|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه كيهان97/3/23: تاريخ تمدن اسلامي- ۳۶: دانش مسلمانان در خدمت دوست و دشمن
magiran.com  > روزنامه كيهان >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 22033
سه شنبه 1 آبان 1397



خدمات سايت




 
MGID2827
magiran.com > روزنامه كيهان > شماره 21927 23/3/97 > صفحه 6 (پاورقي) > متن
 
      


تاريخ تمدن اسلامي- ۳۶: دانش مسلمانان در خدمت دوست و دشمن



جيمز ميجز (سردبير مجله Popular Mechanics) نيز درباره اولين انساني که پرواز کرد، مي گويد: «... اين مرد (عباس بن فرناس) آماده بود از بالاي يک ساختمان بپرد، فقط براي پيشبرد دانش بشري، عجب کار هيجان انگيزي را سعي کرد انجام بدهد...اين آمادگي براي به خطر انداختن زندگي و اشتياق براي دانش يکي از چيزهايي است که انسان را به جايي که ما امروز ايستاده ايم رساند. اگر اين افراد نبودند که مدام مشتاق تلاش و آزمايش و خطر کردن باشند، ما هم امروز اينجا نبوديم...»
    ويل دورانت (مولف معروفترين کتاب تاريخ تمدن) نيز آزمايش «ابن فرناس» را به عنوان اولين پرواز بشريت تاييد مي کند. او در جلد چهارم از کتاب «تاريخ تمدن» خود مي نويسد:
    «ابن فرناس اهل قرطبه اسپانيا در حدود 880 ميلادي، اولين دستگاه پرنده را اختراع کرد. وي همچنين عينک و زمان سنج هايي با مکانيسم پيچيده ساخت. ابن فرناس دستگاه پرنده اش را با پارچه و پر پوشانده بود. وي در سال 880 با اين وسيله، زماني طولاني در هوا پرواز کرد. «ابن فرناس» سعي داشت تا دستگاه را کامل تر کند و بتواند آن را به راحتي هدايت کند اما سقوط وي با دستگاه پرنده اش مانع اين کار شد...
    پروفسور زيگريد هونکه در کتاب «خورشيد الله برفراز مغرب زمين» درباره «عباس بن فرناس» و آزمايش پروازي وي و همچنين علت عدم موفقيت کاملش، مي نويسد:
    «... از اين مطلب که مسلمانان در تسخير فضا نيز شهامت فعاليت داشته اند، کسي باخبر نيست. در حدود سال880 ميلادي، يک پزشک اسلامي به نام «ابن فرناس» در اسپانيا اولين وسيله پرواز کننده را مي سازد که با پارچه و پر آن را پوشش داده بود. «ابن فرناس» (در آزمايش 880 ميلادي) واقعا موفق شد که با اين وسيله زماني طولاني خودش را در هوا نگه دارد و سعي کند که آن وسيله را هدايت کند تا اينکه روزي سقوط مي کند...»
    احتمال زياد دارد که لئوناردو داوينچي با بدست آوردن نوشته ها و طرح ها و نقشه هاي پروازي «عباس بن فرناس»، قادر به ساختن بالهاي پرواز خود شده است.
    
