|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه جام جم97/3/23: چرا به برق هسته اي نياز داريم؟
magiran.com  > روزنامه جام جم >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 5206
شنبه سي و يكم شهريور ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2835
magiran.com > روزنامه جام جم > شماره 5127 23/3/97 > صفحه 13 (دانش) > متن
 
 


چرا به برق هسته اي نياز داريم؟
جام جم با بررسي آمارهاي بين المللي و در گفت و گو با دكتر فريدون عباسي، رئيس سابق سازمان انرژي اتمي بررسي مي كند


در ميان انبوه خبرهاي دو دهه اخير درخصوص تلاش ايران براي توليد برق از انرژي هسته اي و توسعه فناوري هاي مرتبط، گاهي همه چيز چنان رنگ سياسي به خود مي گيرد که واقعيات اقتصاد انرژي در سطح بين الملل و برنامه ريزي راهبردي کشورها در جهت تامين منافع اقتصادي ضمن حفظ محيط زيست و توسعه دانش و فناوري به فراموشي سپرده مي شود. اين که ايران با وجود بهره مندي از منابع نفت و گاز و همچنين بهره مندي از روزهاي متعدد آفتابي و ظرفيت هاي بالا براي توسعه انرژي بادي، چه نيازي به توليد برق از انرژي هسته اي دارد، از مهم ترين سوالاتي است که نه تنها در سطوح مختلف سياسي که به عنوان يک سوال فني قابل بحث و بررسي است.
    فناوري هسته اي از انرژي حاصل از شکافت اتم هاي عناصر خاصي استفاده مي کند. اين فناوري نخستين بار در دهه 1940 توسعه داده شد و در جريان جنگ جهاني دوم نخست در توليد بمب هاي هسته اي مورد توجه قرار گرفت. با اين حال از دهه 1950 توجه جهاني به سوي استفاده از کاربردهاي صلح آميز اين فناوري و بويژه توليد نيروي برق تغيير يافت و نخستين نيروگاه توليد برق هسته اي کارش را از همان دهه آغاز کرد.
    امروزه، شکافت هسته اي عناصر دسته آکتينيدها در دوره هفتم جدول تناوبي مندليف، بيشتر انرژي هسته اي مورد نياز جهان را با استفاده از فرآيندهاي پرتوزايي توليد مي کند. در حقيقت انرژي هسته اي نوعي انرژي است که از طريق واپاشي هسته اي، شکافت هسته اي و گداخت هسته اي توليد مي شود. نيروگاه هاي هسته اي، جدا از سهمي که در تامين رآکتورهاي شکافت هسته اي نيروهاي دريايي دارند، حدود 11 درصد از برق جهان را با استفاده از 450 رآکتور تهيه مي کند و دومين منبع عظيم کم کربن براي توليد برق در جهان است.
    علاوه بر اين تقريباً ۱۴۰ کشتي در دنيا وجود دارد که با استفاده از حدود ۱۸۰ رآکتور، نيرو محرکه هسته اي آنان را تامين مي کنند. در حال حاضر حدود 50 کشور از انرژي هسته اي در قريب به 225 رآکتور تحقيقاتي استفاده مي کنند. اين رآکتورها علاوه بر تحقيقات، براي توليد ايزوتوپ هاي دارويي و صنعتي نيز مورد استفاده قرار مي گيرند.
    
