|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان97/1/27: معرفي يك رشته علمي جديد توسط شاگرد امام صادق (ع) به اروپائيان
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 22075
يك شنبه 25 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 21882 27/1/97 > صفحه 6 (پاورقي) > متن
 
      


معرفي يك رشته علمي جديد توسط شاگرد امام صادق (ع) به اروپائيان
تاريخ تمدن اسلامي- 17


ج)آغازگر دانش شيمي
    دانش علم شيمي که آغازگر آن، جابر ابن حيان بود، در قرن 12 ميلادي به اروپا رسيد. اروپايان صدها کتاب را با نام «گيبر» که همان جابر است، منتشر کردند. هنگامي که اين اثرها را بررسي مي کنيد مي بينيم که همان کتابهاي «جابر ابن حيان» است، که يا تحريف شده و يا با دخل و تصرفهاي کوچکي منتشر شده اند.
    
    جابر بن حيان و ايجاد يک رشته جديد علمي
    يکي از نمونه هاي برجسته علمي دوران تمدن اسلامي، جابر بن حيّان، شاگرد نامدار حضرت امام جعفر صادق (عليه السلام) بود که اگرچه در ابتدا سعي کردند، دستاوردهاي علمي وي را ناديده گرفته و يا به نام دانشمندان غربي، ثبت کنند اما برملا شدن و انتشار اسناد و مکتوبات جابر بن حيّان، افق تازه اي از يافته هاي علمي بشر را در برابر چشمان ناظران بي طرف و مورخين با انصاف گشود تا اينکه جابر بن حيّان را پدر علم شيمي خواندند و حتي جرج سارتن، يکي از اعصار حيات بشري را به نام وي اسم گذاري نمود.
    پرفسور فوآد سزگين ( مدير انستيتو و موزه علوم و تمدن اسلامي دانشگاه گوته فرانکفورت) در اين رابطه مي گويد:
    «...يکي از عجيب ترين اتفاقات ثبت شده در تاريخ علوم اين است که؛ دانشمندان مسلمان در قرن هشتم ميلادي در بغداد، به واسطه اين کتب، اساتيد و ابزارهايي که جهان اسلام به آنها بسيار زودتر از غرب دست پيدا کرده بودند، در آستانه يک کشف عظيم قرار مي گيرند. در اينجا با يکي از شخصيتهاي بزرگ و عجيب تاريخ بشريت به نام جابر ابن حيّان آشنا ميشويم. جابر ابن حيّان را مي توانيم به عنوان کيمياگر و دانشمند شيمي معرفي کنيم. جابر ابن حيّان به وسيله گردآوري رساله ها و کتابچه هايي که به دستش رسيده بود، تا آستانه ايجاد يک رشته علمي جديد پيش رفت. از وي، صدها کتاب پر از نظريه ها و استدلال هاي فيلسوفانه بجاي مانده است. هنگامي که اين کتابها را بررسي مي کنيم، مي بينيم که حيّان آغازگر روش آناليز کمي و کيفي در علم شيمي بوده است. علم شيمي که در جهان اسلام با جابر ابن حيّان، به اوج خود رسيده بود، پيشرفتهاي ديگري نيز مي کند. براي نمونه، اکتشافات عملي مهم زکرياي رازي را در قرن نهم ميلادي مي توانيم مثال زنيم. تا قرن پانزدهم ميلادي يک نوع جوهر عجيب ساخته مي شود...»
    
    آغاز کننده آزمايشات علمي، جابربن حيان بود
    درمورد آزمايشات علمي نيز چنين گفته شده بود که مسلمانان چندان با تجربه و آزمايشات، ميانه اي نداشتند و اين دانشمندان غربي بودند که علوم دقيقه را براساس تجربه و آزمايش رواج دادند. اما کتب تاريخي و علمي باقيمانده از دوران تمدن اسلامي روايتي به جز اين دارد. پروفسور فوآد سزگين ( مدير انستيتو و موزه علوم و تمدن اسلامي در دانشگاه گوته فرانکفورت) روايت متفاوت فوق را چنين بازگو مي نمايد:
    «...دانشمندان اسلامي از قرن نهم ميلادي، سعي به توضيح پديده ايجاد رنگين کمان کردند. در ميان اين عالمان، نخستين دانشمند فيزيک نور جهان «ابن هيثم» و «ابن سينا» قرار داشتند. اين دو دانشمند بزرگ هر يک براي روشن سازي اين پديده، نظريه هاي بيان کردند اما امروزه ما مي دانيم که در آن قرون، فيزيک نور هنوز به پيشرفتهاي لازم براي روشن کردن اين موضوع دست نيافته بود و براي کشف علت ايجاد رنگين کمان، بشريت بايد تا صد سال صبر مي کرد.
    شرح اين پديده (رنگين کمان)، در کتاب کمال الدين فارسي که يکي از ستاره شناسان و دانشمند برجسته فيزيک نور بوده و علاوه بر آن شرح کتابهاي ابن هيثم را نيز مي نوشته، بيان شده است. کمال الدين فارسي اوايل قرن چهاردهم ميلادي، پديده رنگين کمان را با استفاده از دانش اپتيک توضيح داد.
    حدوداً 5 الي 10 سال پس از انتشار کتاب کمال الدين فارسي، همين نظريه را يک راهب آلماني به نام «تئودوريک فرايبرگ» نيز در کتابش بيان کرد. اروپايي ها از آن رو که با کتاب کمال الدين فارسي آشنايي نداشتند، اين نظريه»تئودوريک فرايبرگ»را بزرگترين کشف تاريخ دانش اپتيک مي دانستند.
    در اوايل قرن بيستم فيزيکدان برجسته آلماني به نام «ايلهارد ويدمان» در مي يابد که «تئودوريک فرايبرگ» در کتاب خود از لحاظ تئوريک و آزمايشات عملي به سطح کتاب کمال الدين فارسي نمي رسد. چند سده پس از عنوان اين نظريه توسط «فرايبرگ»، ما نظريه اي مشابه را در کتاب دکارت مي يابيم. به اعتقاد «ماتياس شرام» دوست فيزيکدان من، دکارت از لحاظ عملي کمي فراتر از کمال الدين فارسي مي رود، اما سطح علمي تئوريهايي که پايه انجام اين آزمايشات گشته اند، در کتاب کمال الدين فارسي قوي تر است.
    هميشه سعي کرده اند به ما تلقين کنند که مسلمانان، زياد با انجام آزمايشات علمي آشنايي نداشته اند. اما اين را مي خواهم بگويم که قوانين و اصول انجام آزمايشات علمي، از قرن هشتم ميلادي به بعد، توسط دانشمندان مسلمان کشف شده. براي مثال «ماتياس شرام» و «آيلهارد ويدمان» اعتقاد دارند، که استفاده از آزمايشات سيستماتيک عملي در اثبات نظريه ها از زمان ابن هيثم آغاز شده است. اما من در اينجا با آنها مخالفم و مي گويم آغاز کننده آزمايشات علمي، جابر بن حيّان بوده که در قرن هشتم ميلادي مي زيسته است...»
    
