|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 96/12/22: عكس را مي توان امتداد زمان معني كرد
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3127
پنجشنبه سي ام فروردين ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3108 22/12/96 > صفحه 9 (هنر) > متن
 
      


عكس را مي توان امتداد زمان معني كرد
گفت و گو با جواد جلالي، برگزيده عكس جشنواره فيلم فجر

نويسنده: بهناز شيرباني


    جواد جلالي در افتتاحيه سي وششمين جشنواره فيلم فجر، سومين سيمرغ عکاسي فيلم را براي فيلم «پريناز» دريافت کرد؛ فيلمي که بعد از هشت سال و پس از رفع توقيف به اکران رسيد و عکس هايش در اين جشنواره ديده شد. با جلالي درباره نگاهش به عکاسي فيلم گفت وگويي داشتيم که شما را به خواندن آن دعوت مي کنيم.
    
     عکاسي طبيعت، اجتماعي و سينما محوريت کارهاي شما را تشکيل مي دهد. فريم درست از نظر شما چه مفهومي دارد؟
     در ابتدا به نظر من عکس را مي توان امتداد زمان معني کرد، چراکه چرايي و بودمان را مي توانيم در امتداد اين ثبت ببينيم. به اعتقاد من هر کاري که در اين جهان انجام مي دهيم، بايد در جهت بهبود کيفيت و نگاهمان به زندگي باشد، در جهت رسيدن به انساني که به آن بشارت داده شده ايم. فريم درست هم شامل همين کيفيت مي شود؛ آن و لحظه اي که حس و فکر، شعر و شعوري را در مخاطب به وجود بياورد و بذري در ذهن او بکارد که به وقتش جوانه خواهد زد و بستر درستي براي انتخاب ها، سلايق، نحوه زندگي و اهميت بودن فراهم بياورد. درست بودن آن هم ذاتا از تاثيرگذاري هنر در پرتو اجتماعي، انساني نشئت و شکل مي گيرد و بايد قلب مخاطب را نشانه گرفت. به طورکلي عکاسي براي من امتداد لحظه و مانايي حسي آن است. دريافت عکاس از آنچه مي بيند و به زبان تصوير معني مي کند، در طول زمان و بردار محتوايي آن است که معني مي شود. هيچ وقت خودم و دوربينم را محدود به سينما يا عکاسي اجتماعي يا طبيعت نکرده ام. دوربين صرفا وسيله و ابزاري براي بيان است؛ بيان دريافت و شيدايي هنرمند؛ از مواجهه با خودش تا تاثيرات پيرامونش. اين مديوم تا جايي براي من دوربين عکاسي است و لحظات زياد ديگري را با باغباني کردن يا ساززدن و دغدغه هاي ديگرم سپري مي کنم. از طرفي بسياري از فريم ها را بدون دوربين و تنها با چشم و حافظه شخصي ثبت مي کنم. بيش از عکاسي فيلم به پروژه هاي شخصي خودم که در اين سال ها به انسجام خوبي رسيده، مشغولم. مردم نگاري، طبيعت، انسان و مفاهيمي که بتوانند مخاطب را در جاي درستي از آگاهي نسبت به آنچه خالق اثر به عنوان عکاس ديده قرار بدهند؛ انتخاب بخشي کوچک از کليتي بزرگ و نامحدود، براي بيان لايتناهي و بي نهايتي که در عين دقت و آگاهي از چگونگي به تصويرکشيدن آن داريم.
    
    
از عکاسي فيلم صحبت کنيم؛ چه چيزي اين بخش را براي شما جذاب تر مي کند؟ از رابطه عکاس فيلم با کارگردان و تعامل در اين زمينه صحبت کنيد.
     خود سينما بستر کاملي است از تمام هنرهايي که دوست داري تجربه اش کني. ناخودآگاه در چگونگي استفاده از مديوم هاي ديگر هنر قرار مي گيري. ثبت عکس در سينما وجوهات خاص و ويژه اي براي من دارد که شايد مهم ترينش ديدن و ثبت کاراکترها و پرسوناژهاي دور و نزديک و متفاوتِ جهانمان با مختصات جغرافيايي، شخصيتي و روان شناسانه آنها در جامعه به زبان دوربين است. از طرفي آشنايي کارگردان به اين علم به هرکدام از کساني که در تيم کار مي کنند، کمک مي کند، زيرا او جهان خودش را مي شناسد و به دنبال تاييد يا تشويق کسي نيست و پيگير روياي خويش است. اين تمرکز به تمام عوامل کمک مي کند که بهترين خودشان باشند.
    
