|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد97/2/26: شيفته اشتباه
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4098
يكشنبه ششم خرداد ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 4089 26/2/97 > صفحه 1 (صفحه اول) > متن
 
      


اقتصاد 
شيفته اشتباه


نويسنده: شهرام معيني

چه تصميمي در خصوص برجام و پس از آن به سود جامعه و كشور ما است؟ آيا بايد گزينه غني سازي برجام را اولويت خود قرار دهيم يا به غني سازي هسته اي دست بزنيم يا ...
    به راه حل ديگري بپردازيم؟ هدف اين يادداشت پاسخ به اين پرسش ها نيست، اما مي كوشد تبييني از محيط رفتاري سياستمداران كه آنها را براي سوگيري به سوي گزينه خطا، به شدت مستعد مي سازد، ارايه دهد. اين يادداشت نشان مي دهد كه اگرچه راه حل هاي ظاهرا قهرمانانه، نسبت به راه حل هاي بغرنج و بي قهرمان، براي سياستمداران محبوب و كم هزينه است اما غالبا براي كشور، مضر و پرهزينه است. به علاوه سياستمدار در انتخاب راه حل، در معرض خطاهاي شناختي، اسير خصلت هاي رواني و درگير هيجانات احساسي است و تنها بايد با آگاهي عميق از اين محدوديت ها و با نظارت نخبگان از شدت تصميمات اشتباه بكاهد. سياست جايي براي تصميمات كامل و عالي نيست، بلكه صرفا تلاشي براي كم كردن شدت خطاها، كاهش آسيب ها، كنترل ريسك ها و كسب موفقيت هاي نسبي است. سياست به ويژه سياست خارجي، غالبا درگير انتخاب بين گزينه متوسط، گزينه بد و گزينه بدتر است و كمال گرايي سياستمدار در يافتن عيوب گزينه هاي متوسط و بد و رد آنها، معمولا او را در يك فرآيند احساسي براي انتخاب بدترين گزينه، مستعد ساخته و به آن سمت سوق خواهد داد.
    پاي دانش اقتصاد با نظريه انتخاب عمومي (Public Choice) به تحليل رفتار سياستمداران گشوده شد. اين نظريه، اين باور معمول كه سياستمداران به دنبال منفعت و خير جمعي هستند را به چالش كشيد و به سياستمدار به عنوان يك عامل اقتصادي كه در موقع تصميم گيري، منفعت و مصلحت شخصي و اعتبار فردي خود را مدنظر داشته و در حال حداكثر كردن آن است، نگريست. در چارچوب اين نظريه بخشي از اشتباهات سياستمداران از اين رو رخ مي دهد كه تصميمات آنها، در چارچوب مصلحت، منفعت و اعتبار شخصي سياستمدار، عقلايي است، هر چند هزينه هاي فراواني براي جامعه دارد و لذا از ديدگاه اجتماعي كاملا غيرعقلايي است.
    از ديد دانش اقتصاد، بخشي ديگر از اشتباهات سياستمداران در چارچوب اقتصاد رفتاري (Behavioral Economics) توضيح داده مي شود. اقتصاد رفتاري به عنوان تلفيقي از دانش هاي اقتصاد و روانشناسي به طور خلاصه توضيح مي دهد كه انسان ها و منجمله سياستمداران نه در چارچوب يك عقلانيت كامل و خونسردانه بلكه در چارچوب عقلانيتي محدود (Bounded Rationality) تصميم مي گيرند، به نحوي كه به جاي محاسبات خونسردانه و خردمندانه عقلايي، فاكتورهاي رواني، هيجان هاي احساسي و خطاهاي شناختي (psychological، cognitive، and emotional factors)، عامل بنيادين شكل دهي به بسياري از انتخاب هاي آنها است، تا جايي كه كساني از نا معقوليت ذاتي سياست و سياستمدار (Irrationality of Politics) سخن گفته اند. از نظر اين اقتصاددانان، تصميمات سياسي به شدت متاثر از خطاهاي شناختي سياستمدار نظير بيش اطميناني (Overconfidence)، خصلت هاي رواني سياستمدار نظير زيان گريزي (Loss Aversion) و خصلت هاي احساسي نظير ميل مفرط به قهرماني، نفرت از رقبا و طرف هاي منازعه، لجاجت و ديگر حالات احساسي است.
    مثلا اصولا اغلب منازعه ها و جنگ ها به اين علت رخ مي دهد كه طرفين يا يكي از دوطرف منازعه، به علت بيش اطميناني (Overconfidence)، شانس خود را براي پيروزي در منازعه، بيش برآورد مي كنند. يعني در حالي كه طبق برآورد واقع بينانه، ناكامي هردو يا دست كم يكي از دوطرف در منازعه، قابل تخمين است و لذا اساسا نبايد طرف در معرض باخت و زيان، وارد منازعه شود، اما اين طرف يا طرفين به دليل بيش اطميناني و بيش برآوردي از توان خود وارد نزاع مي شوند و لذا منازعه شكل مي گيرد. اقتصاددانان در بازارهاي مالي از اين پديده براي تبيين ورود معامله گران به معاملات پرزيان و در سياست براي تبيين ورود بازندگان بالقوه به منازعات پرهزينه استفاده مي كنند. مثلا قطعا رژيم وقت عراق با اين بيش اطميناني كه مي تواند برنده جنگ و حمله به ايران باشد، وارد منازعه اي شد كه خسارات انساني وسيع و صدها ميليارد دلار خسارت مادي به كشورش تحميل كرد.