    توليد برق به روش هسته اي به روايت اعداد
    بنا بر اطلاعات منتشر شده در وبگاه اتحاديه جهاني هسته اي (WNA) در حال حاضر نيروگاه هاي توليدکننده انرژي الکتريکي هسته اي در بيش از 30 کشور جهان قرار دارد. اکنون بسياري از کشورها مانند ايتاليا و دانمارک حدود 10 درصد نيروي برق مورد نياز خود را از طريق شبکه هاي انتقال منطقه اي از راه برق توليد شده به روش هسته اي وارد مي کنند. امروزه حدود 11 درصد برق جهان را 450 نيروگاه هسته اي تامين مي کند. حدود 60 رآکتور ديگر در کشورهاي مختلف در حال ساخت است که با پايان ساخت آنها قريب به 16درصد از انرژي الکتريکي مصرفي جهان از طريق انرژي هسته اي توليد خواهد شد. اين درحالي است که اگر اين تعداد به 150 تا 160 نيروگاه ديگر افزايش يابد در اين صورت حدود نيمي از برق جهان از راه انرژي هسته اي تامين خواهد شد. نيروگاه هاي برق هسته اي در سال 2016 حدود 2477 ترا وات ساعت الکتريسيته توليد کرده اند. اين در حالي است که همين مقدار در سال 2015 حدود 2441 ترا وات ساعت بود. دکتر فريدون عباسي دواني، فيزيکدان و رئيس سابق سازمان انرژي اتمي جمهوري اسلامي ايران در خصوص رويکرد کشورهاي جهان نسبت به رآکتورهاي اتمي براي توليد برق به جام جم مي گويد: حدود پنج، شش سال پيش کنفرانسي در سن پترزبورگ برگزار شد و موضوع کنفرانس احداث رآکتور در قرن بيست و يکم بود. در آن کنفرانس رويکرد همه کشورها بجز دو کشور آلمان و فرانسه براي قرن بيست و يکم مبتني بر احداث رآکتور براي توليد برق از انرژي هسته اي بود. مي دانيد فرانسه در حال حاضر بيش از 70درصد برق مورد نياز خود را از روش هسته اي توليد مي کند. آلمان نيز وضع تقريبا مشابهي دارد. اما اين دو کشور به علت کاهش مصرف انرژي ناشي از فعاليت احزاب سبز و بحث هاي محيط زيستي راهکارهاي صرفه جويي انرژي و همچنين کاهش جمعيت مي گويند توليد برقشان از روش هسته اي را متوقف نمي کنند، اما کاهش مي دهند. اين دو کشور براي اساس شرايط خاص خودشان چنين رويکردي را اتخاذ کرده اند. حتي فرانسه در حال کار روي توليد برق به روش گداخت به جاي شکافت هسته اي است و بزودي ساخت رآکتورهاي گداخت را آغاز خواهد کرد.
    
    سهم کشورهاي جهان از توليد برق هسته اي
    در حال حاضر 16 کشور قريب به يک چهارم نيروي برق خود را از انرژي هسته اي به دست مي آورند. در اين ميان فرانسه حدود سه چهارم نيروي برق خود را با انرژي هسته اي تامين مي کند. مجارستان، اسلواکي و اوکراين نيز بيش از نيمي از برق خود را با انرژي هسته اي توليد مي کنند. در همين حال بلژيک، جمهوري چک، فنلاند، سوئد، سوئيس و اسلووني حدود يک سوم و کمي بيشتر از انرژي برق مورد نياز خود را از مسير انرژي هسته اي به دست مي آورند. کره جنوبي و بلغارستان در شرايط عادي بيش از 30 درصد الکتريسيته مورد نياز را از انرژي هسته اي به دست مي آورند، در شرايطي که آمريکا، انگلستان، اسپانيا، روماني و روسيه حدود يک پنجم الکتريسيته مورد نياز خود را از انرژي هسته اي تامين مي کنند. ژاپن نيز تا پيش از فاجعه سونامي 20 اسفند 89 و حوادث نيروگاه هسته اي فوکوشيما، حدود يک چهارم برق خود را از انرژي هسته اي به دست مي آورد و انتظار مي رود بزودي به همان ميزان سابق بازگردد.
    
    

    
    رئيس سابق سازمان انرژي اتمي درخصوص رويکرد ژاپن نسبت به انرژي هسته اي پس از سونامي سال 89 و وقايع رخ داده براي نيروگاه هسته اي فوکوشيما مي گويد: پس از آن حادثه، جو رواني خاصي نسبت به انرژي هسته اي ايجاد شد. آن سونامي باعث شد استانداردهاي ايمني ديگري نيز براي ساخت رآکتورهاي هسته اي درنظر گرفته شود. حالا که چند سال از آن حادثه گذشته است، ژاپن در حال آماده کردن افکار عمومي براي ساخت رآکتورهاي ايمن تر و با فناوري روز است. رآکتورهاي قبلي فوکوشيما فناوري قديمي داشتند و اکنون جهان در حال کار روي ساخت نسل جديد رآکتورهاي آب جوشان است؛ بنابراين در دنيا رآکتورهاي هسته اي کنار گذاشته نشده و دنيا در حال برنامه ريزي براي بهره مندي موثرتر از اين فناوري است.
    دکتر عباسي مي افزايد: رآکتورهاي نسل جديد سوخت ترکيبي دارند و از آلياژ پلوتونيم نيز استفاده مي کنند. برآورد شده استفاده از پلوتونيم براي سوخت رآکتورهاي هسته اي اين خاصيت را دارد که پسماند پلوتونيم که حاصل رآکتورهاي شکافتي اورانيمي است را مي توانند به عناصر سبک تري تبديل کنند که نيمه عمرشان 24هزار و 400 سال نباشد. اين پيشرفت ها آينده خوبي را براي توسعه فناوري هسته اي نشان مي دهد.
    
