|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم96/12/22: زيست بوم هاي ادبيات داستاني
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5135
يكشنبه سوم تير ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 5067 22/12/96 > صفحه 12 (ادبيات) > متن
 
 


زيست بوم هاي ادبيات داستاني



بومي گرايي واکنش نويسنده هايي است که مي خواهند مخاطبان خود را به اصالت ها و ريشه هايشان توجه دهند. در بررسي جريان هاي داستاني پيش از انقلاب، با جريان بومي گرايي مواجهيم، جرياني که معمولا منتقدان به آن توجه نکرده اند.
    در داستان هاي اين جريان به نقد بيگانگان و دولت همراه با بيگانگان و توجه دادن مردم به ريشه هاي خود توجه شده است. بيگانه ستيزي، توجه به هويت ايراني اسلامي و تقابل اين مولفه ها با موضوع مدرنيسم از عمده ترين مولفه هاي داستان هاي بومي گراست. بررسي ها نشان مي دهد توجه به جريان بومي گرا در دهه 20 و 30 شمسي کمتر از دهه 40 به بعد است. سياست هاي محمدرضا پهلوي در اين دو دهه و نوع برخورد او با نويسندگان شرايطي را رقم مي زند که در نهايت منجر به بي توجهي به اين جريان در دهه هاي 20 و 30 مي شود. تاثيرات تفکراتي چون تفکرات جلال آل احمد و علي شريعتي و تغيير شرايط کشور از سال 42 به بعد به اين جريان در دهه هاي 40 و 50 رونق مي بخشد.
    حالا با گذشت دهه ها از شکل گيري ادبيات بومي در پهنه قصه نويسي ايران، مي توان گفت داستان ما از کهن الگوهاي ادبيات بومي خود فاصله گرفته اما با اين حال، توانسته نمايندگاني را حفظ و نيز بن مايه هاي نظري اين نوع از ادبيات را با تغيير و تحولاتي جدي همراه کند.
    به دو نمونه اشاره مي کنيم.
    
    مرادي کرماني در مسير کرمان جهان
    ادبيات بومي، اگر بخواهيم به معناي واقعي کلمه به مختصاتش بپردازيم، يکي از مهم ترين نماينده هايش را در ايران، از کرمان احضار مي کند. نويسنده دوست داشتني نوجوان هاي چند نسل که حتي در بزرگسالي نيز بين آثار او، لحظات و دقايقي مناسب حال خود مي يابند. هوشنگ مرادي کرماني، يکي از بزنگاه هاي مهم ادبيات داستاني ايران براي بازتعريف اصطلاح بوم براي ادبيات است. او سال 1323 در روستايي از توابع شهداد کرمان متولد شده و توانسته در همه اين سال ها از توشه کلماتي که از آنجا به همراه آورده، بهره ببرد براي کتاب هاي اغلب پرفروش و پرمخاطبش. اولين کار حرفه اي اش هم مربوط به فعاليتي محلي بود؛ وقتي از سال 1339 در کرمان و همکاري با راديو محلي کرمان نويسندگي را آغاز کرد.
    شايد شما هم مثل بسياري از عموم مردم او را با داستان قصه هاي مجيد بشناسيد؛ داستاني که در سال 1353 خلق شد. داستان پسر نوجواني که همراه با «بي بي» پير زن مهربان، زندگي مي کند. همين قصه ها، جايزه مخصوص «کتاب برگزيده سال1364» را نصيب او کرد. اين قصه، مسير کرمان تا اصفهان را درنورديد تا يکي از خاطره انگيزترين مجموعه هاي تلويزيوني به همين اسم را کيومرث پوراحمد بر اساس آن بسازد. اولين جايزه نويسندگي اش به خاطر «بچه هاي قاليبافخانه» بود که در سال 1359 جايزه نقدي شوراي کتاب کودک و جايزه جهاني آندرسن در سال 1986 را به او اختصاص داد. پس از آن تا امروز، خيل جايزه هاست که براي کرمان و او افتخار آفريده است. آثار او به زبان هاي مختلف هم ترجمه شده است.
    پيش از اين با هوشنگ مرادي کرماني در جام جم درباره نسبتش با ادبيات بومي به گفت وگو نشستيم. او درباره شيوه اش براي پرداخت به فرهنگي بومي گفته بود: «در جاهايي که به نظر ما مردم عادي حضور دارند و هيچ ربطي بين آنها و هنر و ادبيات نيست، اتفاقات ساز و کار توليد اثر هنري در آن فضا وجود دارد. در هر جايي که انسان زندگي مي کند، بخش فرهنگي نيز همره اوست.
    چوپاني که گوسفندان را براي چرا به کوه و دشت مي برد و شب به روستا بازمي گرداند، در اين رفت و آمد زيستي فرهنگي دارد. او ني لبکي با خود دارد که با اين ساز تنهايي خود را مي نوازد و اين بخش فرهنگي آن چوپان است. او در طبيعت به خود مي رسد و با ابرها شکل مي سازد. بسياري از داستان ها و قصه ها هم با چوپان هاي تنها همراه است. حتي چوپان هم بخش فرهنگي دارد. به اينها مي شود مدام توجه کرد».
    
    تلفيق اسطوره و فضاي بومي
    محمدعلي علومي که از نويسندگان فعال و پر کار در سال هاي اخير محسوب مي شود، فارغ التحصيل رشته علوم سياسي دانشکده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران است. او اهل استان کرمان است و نويسنده اي است که در آثارش طنز، اسطوره و نگاه بومي به داستان نويسي موج مي زند. او نويسنده آثار شناخته شده اي چون معروف سوگ مغان، آذرستان، ظلمات، اندوهگرد، پريباد، داستان هاي غريب مردمان عادي و ... را در پرونده کاري خود دارد.
    او نوشتن از حال و هواي منطقه زندگي اش را خوب بلد است. علومي همچنين سراغ روايت اسطوره ها مي رود. آثار او قابل تامل بوده و در بخش رمان هاي جديد با رويکرد جدي به قصه هاي عاميانه و افسانه هاي کهن مي پردازد.
    علومي بيان از اسطوره ها را ضرورت مي داند. اين دغدغه خودآگاه براي بيان اسطوره ها که موجب بازآفريني به شکل امروزي مي شود، بي دليل نيست. نويسنده با دستمايه قرار دادن اسطوره ها به سبک و سياق جديد، مي خواهد دوباره اين اسطوره ها را در زندگي ما زنده کند. داستان به سفر و تشرف هم اشاره دارد که از بن مايه هاي اسطوره هستند. برخي از نويسنده ها، موضوعي را در داستانشان مطرح مي کنند ولي از آن استفاده اي نمي کنند. به همين دليل است که داستان هاي به اصطلاح بومي، زياد موفق نيستند. اما علومي با آوردن بن مايه هاي اسطوره اي در داستانش، به دنبال گذشته و تطابق دادنش با امروز است.
    زيست بوم هاي ادبيات داستاني
    


 روزنامه جام جم، شماره 5067 به تاريخ 22/12/96، صفحه 12 (ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 7 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه رشد آموزش زبان و ادب فارسي
متن مطالب شماره 123، بهار 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است