|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/4/20: مبادا «چشم اميدمان» بخوابد
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6924
پنج شنبه 24 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6823 20/4/97 > صفحه 15 (انديشه) > متن
 
      


مبادا «چشم اميدمان» بخوابد
اعتراض قانوني مردم آيا مي تواند نشانه «اميدشان به اصلاح امور» باشد؟

نويسنده: دكتر قاسم كاكايي*


    
     اميد از اموري است که در بعد «فردي» و «اجتماعي» قابل بررسي است. براي تحليل اينکه چگونه مي توان اميد را در جامعه گسترش داد مي توانيم اميد فردي را الگو قرار دهيم و سپس آن را به جامعه به عنوان يک واحد زنده و ارگانيک تسري دهيم. اميد مقوله اي «روانشناختي» و البته «اخلاقي» است. اميد، هم خود محصول «انديشه» است و هم تاثيرگذار بر «انديشه» و «انگيزه» است.
    فرق است بين زنده بودن ارگانيکي و زندگي کردن انساني. ما در جهان فيزيکي نفس مي کشيم ولو جبراً. اما در جهاني زندگي مي کنيم که افکار، انديشه ها، احساسات و حتي خيالات ما آن را مي سازد. اين ادراکات به نوبه خود ما را به سوي آمال، آرزوها و آرمان ها سوق داده و «ايجاد انگيزه» مي کند، اصلاً خود ما «انديشه» ايم و غير آن هيچ. به قول مولانا:
     اي برادر تو همه انديشه اي
    مابقي تو استخوان و ريشه اي
    اينجا است که بيم و اميد، شادي و حزن معنا پيدا مي کند. متعلق بيم و اميد چيزي است مربوط به آينده و متعلق شادي يا حزن، چيزي است مربوط به گذشته يا حال. خود اين صفات باعث مي شوند تا رفتارهاي مختلفي از انسان سر بزند؛ حرکت کند، بشتابد يا زانوي غم بغل گيرد و بنشيند، مواظبت و پيشگيري کند يا تلاش و برنامه ريزي.
     «اميد» و «رفاه» اگرچه هر دو، اموري مثبت هستند اما «رفاه» امري بيروني و عيني و «اميد» امري ذهني و دروني است. بنابراين، نقش اصلي را انديشه، معرفت و ادراک بازي مي کند؛ اگر انديشه مطابق واقع نباشد، اميد واهي يا بيم بي مورد به وجود مي آيد و آرزوهاي بلند و محقق نشده، ياس و نااميدي به وجود مي آورند. نشناختن استعدادها، توانمندي ها و داشته ها، ارزيابي غلط از مشکلات و موانع و بزرگ دانستن آنها نيز موجب ترس بي مورد و بيم بي جا مي شود. همين طور است اگر امکانات و توانمندي ها را نبينيم و صرفاً به مشکلات بينديشيم.
    احتمالا واژه «استسباع» را شنيده ايد؛ استسباع يعني، کسي که در بيابان حيوان درنده اي را در نزديک خود ببيند و هيبت آن حيوان به قدري باشد که وي جز به چشم، دندان و زور و پنجه آن حيوان نينديشد که در اين صورت قطعاً ترس همه وجودش را مي گيرد و هيچ انديشه ديگري، مثل فرار يا مبارزه در او شکل نمي گيرد، مي ايستد و حرکت نمي کند و طعمه آن حيوان مي شود.
    براي مثال، اگر مسيري را به عرض 20 سانتي متر و طول 100 متر روي زمين براي شما مشخص کنند و به شما بگويند در اين مسير شروع به دويدن کن. شما براحتي در اين مسير خواهيد دويد و به خط پايان خواهيد رسيد. بدون آنکه از مسير منحرف شويد. اما اگر همين مسير را در يک ارتفاع 1000متري از زمين قرار دهند آنقدر رعب و وحشت بر بسياري از افراد حاکم مي شود و آنقدر به افتادن فکر مي کنند و به پايين مي نگرند که نه آن جاده را مي بينند و نه توان خودشان را. اينجا است که اين افراد نمي توانند قدم از قدم بردارند. چه بسا ترس آنقدر وجودشان را مي گيرد که مي افتند. در حالي که نه مسير تنگ تر و نه توان ما کمتر شده است؛ تنها چيزي که فرق کرده، نوع انديشه و وضعيت رواني ما است. بندبازها را ديده ايد که در سيرک روي بندها راه مي روند و به تنها چيزي که فکر نمي کنند، افتادن است و به تنها چيزي که مي انديشند، رفتن است.
    بنابراين، فکر و انديشه در اين امور، حرف اول را مي زند. بايد «خود»، «استعداد»، «محيط» و «مشکلات»مان را بخوبي بشناسيم و در مسير خويش «شجاعت»، «اعتماد» و «توکل» را با اين شناخت، همراه کنيم. اميرالمومنين(ع) مي فرمايد: «خدا رحمت کند کسي را که بداند از کجا است، در کجا است و به سوي کجا روان است.»
    همه اين امور که در بعد فردي محل تامل قرار گرفت، در مورد «جامعه» نيز صادق است. جامعه به شناخت خود، استعدادها و نيز مشکلات و موانعش احتياج دارد. در جامعه بايد «معرفت»، «عشق» و «محبت» ايجاد کرد تا آرمان آفريني نمايد و شور و حرارت بيافريند. معرفت و عشق و محبت همه بايد صادق، بجا و بحق باشد و در مسير رسيدن به آن آرمان باشد. چرا که چنين شناختي است که «اميد» مي آفريند.
    اگر شکستي رخ دهد، ممکن است که غم و حزني پيدا شود، ولي همواره بايد اميد به آينده بر حزن نسبت به شکست گذشته فائق آيد. اگر پيروزي به دست آمد، غرور آن پيروزي بايد باور ما را تقويت کند و بر اميد ما بيفزايد نه آنکه ما را مغرور سازد و از رفتن باز دارد.
    ترس علاوه بر اينکه ويژگي منفي است گاه مي تواند مثبت هم باشد. «ترس مثبت» در شناخت موانع و مشکلات پيش مي آيد و وقتي توام با شناخت توانمندي باشد، باعث مواظبت، احتياط و حزم مي شود. اما «ترس منفي» از «خيال کاذب» پيدا مي شود؛ بيش از حد بزرگ ديدن موانع و مشکلات و دست کم گرفتن توانمندي ها و امکانات باعث چنين ترسي مي شود. قرآن کريم در آيه 175 سوره آل عمران فرموده است: «اين شيطان است که دوستان و مريدان خود را مي ترساند» اما چگونه؟ با دروغ گفتن، با بزرگ کردن مشکلات و موانع، با وسوسه و ترديد و کم رنگ کردن داشته ها و امکانات.
     به اين اعتبار، «اعتماد» با تکيه به واقعيت و داشته ها، نقش مهمي در اميد دارد که اعتماد به خدا در راس آن است. اعتماد به يکديگر، اعتماد به داشته ها و اعتماد به مسئولان. همه اينها در مورد خود مسئولان نيز ساري و جاري است. آنان نيز نياز به اميد و اعتماد دارند؛ اعتماد به خدا، مردم و داشته ها.
    رسانه ها نقش مهمي در ساختن «اميد» و «اعتماد» يا نابود کردن آن دارند؛ مي توانند نقش رحماني بازي کنند يا نقش شيطاني. ايمان و تکيه به خدا انسان ها را مومن بار مي آورد و وقتي فرد مومن شد، قابل اتکا شده، اعتماد اجتماعي بالا مي رود و اميد به يکديگر افزايش مي يابد.
     اعتماد دوطرفه «مردم» و «مسئولان» بزرگترين عاملي است که مي تواند اميدآفرين باشد. اگر اين اعتماد از دست برود به تبع آن، «اميد» نيز از بين مي رود و به خفتگي مي انجامد. در اين فضا، حتي «اعتراض» نشانه اميد است. اعتراض قانوني نشانه «اعتماد» است چراکه مردم حس مي کنند اين اعتراض قانوني مي تواند موجب تغيير و بهبود شرايط شان شود؛ آنان اميد به تغيير دارند.
    اما اگر راه اعتراض بسته شد، ديگر اميدي در کار نخواهد بود و سردي و افسردگي رخ مي دهد. دو رکن اصلي جامعه يعني «مسئولان» و «قانون» بايد موجب اميد و اعتماد در مردم شوند. اما آنان که به جاي «اميد»، ياس و به جاي «عشق»، نفرت و به جاي «شناساندن»، دروغ و به جاي ايجاد «آرمان واقعي»، انتظار و توقع بيجا را در جامعه پمپاژ مي کنند، دانسته يا ندانسته (به تاييد آيه 175 سوره آل عمران) در راه شيطان گام برمي دارند و اگر تعلق خاطري به درخت جامعه و انقلاب داشته باشند، بايد گفت اينان کساني اند که بر سر شاخ نشسته و بن مي برند.
    