     از کادربندي متفاوتتان در اين سال ها در عکاسي سينما بگوييد. در «بدرود بغداد» مشخصا، زمزمه با باد و پريناز، بازيگر را صرف نظر از نام و شهرتش عکاسي مي کنيد و بعضا در لانگ شات هاي شما شناخته نمي شوند.
     من از عکاسي خياباني، طبيعت با نگاهي که سال ها پيگيرش بودم به سينما آمدم و با دغدغه هايي در ترکيب بندي و استفاده از فضاي مثبت و منفي زياد در کادرهايم که هميشه با من بوده و آن را با سينما نيز قسمت کردم. درواقع طعم ديدن کاراکتري در فيلم برايم به اندازه ديدن واقعي همان شخصيت در دل جامعه بود و به همين خاطر صرفا اينکه بازيگري مقابل دوربين است برايم بي معني بود و ثبت بودِ واقعي او برايم مسئله جدي شد. استفاده از گوشه هاي کادر و ترکيب بندي هاي غيرمتعارف شايد از تعلق خاطر هميشگي من به دوبيتي ها، هايکو و اساسا هنر ميني مال مي آيد. در رسيدن به اين ترکيب بندي هميشه سعي ام بر اين بوده که به هيچ بودن و همه چيزبودن انسان توجه کنم. به تنگناي ساخته ذهن و گشايشي که در بلنداي افق خود زيبا و نجات دهنده است.
    
     امسال جايزه بهترين عکس فيلم به مجموعه عکس هاي «پريناز» اهدا شد؛ فيلمي که بعد از سال ها از توقيف بيرون آمد و اکران شد. کمي از پروسه عکاسي اين فيلم صحبت مي کنيد؟
     بهرام بهراميان، فيلم سازي است که عکس را مي شناسد و به آن اهميت مي دهد. اينکه کارگردان به عنوان خالق اثر سينمايي به ريشه و اصل سينما آگاه باشد و اهميت بدهد و بداند فيلمش از فريم هايي ساخته مي شود که شناخت درست ميزانسن، نور و حرکت در هرکدامشان منجر به شعورمندي و زيبايي و روايت بهتر خواهد شد، اهميت زيادي دارد.
    
    دوربين به دور بازيگران و هنرورانِ صحنه که در هيئت مردمان عادي هستند چرخ مي زند؛ دور چرخ وفلکي که معلق است و به زمين نشسته و مردي زير آن مرده است، همچنان مي گردد. مانند تاير دوچرخه اي که به زمين خورده است و تاب مي خورد. ما نيز تاب مي خوريم.
     در صحنه، کارگردان است که دنياي فيلم را مي سازد و عکاس از دنيايي که او مي سازد عکاسي مي کند. اينکه کارگردان، آگاه به هنر سينما و سليقه بصري، زيبايي شناسي و جامعه شناسي باشد، فيلمش، ابعاد تازه تري را تجربه مي کند و همين طور عکاس به عنوان شخصي که آنچه را که کارگردان مي سازد به فريم تبديل مي کند. در «پريناز» از لنز نيکون آنالوگ استفاده کردم، همين طور لنز کنون آنالوگ که ديافراگم باز و شکل عدسي آنها در ثبت فريم هاي شبانه بسيار به من کمک کرد. روز در روايت خودش فيلمي اجتماعي و شهري بود که در حين ثبت عکس هاي فيلم، معماري شهري، مردم و زندگي روزمره و عکاسي خياباني را مد نظر داشتم. شخصيت اصلي داستان را که دختري کوچک با انرژي وسيع بود، تقريبا در تمام قصه با لنز ۸۵ و ديافراگم يک و چهار ديدم. به نوعي جداکردنش از پيرامونش و اهميت وجودي او در سير درام برايم اهميت داشت.
    