    د) علم فيزيک و مکانيک
    قوانين جاذبه و حرکت

    در حالي که کشف قانون جاذبه زمين و فرمول هاي آن به اسحاق نيوتن در قرن هفدهم ميلادي نسبت داده شده، اما اسناد و کتاب هاي موجود از دوران تمدن اسلامي حاکي است که دانشمندان اسلامي از قرن نهم ميلادي، نيروي جاذبه زمين را مي شناختند و آن را به اسامي مختلف همچون نيروي طبيعي نام نهادند و اطلاق طبيعي بر نيروي جاذبه زمين براساس اين اعتقاد صورت مي گرفت که اجسام به صورت طبيعي ميل به مرکز زمين به عنوان مکان طبيعي خويش دارند و در صورتي که با وارد آمدن يک نيروي برخلاف ميل طبيعي خويش از اين مکان طبيعي فاصله بگيرند، تحت تاثير نيروي جاذبه زمين سعي مي کنند تا بار ديگر به مکان طبيعي خويش بازگردند.
    اخوان الصفا در قرن نهم ميلادي در رساله بيست و چهارم خويش برهمين معنا تاکيد کرده و مي نويسند:
    «...اما منشاء سنگيني و سبکي در بعضي اجسام آن است که هرنوع از انواع جسم داراي مکان خاصي است که در آن قرار گرفته و جز به واسطه يک نيروي خارجي از آن جدا نمي شود و در صورت خروج از آن مکان و قطع شدن نيروي خارجي سعي مي کند تا به همان مکان طبيعي بازگردد. در اين حال اگر با مانعي مواجه شود، با آن به نزاع مي پردازد و اگر در اين نزاع توفيق يابد و به سوي مرکز عالم ميل کند، آن را سنگين و در صورتي که ناکام شده، در جهت مخالف مرکز عالم يعني فلک محيط ميل کند، آن را سبک مي نامند...»
    علاوه براين، دانشمندان و فلاسفه مسلمان پي برده بودند که هر چه جسم بزرگتر باشد، نيروي جاذبه يا نيروي طبيعي که بدان اشاره شد، بيشتر است.
    ابن سينا در اثر خويش، «الاشارات والتنبيهات» در همين مورد مي گويد: «... نيرو در جسم بزرگتر همچون نيرو در جسم کوچکتر وجود دارد به گونه اي که اگر به اندازه جسم کوچکتر از جسم بزرگتر جدا کنيم، اين دو نيرو مساوي خواهند بود. لذا اين نيرو در جسم بزرگتر قويتر و بزرگتر است يا به عبارتي نيروي آن افزون بر نيروي موجود در جسم کوچکتر است...»
    دانشمندان مسلمان کاملا برخاصيت جاذبيت زمين وقوف داشتند و اين مطلب از نوشته هاي ايشان به وضوح برمي آيد. از جمله ابوريحان بيروني در اثر خويش، «قانون مسعودي» مي نويسد:
    «... انسان ها در زمين برروي سطح بيروني قطرهاي کره ايستاده اند و برروي زمين، اجسام سنگين به سمت پايين ميل دارند...»
    
    معرفي يك رشته علمي جديد توسط شاگرد امام صادق (ع) به اروپائيان / تاريخ تمدن اسلامي- 17
    


 روزنامه كيهان، شماره 21882 به تاريخ 27/1/97، صفحه 6 (پاورقي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 28 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه اقتصاد و مديريت شهري
متن مطالب شماره 24، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است