    نياز به ايجاد ظرفيت هاي جديد
    در حال حاضر در سراسر جهان نياز روشني براي منابع تازه انرژي به منظور جايگزيني سوخت هاي فسيلي ديده مي شود. بويژه در مورد زغال سنگ که سوختنش دي اکسيدکربن زيادي وارد جو زمين مي کند. همچنين در بسياري از کشورها و بويژه کشورهاي در حال توسعه روند تقاضا براي مصرف برق رو به افزايش است. در سال 2015، حدود 66درصد از الکتريسيته توليد شده در جهان با سوزاندن سوخت هاي فسيلي توليد شده بود. با وجود حمايت بالايي که از برق حاصل از انرژي هاي تجديدپذير مي شود و رشدي که اين حوزه در يک دهه گذشته در جهان داشته است، کماکان نقش سوخت هاي فسيلي در توليد نيروي برق در دهه اخير تفاوت چنداني نکرده است. چنانکه آمارها نشان مي دهد سهم سوخت هاي فسيلي در تامين الکتريسيته مورد نياز جهان در سال 2005 حدود 5/66 درصد بوده و اين يعني در ده سال گذشته فقط نيم درصد از نقش سوخت هاي فسيلي در تامين برق جهان کاسته شده است.
    
    اهميت راهبردي دستيابي به فناوري هاي هسته اي
    دکتر عباسي معتقد است ما به لحاظ راهبردي و توسعه فناوري هسته اي به عنوان يکي از فناوري هاي روز جهان نمي توانيم از توسعه آن در کشور چشم پوشي کنيم. وي تصريح مي کند: منطق مي گويد همه تخم مرغ ها را در يک سبد (که فقط نفت باشد يا صرفا توسعه انرژي هاي تجديدپذير) نگذاريم. در دنيا دستورالعمل ها و درجات ريسک و منابع کشورها را وقتي در نظر مي گيرند مي گويند اگر کشوري منابع نفت و گاز براي توليد برق دارد، لازم است درصد مشخصي از برق را از طريق نفت و گاز توليد کند؛ اگر آن کشور منابع آب بالايي داشته باشد، درصد مشخصي براي توليد برق را از طريق برق آبي تعيين مي کنند؛ اگر کشور روزهاي آفتابي بالايي دارد، درصد مشخصي را براي توليد برق از طريق انرژي آفتابي مشخص مي کنند و... رئيس سابق سازمان انرژي اتمي در خصوص ميزان نياز کشور به برق هسته اي مي افزايد: وزارت نيرو در سال 1390 اعلام کرد در 20 سال آينده (يعني تا سال 1410) بايد 123هزارمگاوات برق نصب شده در کشور داشته باشيم. يعني برق توليدشده در سدها، نيروگاه هاي گازي، نيروگاه هاي سيکل ترکيبي، فسيلي، بادي و... بايد مجموع توليدشان به 123هزار مگاوات براساس برنامه توسعه کشور برسد. بر همين اساس وزارت نيرو پيش بيني کرده است که تا سال 1410 بايد 8 درصد از برق توليدي کشور از راه هسته اي توليد شود. بنابراين سياستگذاري ما در حوزه انرژي هسته اي بايد به گونه اي باشد که خود را براي توليد ده هزار مگاوات برق هسته اي تا سال 1410 آماده کنيم. دکتر عباسي تاکيد مي کند: ما طبق همان محاسبات در حال حاضر عقب هستيم.
    در حالي که قرارداد ساخت دو رآکتور را با روس ها بسته ايم و اگر اين دو رآکتور، شش سال ديگر آغاز به کار کنند، تازه به توليد 3000 مگاوات برق هسته اي مي رسيم.
    
    