     و اين دومين تجربه با بهرام بهراميان بود.
     بله. فيلم «آل» را با هم کار کرديم. معماري ارمنستان، سرما و فضاي انساني خاصي داشت، در عکاسي از آل سعي کردم از همه اين ويژگي ها به درستي استفاده کنم. قصه بر مدار ذهن و باورهاي سنتي آن مي گذشت. ايروان شهري که روايتي خاص از نسل کشي را به دل داشت و در گوشه و کنار آن سعي در به وجودآوردن موقعيت جديد و حسي تازه کردم. مردماني که زندگي جالبي داشتند و فرهنگي که غالبا از شرايط آن اقليم نشئت مي گرفت. از تهران و مرحله انتخاب بازيگر و تست گريم و لباس، در دفتر آقاي معلم تا ارمنستان و دوباره تهران، با تيم همراه بودم. دغدغه بهرام بهراميان و جنس دکوپاژش براي آن فيلم و نورهاي درخشان فرشاد محمدي عزيز بسيار لذت بخش بود. از آنجايي که قصه فيلم را عنوان فيلم در خودش دارد، براي من هم جالب بود که موجودي به نام آل را چگونه عکاسي خواهم کرد. تعدد لوکيشن و تنوع بصري، استفاده از رنگ و کنتراست، نماهايي باز که با لنز تله و ديافراگم باز کار کردم، از تجربه هاي خوبم در آل بود. پلان هاي زيادي در شب داشتيم که در قصه زيبا نوشته شده بودند و مقابل دوربين نيز درخشان بود. با تک لنز ۵۰ و ۸۵ کار کردم و شب هايي از ايروان و روايت فيلم ثبت شد. ازآنجايي که بهراميان لوکيشن هاي خوبي را براي اجراي قصه انتخاب مي کرد، قاعدتا من هم تمام تلاشم را براي ثبت درست بازيگر و لوکيشن به کار مي بستم. به نظر من رابطه خوب و سازنده کارگردان، بازيگر و فيلم بردار منجر به اتفاقات خوبِ زيادي در پروسه ساختن فيلم مي شود. در پلاني از «آل» بالابر بايد بازيگر ارمني و گروه فيلم برداري را تا ارتفاع زيادي از زمين بالا مي برد و او را معلق مي کرد، در واقع با بدوي ترين امکانات ممکن کار کرديم و چاره ديگري نداشتيم و جز همدلي تيم نبود که ميسر شد.
    
     عکاسي فيلم براي شما با فيلم «آنجا»، عبدالرضا کاهاني، آغاز شد، عکاسي اين فيلم هم مثل ذات خود فيلم دنياي مستقل تري داشت و با کارهاي ديگر شما کمي متفاوت تر است.
     بله، اصولا رضا کاهاني فيلم ساز آگاهي در برخورد با قصه و آدم هاي مقابل دوربين است. شعور و آگاهي ذاتي او در لحظه مواجهه کاراکتر در بستره قصه اش مثال زدني است. فيلم سازاني که جامعه را به درستي بشناسند و در ساخت اثر هنري آن را از فيلتر خودشان بگذرانند و ارائه کنند، انگشت شمارند. رضا کاهاني اطرافش را خوب مي ديد و به عنوان فيلم ساز و مولف ارائه درستي با توجه به دغدغه هاي خودش داشت. فيلم «آنجا» دنياي مستقل تري داشت و من هم با توجه به فضاي فيلم، و سياه وسفيدبودنش، فريم هايي را ثبت کردم که به دنياي شخصي ام در عکاسي نزديک تر بود. اولين باري که عکس هاي فيلم را براي چاپ به دفتر دنياي تصوير بردم، خاطرم هست که زنده ياد علي معلم سياه و سفيدبودن فريم ها را بسيار دوست داشت. از آنجايي که رضا کاهاني فيلمش را ديده بود و مي دانست در صحنه چه مي خواهد، من هم راحت تر به فريم هايي که دوست داشتم نزديک مي شدم.
    
