|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 97/3/24: زبان علم چيست؟
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3218
يكشنبه بيست و يكم مرداد ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3170 24/3/97 > صفحه 9 (علم) > متن
 
      


زبان علم چيست؟


نويسنده: عماد آقاجاني *

در جريان جنگ هاي ايران و روس، سپاه ايران در مقابل توپخانه مجهز و تجهيزات زياد سپاه روس نتوانست مانع از قراردادهاي ننگين گلستان و ترکمنچاي شود. عباس ميرزا که بر ضعف سپاه خود واقف شده بود، تلاش هاي زيادي را براي سامان دادن ارتش انجام داد. همچنين در اين انديشه افتاد که تعدادي دانشجو را براي يادگيري علوم جديد به خارج از ايران اعزام کند و چاپخانه اي را در تبريز تاسيس کرد. پس از او تعداد ديگري دانشجو در زمان محمد شاه قاجار براي فراگيري فنون جديد به فرانسه فرستاده شدند. در زمان ناصرالدين شاه به همت اميرکبير، براي آموزش ارتش ايران آموزگاراني از خارج از ايران استخدام شدند، مدرسه دارالفنون تاسيس شد و معلمان اتريشي و بعدها فرانسوي، ايتاليايي و ايراني در آن مشغول به تدريس شدند. يادگيري و آموزش دانش هاي نوين، با خود دايره اي از واژگان نوين را به زبان فارسي براي توصيف مفاهيم علمي وارد کردند که پيش از اين برابر فارسي براي آنها نبود. براي دانش آموزان مدرسه دارالفنون، کتاب هاي گوناگوني که بيشتر علوم نظامي، فني و تاريخي بودند، از زبان هاي اروپايي به فارسي ترجمه شد و اصطلاحات زيادي را همراه خود به زبان فارسي وارد کرد. براي نمونه از ترجمه کتاب هايي که براي دانش آموزان دارالفنون نوشته شده بودند، واژه هايي همانند استاتيک، فيزيک، مکانيک، الکتريسيته، هيدروستاتيک، آئروديناميک، ژئوفيزيک، هيدروديناميک، سينماتيک و ديناميک، انتگرال و ممان با تلفظ فرانسوي وارد زبان تخصصي فارسي شدند. در همان زمان تلاش هايي براي برابرکردن فارسي کلمات فني زبان هاي اروپايي صورت مي گرفت. براي مثال در روزنامه اطلاع که در خود دارالفنون نوشته مي شد، برابرهاي فارسي کلمات فني جلوي آنها در کمانه اي به چاپ مي رسيد، اما شتاب ورود وام واژه ها از شتاب برابرسازي واژه ها بيشتر بود. اعزام دانشجو که در دوره ناصرالدين شاه متوقف شده بود در سال 1301 با اعزام دانشجو براي يادگيري علوم به خارج از ايران از سر گرفته شد. در سال هاي 1307 تا 1314 جمعا 640 دانشجو اعزام شدند که بيشترشان راهي فرانسه شدند و با بازگشت دانشجويان به کشور، واژگان تخصصي بيگانه فني و زيست شناسي و پزشکي در زبان فارسي افزايش يافت. با آغاز به کار دانشگاه تهران در سال 1313، استاداني به خدمت اين دانشگاه درآمدند که بيشترشان آشنايي به زبان فرانسه داشتند چراکه در فرانسه تحصيل کرده بودند. کتاب هاي مربوطه هر رشته دانشگاهي نيز از همين روي، از زبان فرانسه به فارسي ترجمه مي شد. روي هم رفته همين ترجمه ها بود که وام واژه هاي زبان فرانسه را بيش از هر چيز در زبان فارسي وارد کرد و زبان علمي را در ايران همراه با تعداد زيادي وام واژه از زبان فرانسه شکل داد. بيشتر واژه هاي پزشکي که در اين دوره رواج يافته بود وام واژه هاي فرانسوي هستند؛ براي نمونه راديولوژي، فيزيولوژي، هيستولوژي و... از اين دست هستند. از طرفي ترجمه هاي ديگري از زبان هاي ديگر مانند انگليسي و روسي نيز به زبان فارسي راه يافته بود که برابرهاي فارسي براي آنان وجود نداشت. بنابراين زبان علم در ايران، مخلوطي از زبان فارسي، عربي ، روسي و زبان هاي اروپايي بود. يک سال پس از آغاز به کار دانشگاه تهران، فرهنگستان زبان فارسي تشکيل شد و کوشيد بسياري از واژه هاي واردشده در زبان فارسي را با برابرهاي فارسي آنها جايگزين کند. واژه هاي نخستين که در اين فرهنگستان جايگزين شدند بيشتر واژه هاي نظامي و فني بودند. حدود 400 واژه مصوب اين فرهنگستان بعدها وارد کتاب هاي درسي و دانشگاهي شد. در سال 1315 نظام نامه اي براي بازبيني اصطلاحات علمي تصويب شد تا از تعداد واژه هاي بيگانه که به زبان تخصصي فارسي وارد شده بود، بکاهد. حاصل کار فرهنگستان، تصويب دو هزار واژه تا سال 1320 خورشيدي بود. پس از اين سال ها نيز اعزام دانشجو و همچنين ترجمه کتاب هاي دانشگاهي ادامه يافت. با گسترده شدن رشته هاي تحصيلي، دايره واژگان و گوناگوني زبان هاي مرجع نيز افزايش يافت. تاسيس مجلات بين المللي، شناخته شدن زبان انگليسي به عنوان زبان بين المللي و چاپ مقالات مختلف به اين زبان، وقايع جنگ جهاني دوم و کوچ بسياري از دانشمندان از اروپا به آمريکا باعث شد که ترجمه کتاب هاي جديد بيشتر از زبان انگليسي صورت گيرد. رشد ناگهاني تعداد مقالات، اختراعات رو به افزايش، نظريه هاي علمي جديد و نياز و ورود بشر به عصر رايانه باعث شد که وام واژه هاي زيادي نيز از زبان انگليسي وارد زبان فارسي شود. تلاش هايي که در سره سازي زبان تخصصي نيز صورت گرفته است، بيش از پيش گسترش يافته است و امروزه بسياري از واژه هاي تخصصي جايگزين شده اند، اما هنوز تعداد اين وام واژه ها بسيار است. 98 درصد مقالات علمي امروزه به زبان انگليسي است و برابرسازي واژگان در هر زمينه تخصصي کاري دشوار است. همچنين بسياري از وام واژه ها امروزه قسمتي از زبان فارسي شده اند. به عنوان مثال هنوز هم تلويزيون، راديو، کوليس، رادياتور، شوفاژ، فيوز، وسايل آزمايشگاهي و پزشکي به اسم وارداتي خود خوانده مي شوند و به نظر مي رسد که قسمتي از زبان فارسي شده اند.
    
    * کارشناس ارشد فيزيکزبان علم چيست؟
    


 روزنامه شرق ، شماره 3170 به تاريخ 24/3/97، صفحه 9 (علم)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 18 بار
    



آثار ديگري از "عماد آقاجاني "

  روشنايي در شهرهاي آينده
عماد آقاجاني *، شرق 13/2/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله پژوهش آب ايران
متن مطالب شماره 28، بهار 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است