    
    برق هسته اي براي کاهش گازهاي گلخانه اي
    آژانس بين المللي انرژي سازمان همکاري و توسعه اقتصادي (OECD) هر ساله سناريوهاي مرتبط با بحث انرژي را منتشر مي کند. در سناريويي که اين سازمان براي سال 2017 ارائه کرد، سناريوي توسعه پايدار بلندپروازانه اي ارائه شد که هدف گذاري براي توليد انرژي پاک و قابل اتکا همراه با کاهش آلودگي هوا در ميان ديگر اهداف گنجاند. در اين سناريو براي کاهش کربن در جو زمين، توليد برق از انرژي هسته اي تا سال 2040 بايد بيشتر از دوبرابر شود و تا 5345 تراوات ساعت افزايش يابد و رشد ظرفيت توليد به ميزان 720 گيگاوات صورت پذيرد. در اين ميان، اتحاديه جهاني هسته اي (WNA) سناريوي بلندپروازانه تري براي توسعه اين انرژي در نظر گرفته است؛ بر اساس اين برنامه افزايش هزار گيگاوات از منابع جديد انرژي هسته اي تا سال 2050 بايد حاصل شود تا 25 درصد از برق جهان از انرژي هسته اي به دست آيد (ده هزار ترا وات ساعت). براي رسيدن به اين هدف لازم است از سال 2021 هر سال 25 گيگاوات به ظرفيت توليد افزوده شود و تا 33 گيگا وات در هر سال افزايش يابد. اين اعداد تفاوت چنداني با ميزان رشد سالانه 31 گيگاوات در سال 1984يا رکورد مجموع 201 گيگاوات توليد برق در دهه 1980 ندارد. فراهم سازي يک چهارم نيروي برق مورد نياز جهان از طريق انرژي هسته اي، زمينه ساز کاهش پايدار انتشار دي اکسيدکربن خواهد شد که اين امر اثر بسيار مثبتي بر کيفيت هوا خواهد داشت.ايران در حال حاضر يک رآکتور هسته اي در حال کار دارد که ظرفيت خالص توليد برق آن 9/0 گيگا وات است. در سال 2017، انرژي هسته اي حدود 2درصد از کل نياز کشور به نيروي الکتريسيته را فراهم کرده است.
    
    

    
    توليد برق از مسير انرژي هاي خورشيدي و بادي
    برخي پژوهشگران و استادان حوزه انرژي، فيزيک و برق در دانشگاه معتقدند با توجه به شرايط توافق شده ميان کشورهاي جهان در معاهده اقليمي پاريس و همچنين معاهده کيوتو و همچنين آينده روبه رشد انرژي هاي خورشيدي و بادي و با توجه به شرايط خاص سياسي کنوني جهان، زمان خوبي است که بتوانيم از شرايط ايجاد شده براي گرفتن امتياز از غرب استفاده کنيم و کشورهاي صاحب فناوري در حوزه انرژي هاي نو را وادار به سرمايه گذاري در جهت انتقال فناوري و توسعه هر چه سريع تر توليد برق در کشور از مسير انرژي هاي خورشيدي و بادي کنيم. رئيس سابق سازمان انرژي اتمي کشور در پاسخ به اين اظهارنظرها مي گويد: اينها امتياز نيست. اين انرژي ها اگر کارايي واقعي و اقتصادي داشت، غربي ها به جاي سرمايه گذاري براي احداث رآکتورهاي جديد يا مطالعه براي توليد برق از مسير گداخت، تمام تمرکزشان را روي توسعه انرژي هاي نو قرار مي دادند. انتقال چنين فناوري هاي گراني چيزي نيست که برايش در مذاکرات امتياز بگيريم. در اين ميان بحث بازگشت سرمايه اين نيروگاه ها مطرح است. مثلا نيروگاه هاي هسته اي طي حدود ده سال هزينه احداثش را بر مي گرداند و نيروگاه هاي گازي حدود سه سال. نيروگاه هسته اي حدود 50 تا 60 سال کار مي کند و در نتيجه در درازمدت از نظر اقتصاد انرژي به صرفه است. دکتر عباسي خاطرنشان مي کند: من براي نظر استاداني که معتقدند براي توليد برق به سمت انرژي بادي و خورشيدي و جريان هاي دريايي حرکت کنيم احترام قائلم و قطعا اينها ايده هاي خوبي است. اما تا موقعي که اين ايده ها اقتصادي شود و بازدهي تجهيزات توليد انرژي از طريق اين نوع انرژي ها با نيروگاه هاي گازي و هسته اي برابري کند، نبايد توليد برق به روش هاي مرسوم جهان را کنار بگذاريم. بلکه بايد طبق دستورالعمل وزارت نيرو براي توليد برق در کشور عمل کنيم.
    چرا به برق هسته اي نياز داريم؟ / جام جم با بررسي آمارهاي بين المللي و در گفت و گو با دکتر فريدون عباسي، رئيس سابق سازمان انرژي اتمي بررسي مي کند
    


 روزنامه جام جم، شماره 5127 به تاريخ 23/3/97، صفحه 13 (دانش)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 10 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه شكار و ماهيگيري
متن مطالب شماره 55، پاييز و زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است