     و اين نگاه در فيلم «بيست» هم وجود داشت.
     تيپ هاي مختلفي از جامعه با خصوصيات و ويژگي هاي رفتاري و خلقي مربوط به طبقه خودشان در کنار هم و در روايت فيلم «بيست» گرد آمده بودند. در فضايي محدود و موقعيتي که هرکدام از کاراکترها مي ساختند، روزمرگي ويژه اي را ثبت مي کردم. درام تودرتوي آدم هاي قصه و پيچيدگي هاي خودشان در واکنش به اتفاقات و درلحظه بودن موقعيت هاي مقابل دوربين، باعث شدند بسياري از فريم ها را در لحظه واقعي خودشان و در حين فيلم برداري ثبت کنم.
     به هرحال اين موضوع که عکاسان فيلم، با نگاه خودشان فيلم را روايت مي کنند و شناسنامه بصري فيلم را ارائه مي دهند، از موضوعات قابل بحث در اين حرفه است. از تجربه هاي ديگري که داشته ايد با اين محور و ارتباط با کارگردان بگوييد.
     خانم درخشنده را از کودکي و با ديدن «پرنده کوچک خوشبختي» مي شناختم. فيلمي که احساسات زيادي را در من جابه جا کرده بود، در فيلم «بيست» تهيه کننده بودند و خواب هاي دنباله دار را کار کرديم، دغدغه و حساسيت او مثال زدني است. اهميتي که به عکس مي دهد و نگاهي که به مقوله سينما از نگاه درست اجتماعي، فرهنگي و صنعتي آن دارد، درخشان است. اصولا جسارت و ايستايي خانم درخشنده در بيان برداشتشان از جامعه، زنان، مردان، نابرابري ها و معضلات و آنچه به آن اعتقاد دارند و با مديوم سينما آن را بيان مي کنند، منحصربه فرد است. عکس هاي فيلم «زمزمه با باد» به نسبت ديگر فيلم هايي که کار کردم، خاص تر بودند و تجربه ترکيب بندي و دغدغه هاي شخصي در عکاسي فيلم را با خصوصيات بصري فيلم مانند سوپراسکوپ بودنش و لوکيشن کردستان عراق و قصه فيلم و اتفاقات جهان کارگردان، تجربه کردم. شهرام عليدي عکاسي و نقاشي مي کرد و تجربه طراحي صحنه داشت و اين نگاه در «زمزمه با باد» مشهود است و فضاي خوبي را در اختيار من گذاشت تا بتوانم از جهان فيلم او عکاسي کنم. فيلمي در روايت انفال که با شاعرانگي و دريافت شهرام عليدي به اين بيان رسيد و فريم هاي فيلم را بسيار دوست دارم. اصولا در اين فيلم فرم را بسيار تجربه کردم و لانگ شات هاي آن منطقه برايم بسيار جذاب بود. شناخت شهرام از کردستان و واقعيت درام فيلم و تلفيق فضاي بصري و درام را سعي کردم در مجموعه به درستي داشته باشم. اتفاقاتي که در مقابل دوربين طراحي مي شد مختصات ذهني فيلم سازش را هدايت مي کرد.
    
     نخستين سيمرغ را براي عکاسي فيلم «بدرود بغداد» دريافت کرديد. فيلمي ضد جنگ که شرايط خاص خودش را در زمان فيلم برداري داشت. تصور مي کنم عکس هاي اين فيلم کمي به شيوه مستندنگاري نزديک تر است.
     مهدي نادري، فيلم سازي که مستندسازي را به خوبي تجربه کرده بود و مي شناخت و در غالب داستاني که روايت مي کرد به آن لحن و تجربه نيز توجه داشت. «بدرود بغداد» فيلم سختي بود، از متن فيلم نامه تا چگونگي حرکت دوربين و بازيگران مقابل دوربين و لوکيشن. «بدرود بغداد» به جنگ و مرز و آسيب هاي انساني آن مي پرداخت. مهدي نادري به فيلم نامه اي رسيده بود که تبديل شدن درست آن به فيلم با دست به دست دادن اتفاقات زيادي شکل مي گرفت. در «بدرود بغداد» لانگ شات هاي بسياري را عکاسي کردم که هرچه مي توانستم کاراکترها را در دل طبيعت و ميزانسن واقعي ثبت مي کردم. نزديک شدنم به کاراکترها و نماهاي درشت تر بايد دليلي مي داشت که در کلوزآپ معني مي شد. کار با مهدي نادري، مستندساز کم نظيري که خاطرم هست چندين بار با ديدن مستندهايي از او و از جهاني که او به ساختن آن مسلط بود، بسيار مشعوف شدم.
    
