|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه شرق 97/3/24: انتشار «ديوان نمايش» بيضايي
magiran.com  > روزنامه شرق  >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 3218
يكشنبه بيست و يكم مرداد ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID2387
magiran.com > روزنامه شرق > شماره 3170 24/3/97 > صفحه 10 (هنر) > متن
 
      


انتشار «ديوان نمايش» بيضايي



گروه فرهنگ: به تازگي «ديوان نمايش» بهرام بيضايي از سوي انتشارات روشنگران و مطالعات زنان تجديد چاپ شده است تا در غياب او نمايش نامه هايش بار ديگر در اختيار علاقه مندان ادبيات نمايشي و تئاتر قرار گيرد. «ديوان نمايش» اثري است در دو جلد كه نمايش نامه هاي بيضايي را كه در سال هاي مختلف نوشته شده اند، دربر گرفته است. كتاب اول «ديوان نمايش» 10 نمايش نامه را دربر گرفته كه عناوين و تاريخشان به اين ترتيب است: «اژدهاك» 1338، «آرش» 1337 و 1342، «كارنامه بندار بيدخش» 1340 و 1374، «عروسكها» 1341، «غروب در دياري غريب» 1341، «قصه ماه پنهان» 1342، «پهلوان اكبر مي ميرد» 1342، «هشتمين سفر سندباد» 1343، «دنياي مطبوعاتي آقاي اسراري» 1344 و «سلطان مار» 1344. بيضايي در ابتداي كتاب پيش گفتاري نوشته است و در آن ازجمله درباره محدوديت هايي كه اين نمايش نامه ها درگيرش بوده اند، آورده: «هيچ متن نمايشي متن نهايي نيست؛ و هر نمايش نامه تا به چاپ برسد بارها و بارها بازنگري مي شود. در همه جا اين بازنگري نتيجه تجربه هاي عملي، يعني تمرين ها و اجراهاست. ولي در كشور ما كه بيشتر اين متن ها نه تمرين ديده اند و نه اجرا؛ يا اگر ديده اند بسيار دير ديده اند- و در مواردي هم كاش اصلا نمي ديدند- چگونه نويسنده بايد به متن نهايي مي رسيد؛ وقتي كه نه بازتاب اهل نمايش را داشت و نه بازتاب تماشاگران را؟ از واکنش خوانندگان متن چاپي آنها؟ از رجوع به آزمون هاي اجرائي ديگر خودش يا تماشاي آثار ديگران؟ از آنچه اندك اندك گذشت زمان ارزش يا بيهودگي اش را روشن كرده است؟ يا- از همه اينها؟ بزرگ ترين نگراني در اين بازنگري ها، موقعيت نويسنده در برابر خوانندگان متني كه قبلا منتشر شده، است؛ متني كه بي اعتنا به تنگناهاي هنگام انتشار، يا دريافت ها و نگرش هاي پخته تر او (كه تصادفا بخشي از آنها از بازتاب همين خوانندگان به دست آمده) مستقلا در ارتباط با خوانندگانش- به هرشكل كه هست- جاافتاده؛ گاه به چندين چاپ رسيده و به همان صورت پذيرفته و شناخته و بررسي شده و اين بازنگري ها شايد گاهي در گوشه اي يا فرازي، متفاوت با عادت يا انتظار خواننده دوستدار است! هرچند خود آن چاپ ها گه گاه داراي سطرهاي ساقط و غلط هاي آشكار يا نامعلوم چاپي بوده است و داراي توضيحات صحنه اي ناچيز كه بنا بر سنت رايج روزگار نگارشش، به عنوان امري غيرمتني و غيرادبي (و شايد همچون دعوتي براي تماشاي اجراي احتمالي) از آنها پرهيز و تصورش معمولا به هوش خواننده واگذار مي شد. اين بار ولي نويسنده –نااميد از اجراهاي نبوغ آميز- كمتر واگذار كرده و بيشتر كوشيده با توضيحات صحنه اي تصويري تري، خواننده را به خواسته هاي اجرائي خود نزديك تر كند؛ يا دست كم سايه اي از شيوه اجراي فرضي خود را از ذهن خواننده بگذراند».