    از ديگر ويژگي هاي فردي كه معمولا باعث انتخاب هاي اشتباه مي شود، زيان گريزي (Loss Aversion) است. يكي از نتايج و مصاديق زيان گريزي، امتناع فرد از پذيرش زيان در يك انتخاب بد و كنار نرفتن به موقع از آن موقعيت نامساعد است. فردي كه در سهامي معين يا طلا سرمايه گذاري كرده و با زيان مواجه شده، معمولا حاضر به فروش آن با قيمت پايين تر و خروج از موقعيت نيست و سال ها در آن موقعيت به اميد بازگشت قيمت مي ماند، تا شكست و زيان را به لحاظ ذهني نپذيرد. يك سياستمدار نيز پس از يك انتخاب اشتباه و مواجهه با زيان از يك سو و انتقادها از سوي ديگر، نه تنها نمي تواند با اعتراف به اشتباه و پذيرش زيان، موقعيت را ترك كند، بلكه با جست وجوي جنبه هاي مثبت واقعي يا خيالي در آن تصميم اشتباه يا تلاش براي اصلاح تاكتيكي در آن، مي كوشد مصممانه آن موقعيت اشتباه را تداوم دهد، به اين اميد كه نهايتا به طريقي قبل از خروج از موقعيت، زيان را جبران و آن را تبديل به منفعت كند و منتقدان را نيز خاموش سازد. اين تلاش عبث و سوگيري براي اثبات اشتباه نبودن تصميمات و سخنان قبلي، خود معمولا باعث بقا و تداوم در موقعيت و سياست خطا و تشديد زيان براي كشور و ملت مي شود چرا كه براي چنين سياستمداري دلخواه نيست كه بپذيرد كه در حال يا گذشته اشتباهي داشته است.
    منبع ديگر خطاهاي سياستمداران، هيجانات، احساسات و هوس ها است. تمايل افراطي به قهرماني و همه چيز داني و درگيري با احساسات فردي در مورد رقبا ، از جمله اين قبيل هيجانات و منبع خطاي سياستمدار است. سياستمداران اسير اين تلاش اند كه وانمود كنند كه همه چيز را به خوبي مي دانند و ديگران چيزي براي آموختن به آنها ندارند و اين انگيزه اي قوي براي نپذيرفتن هر نكته اي مي شود كه منبع الهام آن خارج از خود سياستمدار است. همچنين سياستمداران درگير احساساتي نظير تلاش براي نيل سريع به آرزوها، نفرت از رقبا و طرف هاي منازعه و... هستند. از اين منظر سياست براي سياستمدار، نقش گوي بازي را براي بچه ها دارد. سياستمدار وارد يك بازي شده و ممكن است در ميانه ميدان و هياهوي بازي و فرياد تماشاگران، غرق در احساسات شده و هدف ها و عقلانيت خونسردانه براي نيل به آن را در بازي طولاني سياست، فراموش كند. في المثل بديهي است كه همواره سياست جسورانه، خلاف مصلحت و منافع ملي نيست، اما براي سياستمداران، تحت تاثير احساسات بين يك سياست ظاهرا شجاعانه كه هزينه اش را مردم بپردازند و يك سياست و انتخاب معمولي و ساده كه سودش را مردم ببرند، ممكن است سياست جسورانه اولويت يابد.
    سياستمدار ديني نيز اكيدا در معرض همه اين خطرات و خطوات است كه براي تصميم گيري عقلايي در حكم دشمني آشكار است كه صحنه را براي فريب و وسوسه مي آرايد. البته راه حقيقي جلوگيري از اشتباهات سياستمداران، نظارت قوي و موشكافانه اجتماعي مردم و نخبگان بر مسوولان و سياستمداران است. اما سياستمداران خود نيز بايد بدانند كه سياست يك امكان و مكانيسم براي حفظ منافع جامعه و ارتقاي آن و همزمان عرصه اشتباهات است، آنها نبايد اداي قهرمانان افسانه اي را درآورند، بلكه بايد اشتباهات شان را مرتبا شناسايي كرده و بپذيرند و براي خروج از آن چاره جويي كنند. جامعه نيز بايد همواره در كنار نقد سياستمداران و ضمن آنكه به آنها مي آموزد ابرانسان نيستند، سطحي از انتقاد را به كار ببرد كه منجر به اصرار سياستمدار به اشتباهاتش نباشد و راه را براي خروج آرام آنها از موقعيت هاي اشتباه با پذيرش رسمي خطا يا حتي بدون آن، باز نگه دارد.
    اقتصاد: شيفته اشتباه
    


 روزنامه اعتماد، شماره 4089 به تاريخ 26/2/97، صفحه 1 (صفحه اول)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 21 بار
    



آثار ديگري از "شهرام معيني"

  چهار مولفه اقتصاد
شهرام معيني، اعتماد 2/3/97
مشاهده متن    
  در سايه كنترل پايه پولي
شهرام معيني، اعتماد 11/2/97
مشاهده متن    
  دو نكته در سخنان رييس جمهور
شهرام معيني، اعتماد 2/2/97
مشاهده متن    
  سياست ارزي جديد، زمينه ها و پيامدها
شهرام معيني، اعتماد 22/1/97
مشاهده متن    
  حفظ دستاورد تورم پايين
شهرام معيني، اعتماد 21/12/96
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
دو فصلنامه رسانه و فرهنگ
متن مطالب شماره 2 (پياپي 702)، پاييز و زمستان 1396را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است