    فصل ششم: بيمارستان در تمدن اسلامي
    در زماني که اروپاييان براي درمان بيماري هاي خود، به استخوان قديمي ها التماس و دعا مي کردند، پزشکي مسلمان، تئوري نوآورانه اي را گسترش داد:
    «سرايت امراض از طريق سازوارهاي کوچک انجام مي گيرد.»
    اين پيش زمينه اي براي مطالعه مبحث ميکروب به شمار رفت. آنها به اين نتيجه رسيدند که افراد مريض را بايد قرنطينه و بعد درمان آنها را آغاز کرد. اين اصل اوليه هر موسسه اساسي علم پزشکي يعني بيمارستان ها بود.
    با اينکه بيمارستان هاي مسلمانان اغلب از طريق بخشش افراد مذهبي (وقف) حمايت مي شد اما بخش هاي جداگانه اي هم براي بيماراني که از امراض مختلف رنج مي بردند وجود داشت. يافته هاي اطباء و دانشمندان اسلامي در آناتومي بسيار پيشرفته بود تا جايي که از آنها در طب اسلامي و اروپايي به مدت 600 سال استفاده مي شد.
    در همان ابتداي حضور اسلام و مسلمين در سرزمين هاي ايران و مصر در قرن اول هجري، مجموعه اي متشکل از بيمارستان و دانشکده پزشکي (که در جندي شاپور ايجاد شده بود) و همچنين حلقه اتصال عمده اي مابين پزشکي يوناني، اسکندراني، هندي و ايراني به جهان اسلام انتقال يافت. پيش از اين، بيزانسي ها (روميان شرقي)، درايالات شرقي همچون سوريه بيمارستان هايي تاسيس کرده بودند که دانش آنها نيز به تدريج وارد جهان اسلام شد و اندکي بعد، جزئي از موسسات پزشکي اسلامي محسوب گرديد. مسلمانان با استفاده از اين موسسات، به زودي بيمارستان هاي خود را تاسيس کردند. در قرن اول هجري، نخستين بيمارستان را وليدبن عبدالملک ايجاد کرد و بعد اولين بيمارستان واقعي با همه لوازم آن، به مقتضاي روز، در قرن دوم هجري در بغداد تاسيس شد که طي آن، پزشک معروف «جبرئيل بن بختيشوع» را از جندي شاپور فرا خوانده و به رياست آن گماشتند.
    همين بيمارستان بود که بعدها محور فعاليت و مرکز طلوع پزشکي اسلامي شد. رياست اين بيمارستان در سال هاي بعد، برعهده پزشک نامداري چون «يوحنابن ماسويه» گذاشته شد و بيمارستان بغداد، نمونه اي براي تاسيس بيمارستان هاي ديگري شد که مهم ترين آن ها بيمارستان عضدي، ساخته شده به فرمان «عضدالدوله ديلمي» در قرن چهارم هجري بود.
    در شهرهاي ديگر سرزمين هاي اسلامي نيز بيمارستان هايي داير شد، همچون بيمارستان ري، که محمدبن زکرياي رازي پيش از مسافرت به بغداد، رياست آن را به عهده داشت. بيمارستان بزرگ ديگري نيز در قرن ششم هجري توسط نورالدين زنگي در دمشق تاسيس شد. گفته اند هزينه اين بيمارستان از محل فديه اي که مسلمانان در قبال آزاد کردن يکي از شاهان فرانکي اسير شده دريافت مي کردند، تامين مي شد. بيمارستان ديگري نيز در حلب ساخته شد. اندکي پس از آن، صلاح الدين ايوبي بيمارستان ناصري را در قاهره بنا کرد. از آن زمان به بعد، تا مدت چندين قرن، ميان مراکز پزشکي سوريه و مصر ارتباط هاي نزديکي برقرار بود.
    اما مهم ترين بيمارستان مصر، بيمارستان منصوري بود که در قرن هفتم هجري توسط منصور قلاوون، در کاخ قديمي فاطميان تاسيس شد. در اين بيمارستان، چند هزار بيمار مي توانستند بستري شوند و براي بيماري هاي گوناگون، قسمت هاي خاصي و براي زنان و مردان، بخش هاي جداگانه وجود داشت.
    در دوره اسلامي، بيمارستان هاي متحرک نيز وجود داشتند که در لشکرکشي ها در اختيار سپاهيان قرار داشتند. اين بيمارستان ها به کليه وسايل و تجهيزات، مثل دارو، چادر، اطباء مورد نياز و وسايل حمل و نقل مجهز بودند. جالب اينکه عزيزالدين (در قرن پنجم هجري)، در مقررات اين بيمارستان هاي سيار، اين نکته را نيز گنجاند که، اسراء و سربازان زخمي دشمن نيز بايد به طور مساوي درست مثل سربازان خودي، از اين تسهيلات طبي استفاده کرده و معالجه شوند.
    «علي بن عيسي» به «سنان بن ثابت» دستور داد:
    «بر تو واجب است به دهکده هايي که به من اطلاع داده اند در چنگال بيماري گرفتار شده اند، بروي و پزشک و داروي کافي با خود داشته باشي و آن ها را معالجه کني و به اهالي روستا دستور بده که تا ريشه کن نشدن بيماري از محل هاي خود خارج نشوند...»
     در دوره اسلامي، ابزار کار اطباء جهت احتياط بيش تر مورد بررسي قرار مي گرفت و حتي براي اطمينان خاطر از صحت کار آن ابزار در موقع عمل، بر آن نظارت مي شد. همچنين، بر تهيه دارو و ارائه آن و فروش مواد غذايي، مثل گوشت و لبنيات نيز نظارت هايي اعمال مي گشت. ضمنا درباره آب آشاميدني و شير که سر منشا بسياري از بيماري هاي بودند، دقيق ترين و در عين حال مهم ترين قوانين بهداشتي و پزشکي وضع شده بود، و خلافکاران طبق قانون مواخذه مي شدند. از قرن دوم هجري، تعداد بيمارستان ها بسيار زياد شد، به خصوص در جاهاي مثل بغداد، بصره، کوفه و ري.
    در قرن چهارم هجري نيز، برمکيان، المقتدر عباسي، معزالدوله بويه و عضدالله در اين امر کوشش مي کردند. دراين زمان، در مصر نيز بيمارستان هاي زيادي ساخته شد.
    بيمارستان هاي بزرگ اسلامي، در واقع، نقش مدرسه عالي پزشکي را نيز به عهده داشتند. پزشکان و دانشجويان پزشکي در کنار بيماران، مي توانستند تئوري را هميشه با عينيات و تجربه ها مقايسه کنند. پزشک با کار پزشکي، مي توانست بياموزد و مشکلات و راه علاج بيماري را پيدا کند. هنگام جراحي، مثل جراحي هاي اروپاي امروزي، پزشک بيهوشي و پزشکي که متوجه نبض بيمار باشد، نيز وجود داشت. در بيمارستان هاي اسلامي، هر بيمار پرونده اي براي ثبت معاينه، نظريه پزشک، دستورات پزشک، تغييرات بيماري و تاثير آن ها داشت. پزشکان اروپايي، از اين پرونده ها صدها سال به عنوان کتب علمي استفاده مي کردند. فقط در بغداد،50 بيمارستان و860 پزشک ودر قاهره حدود 1400 حمام وجود داشت.
    تاريخ تمدن اسلامي- ۳۶: دانش مسلمانان در خدمت دوست و دشمن
    


 روزنامه كيهان، شماره 21927 به تاريخ 23/3/97، صفحه 6 (پاورقي)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 9 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
Nursing Practice Today
شماره 20
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است