|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/1/27: شغل صرافي در دوره قاجار
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4308
پنجشنبه سي ام فروردين ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4305 27/1/97 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


واكاوي 
شغل صرافي در دوره قاجار



صراف دوره قاجار
صراف دوره قاجار

    تا مدت هاي طولاني صراف ها نقش بانک را در تجارت و کسب وکار بازي مي کردند. آنها با انتشار برات هايي اعتبار لازم را جابه جا مي کردند. «سران دولتي يا شاهزادگان، پول هاي خود را به تجار و صراف هاي معتبر به وديعه داده و در ازاي آن «صرف» مي گرفتند. تنزيل پول، قبول مستمري و حقوق ديواني، پرداخت وام به کسبه و زارعان و نيازمندان از کارهاي عمده صراف ها بود.»
    اغلب تجار بزرگ پيش از هرچيز داراي صرافي بودند. هرچه تجارتشان پررونق تر مي شد، اعتبار صرف ها و برات هايشان بيشتر بود. برات صرافي هاي برخي از تجار به راحتي به پول نقد تبديل مي شد. اعتبار امين الضرب در امر صرافي تا آن اندازه بود که برات هايي که صادر مي کرد به راحتي دست به دست مي شد. «براساس اطلاعات مندرج در يک سند محرمانه وزارت امور خارجه بريتانيا در نيمه دهه ۱۸۹۰ از ۲۸ تاجر مقيم تهران که سرمايه اي بيش از ۱۰ هزارتومان (۲۰۰۰) پوند داشتند، ۱۱تن عمدتا صرافي مي کردند و مابقي هم عمدتا زمين دار و ملاک بوده اند و تجارت برايشان در درجه دوم اهميت قرار داشت.»
    برخي از ديگر برات ها تنها داراي ارزش اسمي بودند و براي تبديل به نقد شدنشان راه بسياري در پيش بود حاکميت برات هاي اين چنين را به حکام و يا افراد ذي نفوذ پيشکش مي کرد و در بسياري از زمان ها اين برات ها يا به پول نقد تبديل نمي شد يا به قيمتي بسيار پايين فروخته مي شد و مراوده اي که شاه با تجار بزرگ صاحب صرافي هاي بزرگ داشت، اين بود که برات هاي دولتي را آنها نقد کنند. ترس از دست دادن موقعيت باعث مي شد که تجار زير بار آن بروند و اغلب صرافي ها از دستگاه هاي دولتي طلب کار بودند و کمتر پيش مي آمد اين طلب ها وصول شود.
    در ۱۹ژوئيه ۱۹۰۷ اسپرينگ رايس کنسول انگليسي به ادوارد گري مي نويسد: «سربازها به عنوان اخذ حقوق عقب افتاده اجتماع نمودند و معلوم است که تحريک و ساختگي بوده و اين قبيل دسايس تازگي ندارد. عده اي از صرافان ايراني که ادعاي طلب هنگفتي از دولت مي نمايند و تا حال مدت سه سال است از موعد اداي آن گذشته در خانه اتابک متحصن شده اند و شايد محرکي آنها را به اين کار دعوت کرده باشد و جمع کثيري از مستخدمين دولتي در ميدان توپخانه اجتماع کرده، مطالبه مواجب گذشته را مي نمودند ولي چون به ايشان اطمينان و مواعيد بسيار داده شد که به همين زودي قراري در حقوق آنها داده شود لهذا به کارهاي خود عودت يافتند.»
    صرافي ها کار بانک ها را انجام مي دادند و در انتقال پول در بين شهرها و در انواع معاملات نقشي اساسي داشتند. به ازاي دادن اين اعتبارات از طريق صرف مبلغي، پول بهره به آن مي افزودند. شرايط دادن اعتبار نسبت به هر شهر، هر ناحيه، هر پول يا هر کالا فرق مي کرد و به عواملي نظير مذهب، نسبت خويشاوندي، استطاعت پرداخت بدهي، حيثيت شغلي مشتري، مقصد کالا، موجود بودن يا نبودن کالا و البته وضع بازار بستگي داشت. در مرکز ايران (اصفهان و يزد) يک نظام نسبتا زشتي براي اعتبار دادن وجود داشت که قوانين مخالف ربا را خنثي کند. در اينجا فروش ها به قيمت ثابت و اعتبارهاي طولاني انجام مي گرفت. طول زمان اعتبار به ارزش کالا بستگي داشت اما چنان نبود که تجارت در مرکز ايران مستلزم گرفتن ۲۰تا ۵۰ ماه اعتبار باشد. در واقع بخش اعظم معاملات در سه ماه خاتمه مي يافت. گزارش زير چگونگي کاربرد اين شيوه را نشان مي دهد:
    «چاي را به قيمت ثابت هر مني ۵۰ قران مي فروشند. فلان خريدار چاي را وقتي مي خرد که اعتبار ۲۴ماهه است. او پس از سه ماه مقرر بدهي خود را مي پردازد و براي ۲۱ماه باقي مانده تخفيف مي گيرد اين تخفيف براساس بهره مرکب يک درصد در ماه است. قيمت چاي پيش از اينکه اين خريدار به خريد بعدي دست بزند، افزايش مي يابد. وي اين بار چاي را به همان مبلغ مني ۵۰ قران مي خرد اما ناگزير با اعتبار ۱۲ماهه، وي در آخر ماه سوم پول آن را پرداخته، تخفيفي معادل يک درصد در هر ماه براي ۹ ماه باقي مانده مي گيرد. بار ديگر وقتي قيمت چاي خيلي پايين آمده و هر مني ۵۰ قران با اعتبار ۳۶ماهه فروخته مي شود، به خريد اقدام مي کند و مانند سابق بدهي خود را در آخر ماه سوم مي پردازد. حالا تخفيفي معادل يک درصد براي هر ۳۳ ماه مي گيرد.»
    همين ربح انگيز بودن کار صرافي بود که آن را شغل معتبري به لحاظ شرع نمي دانستند اما به رغم اين کراهت صرافان از اعتبار و احترام زيادي نزد مردم برخوردار بودند. حتي روابط بين تجار بزرگ که اغلب صاحب صرافي هاي بزرگ بودند، باروحانيون نيز حسنه بود. آنها تلاش مي کردند بين بهره ناشي از صرف و برات با ربح وام تفاوت بگذارند. شغل صرافي در قانون شرع اسلام به علت حرام بودن ربا، مکروه بود ليکن تجارت به صرافان درستکار نياز داشت. هرچند اين شغل سزاوار سرزنش شمرده شده بود، بسياري از افراد محترم از اين رهگذر گذران مي کردند. ما حتي در ميان صرافان به برخي از سادات بر مي خوريم و گفته اند که برخي از صرافان از اعيان شهر بوده اند. صنف صراف در مجلس قانون گذاري داراي دو نماينده بود. قشر بسيار محترم خانواده هاي تجار آزادانه با خانواده هاي صرافان ازدواج هاي درون گروهي مي کردند.» با تاسيس بانک ها و اتخاذ رقم هاي پايين تر بهره نزد ايشان و همين طور به دليل داشتن شعبات متعدد در سراسر کشور، کار صرافي به مرور به ورشکستگي انجاميد و بسياري از صرافي هاي بزرگ تعطيل شدند.
    
    منبع: سميه توحيدلو، حيات اقتصادي ايرانيان در دوره مشروطه، هرمس،۱۳۹۴.
    
    واكاوي : شغل صرافي در دوره قاجار
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4305 به تاريخ 27/1/97، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 11 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله ايراني كاتاليز
متن مطالب شماره 1 (پياپي 801)، Winter 2018را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1396-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است