    بيضايي نمايش نامه ها را براي انتشار در اين كتاب بازنگري كرده است و در پيش گفتارش درباره اين نمايش نامه ها توضيحاتي ضروري داده و در بخشي از توضيحاتش به مسئله زبان نمايش نامه ها پرداخته است؛ ازجمله درباره «هشتمين سفر سندباد» نوشته است: «هشتمين سفر سندباد (1344) هرگز تمرين و اجرائي نداشت. نويسنده در بازنگري كوشيد با تكيه بر تجربه هاي ديگر خودش، زبان مردم معاصر را از زبان مردم گذشته تفكيك كند و در توضيح صحنه ها (در كمترين كلمات)، چيزكي از انديشه اجرائي خود را يادداشت كند. در آن سال ها گفته مي شد اين امور را به نبوغ كارگردان واگذار و حالا كه گذشت زمان درس هاي بسياري از نبوغ كارگردان به ما آموخته است، خوشبختانه ديگر نويسنده فريب اين توهم را نمي خورد. همين تفكيك زباني، در بازنگري دنياي مطبوعاتي آقاي اسراري (1344) به شكل ديگري انجام شده؛ شكسته نويسي زبان روزمره؛ زباني كه لزوما هميشه شكسته نيست و گاهي هم -دست كم نزد برخي شخصيت ها يا در بعضي حالات و برخوردهايشان- به زبان رسمي و كتابي و اداري نزديك است. در آن سال ها در قلمروي انتشار نمايش، درباره شكسته نويسي يا كتابي نويسي، اختلاف عقيده وجود داشت. بيشتر اين نتيجه پذيرفته شده بود كه خواندن شكسته نويسي براي خواننده دشوار است و او را از نمايش نامه خواني زده مي كند؛ گفته مي شد بايد كتابي نوشت ولي شكسته تمرين كرد و اين به نبوغ و خلاقيت كارگردان و بازيگران واگذار مي شد. با گذشت چهار دهه –كه اين نمايش نامه تمرين و اجرائي نداشته است- نويسنده ديگر اعتماد موكول كردن اين مهم به آيندگان را زمين گذاشت و در اين بازنگري كوشيد نسخه اجرائي نمايش را ارائه دهد. طبيعي است كه با گذشت چهار دهه، ديگر نظريه بالا درباره نمايش نامه خواني هم پذيرفته نيست و امروزه شكسته نويسي به سعي كساني كه در آن كار كرده اند، رسم الخط خود را چنان استوار كرده كه خواننده را نه تنها زده نمي كند كه شايد بهتر و بيشتر افسون هم بكند».
    در كتاب دوم «ديوان نمايش» هم هشت نمايش نامه با اين عناوين به چاپ رسيده اند: «ضيافت» 1346، «ميراث» 1346، «چهار صندوق» 1346، «ساحل نجات» 1347، «ديوان بلخ» 1347، «در حضور باد» 1347، «گمشدگان» 1348 و «راه توفاني فرمان پسر فرمان از ميان تاريكي» 1349. بيضايي براي كتاب دوم «ديوان نمايش» هم پيش گفتاري نوشته و در ابتداي آن درباره كتابي نوشتن و شكسته نويسي مي گويد: «به گمان نويسنده، دشواري مهم نمايش نامه خواني، نه در كتابي نوشتن كامل است و نه در شكسته نويسي كامل؛ در نوشتن متني است كه از ميان اين دو مي گذرد. يعني متني كه نيازمند همزيستي اين دو است و ترسيم شخصيت هايي كه نه شكسته نويسي كامل معرف آنهاست، نه كتابي نويسي كامل؛ شخصيت هايي كه به اقتضاي حضور و شان خود يا طرف گفت وگويشان يا به اقتضاي حال و هوايشان در لحظاتي خاص، گاهي شكسته، گاهي كتابي و گاهي هم چيزي ميان تا حدودي شكسته و تا حدودي كتابي حرف مي زنند. كتابي نرم و ملايم شده يا شكسته مودبانه تر و اديبانه تر. يكدست نويسي در متن هاي صحنه اي، غيرطبيعي و ضدنمايش است. لغت نامه ثبت مشخصي از هر واژه را به رسميت مي شناسد، ولي مردم عادي كه موضوع نمايش اند، با بخشيدن زيروبم هايي چند به يك واژه، به كاربرد و گاهي معنا –و نيز بار عاطفي آن گسترش بيشتري داده اند: يه روز ديدمِش؛ يك ودو كرديم؛ يك دعوايي شد! مردم وقتي با خودي اند يا با خوداند بي پيرايه تر حرف مي زنند و وقتي در مجامع يا جلسات هستند يا با مردم رسمي، رسمي تر؛ و گاهي اين هر دو اتفاق يكجا مي افتد...».
    انتشار «ديوان نمايش» بيضايي
    


 روزنامه شرق ، شماره 3170 به تاريخ 24/3/97، صفحه 10 (هنر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 12 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله پژوهش هاي بوم شناسي شهري
متن مطالب شماره 17، بهار و تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است