    *رئيس دانشکده الهيات دانشگاه شيرازمبادا «چشم اميدمان» بخوابد / اعتراض قانوني مردم آيا مي تواند نشانه «اميدشان به اصلاح امور» باشد؟
    


 روزنامه ايران، شماره 6823 به تاريخ 20/4/97، صفحه 15 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 21 بار
    



آثار ديگري از "دكتر قاسم كاكايي"

  هر بند گسسته شد مگر بند اجل / ويژگي هاي انسان «مرگ انديش»
دكتر قاسم كاكايي*، ايران 21/4/96
مشاهده متن    
  پيامبر رحمت پيام آور اعتدال / سه روايت از وجوه شخصيتي حضرت خاتم الانبياء(ص)
دكتر قاسم كاكايي*، ايران 7/9/95
مشاهده متن    
  راز ماندگاري مطبوعات / ديدگاه اهالي انديشه درباره شعار امسال نمايشگاه مطبوعات «شفافيت و صداقت»
دكتر قاسم كاكايي*، ايران 19/8/95
مشاهده متن    
  اشك براي عشق / چرا براي واقعه كربلا«اشك» مي ريزيم؟
دكتر قاسم كاكايي*، ايران 27/7/94
مشاهده متن    
  دعوت به حق / اهداف بعثت رسول رحمت(ص)
دكتر قاسم كاكايي*، ايران 24/2/94
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله هنر و تمدن شرق
متن مطالب شماره 20، تابستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است