     و جايزه اي ديگر براي فيلم «برلين منهاي هفت»، فيلمي که بعد از آن ديگر عکاسي فيلم انجام نداديد. اين فيلم هم به داستان مهاجرت اشاره مي کرد و در جغرافياي ديگري روايت مي شد. اتفاقا موضوع مهاجرت در مجموعه هاي نگاه شخصي شما هم هست. از عکاسي اين فيلم صحبت کنيد.
     هميشه مقوله پناهندگان و مهاجران برايم مهم بوده است. انسان هايي که مجبور به ترک وطن مي شوند، از ريشه هاي خودشان دل مي کنند و به نواي غريبانه اي که سال ها زمان مي برد بشناسند، پناه مي برند. در پروژه هاي شخصي هم يکي از مجموعه هايي که به آن پرداختم همين موضوع است. به هرحال، «برلين منهاي هفت» راوي همين موقعيت بود و از انسان هاي تنهايي حرف مي زد که قصد داشتند روياهاي خودشان را در سرزمين ديگري که معناي آزادي و حقانيت، انساني تر بود، از سر بگيرند. برلين و فضاي خاص انساني حاکم بر آن و سرزميني که شاهد کشتار زيادي در کمتر از نيم قرن بود، بستره درخشاني براي نگاه کردن به آن چيزهايي بود که من به واسطه دغدغه هاي خودم از انسان معاصر و پيشرو در سر داشتم. رابطه کاراکترها و شهري که براي مهاجرت انتخاب کرده بودند، عملا بستره عکس هاي «برلين منهاي هفت» شد. احساس مي کردم در دل قصه اي هستم که مي توانم کاراکترهايش را ثبت کنم. رابطه پدر و پسر و دختر قصه در چگونگي رسيدنم به ترکيب بندي خاص خودش نقش ويژه داشت. در اين فيلم از بودن بازيگران در کنار هم و ديدنشان در يک فريم بسيار استفاده کردم. در واقع ثبت کردن جامعه انساني در يک فريم، آن عکس هاي خانوادگي که همگي کنار هم جمع مي شدند، سعي من بر اين بود که اين رابطه را در فريم ها به درستي نگه دارم و جهاني که با آنها مي سازم بتواند به روايت فيلميک آنها در عکس کمک کند. از اوايل ورودم به آلمان دومينانت خاصي روي هر فريم مي ديدم که حس آن شهر را برايم تداعي مي کرد و زيتوني کدر و خاصي بود. تقريبا پايه تمام فريم ها هفت هزارو ٥٠٠ کلوين عکاسي شد با برکتينگي که سبز و آبي را در فريم ها تقويت مي کرد.
     يکي از ويژگي هاي عکاسي اين فيلم برايم استفاده از بليمپ يا صداگير دوربين بود و اين امکان را برايم مهيا مي کرد که بتوانم راحت تر در صحنه شاتر بزنم و در جهت ثبت آنِ بازيگر نکته بسيار مهمي بود. دوربين ها شاتر بي صدا نيز نداشتند. آن زمان و بليمپ تکنولوژي و حس خاص خودش را داشت. همين که اين امکان را فراهم مي کرد که در لحظه درستي شاتر بزنم بسيار جذاب بود. تام بيشاپ بازيگر آمريکايي عرب که از هاليوود مي آمد، تجربه کار با او برايم بسيار جذاب بود، زيرا معتقد بود هنوز هم تنها عکس است که مي تواند زيربناي درستي از چهره بازيگر و فيلم را در ذهن مخاطب بارگذاري کند و به مانايي آن هويت ببخشد. تجربه کارکردن با بازيگر درجه يک و ستاره سينماي آلمان بسيار خوب بود. به نظر من وقتي هنر را براي هنر و خلق آن را مثابه زايشي ببينيد که از طبيعت به وديعه گرفته شده، آن زمان به اصالت کاري که مي کنيد واقف تر هستيد. به قلب که مراجعه مي کنيد و سوال هاي حسي تري از خودتان مي پرسيد، هنر شکل مي گيرد. در انتها همه و همه با پديدارکردن آنچه نامش را هنر مي گذاريم، در پي کشف هستي و چيستي و ذات خود هستيم، آنچه شايد لحظه اي ما را به آرامش نزديک کند.
    
    عكس را مي توان امتداد زمان معني كرد / گفت و گو با جواد جلالي، برگزيده عكس جشنواره فيلم فجر
    


 روزنامه شرق ، شماره 3108 به تاريخ 22/12/96، صفحه 9 (هنر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 9 بار
    



آثار ديگري از "بهناز شيرباني"

  حضور پرتعداد كارگردانان ايراني و نمايش فيلم هاي خارجي در رويدادي سينمايي
بهناز شيرباني، شرق 26/1/97
مشاهده متن    
  فتحي: متعجبم كه برخي با شور و نشاط در جامعه مخالفت علني مي كنند / در مراسم تقدير از كارگردان هاي «شهرزاد» و «برادرم خسرو» مطرح شد
بهناز شيرباني، شرق 23/1/97
مشاهده متن    
  «پايتخت» براي تلويزيون، سريال مجاني، مفت و گاهي سودآور هم هست / گفت وگو با سيروس مقدم
بهناز شيرباني، شرق 22/1/97
مشاهده متن    
  حواشي «پايتخت» سياسي است / گفت و گو با محسن تنابنده
بهناز شيرباني، شرق 20/1/97
مشاهده متن    
  بهرام زند از صدا هاي ماندگار دوبله ايران درگذشت
بهناز شيرباني، شرق 19/1/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه جغرافيا و آمايش شهري - منطقه اي
متن مطالب شماره 26، بهار 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است