥ درصدي زير خط فقر كجا قرار مي گيرند؟ يك نفر در نزديكي ما از گرسنگي مي ميرد، درحالي كه او هم مثل ما يك راي دارد. سياست تنها اميد مردم نااميد است. معلوم است كه اگر در اين شرايط يك نفر از مردم راستين حرف بزند، اين نااميدان به او مي گروند. عوام گرايان روي اين اميد حساب باز مي كنند و اين قضيه در همه جاي دنيا صادق است. پوپوليسم آن روي سكه دموكراسي است. دليل رشد آن هيچ چيزي نيست جز شكست ليبرال دموكراسي. در آخر كتاب نويسنده جمله اي را از لاكلائو نقل مي كند مبني بر اينكه ساخت يك ملت وظيفه اصلي «سياست راديكال» است. دست راستي ها و اقتصاد بازار آزاد نتوانستند ملت بسازند و اين وظيفه چپ است كه ملت بسازد. تا زماني كه بخشي از مردم از ملت كنار گذاشته مي شوند، كماکان با پديده پوپوليسم روبه رو خواهيم بود.
     محمدمهدي مجاهدي: پوپوليسم در آثار فلسفي قرن بيستم معناي گسترده اي دارد و مي توان تمايز آن را با دموكراسي نمايندگي مشخص كرد. اين كتاب كوشش صميمانه اي است براي باز كردن اين مفهوم و من فكر مي كنم نويسنده بدون اينكه قصد داشته، نشان مي دهد كه پوپوليسم مفهوم متناقضي است. كار جالبي كه در اين كتاب اتفاق مي افتد، توصيف فهم پوپوليستي از پوپوليسم است. پوپوليسم برخلاف توصيفات عميق تر و فلسفي تري كه براي توضيح فاشيسم و نازيسم از آن استفاده شد، در ٢٠ سال اخير يك جريان لزوما راست دانسته نمي شود. جرمي كوربين يا برني سندرز نيز كه از پايگاه چپ حركت مي كنند، مصداق هاي متاخر پوپوليسم هستند. در توصيفات اخيرتر، پوپوليسم يك توسع معنايي و مفهومي پيدا كرده كه به موجب آن تفاوت پوپوليسم راست و چپ ظاهرا بي اهميت مي شود. ما در نحوه فهم خير عمومي و براي تشخيص آن دو گرايش عمده داريم: گرايش اول اين است كه از خود مردم بپرسيم و گرايش دوم اين است كه متخصصان بهتر مي توانند خير عمومي را تشخيص دهند. هر سياست مدار از هر طيف سياسي چپ و راست اگر در مسير رجوع به مردم، از زبان آنها در ساخت قدرت حمايت كند، در تحليل هاي متاخرتر متهم به پوپوليسم مي شود. اين همان چيزي است كه قديم تر به آنها طيف دموكرات مي گفتند كه در مقابل جمهوري خواهي قرار مي گرفت. ايده دموكراسي مي گفت خير عمومي در گرو اين است كه نوعي رقابت آزاد فردگرايانه در جامعه تضمين شود و حاصل آن رقابت نشان خواهد داد كه خير عمومي چيست؛ يعني خير عمومي به صورت پيشيني قابل تشخيص نيست و بايد شرايط تضمين آن را فراهم كرد كه فقط مهياساختن شرايط بازار آزاد است و فقط در آخر بازي است كه خير عمومي مشخص مي شود. كسي هم از آخر بازي خبر ندارد. جمهوري خواهان معتقد بودند خير عمومي را مي توان به طرز پيشيني تشخيص داد و آن را مي توان در جامعه پياده كرد، يعني مي توان مردم را آموزش داد براي اينكه خير خودشان را تضمين كنند. به ايده دموكراتيك اوليه درحال حاضر و در بستر وقايع تاريخي ٣٠ ساله اخير پوپوليسم گفته مي شود. چرا اين طور شد؟ اين وضعيت حاصل كالايي شدن دموكراسي است. دموكراسي آمريكايي در سير جهاني شدن اقتصاد و كالايي شدن همه ارزش ها به سراسر جهان سفر كرد و در اين روند دموكراسي تبديل شد به خريدن راي و افكار عمومي. سياست نئوليبرالي در هم تنيده با بازار آزاد متاخر، دموكراسي را به يكي از مكانيسم هاي بازار تبديل كرده است. اتقاقي كه در چنين پروسه اي مي افتد خريد و فروش محروميت در قبال راي است.
    پوپوليسم؛ آن روي سكه دموكراسي
    


 روزنامه شرق، شماره 3085 به تاريخ 24/11/96، صفحه 15 (سياست)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 32 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
راهبردهاي توسعه در آموزش پزشكي
متن مطالب شماره 2 (پياپي 10)، پاييز و زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است