|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه دنياي اقتصاد97/4/20: عدم پويايي ديوان سالاري قاجار
magiran.com  > روزنامه دنياي اقتصاد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4379
شنبه سي ام تير ماه 1397



خدمات سايت




 
MGID3360
magiran.com > روزنامه دنياي اقتصاد > شماره 4371 20/4/97 > صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد) > متن
 
 


عدم پويايي ديوان سالاري قاجار



ديوان سالاري ايران دوره قاجار در تداوم سنن اداري گذشته شکل گرفت و تکوين يافت و پس از انتقال قدرت سياسي به قاجار، دست اندرکاران اداري مانند ادوار پيشين، وظيفه خود يعني انتقال مواريث اداري و ويژگي هاي آن را به دوره بعد انجام دادند. عوامل تعيين کننده اي مانند اقتصاد بسته ايلياتي و زراعي (که در مجموع ۸۰ تا ۹۰ درصد شيوه توليد کشور را دربر مي گرفت)، حاکميت فرهنگ سياسي محدود ايلياتي، ترکيب جمعيت، مشاغل و ساختار اجتماعي (که در يک زمان شامل سه نظام اجتماعي شهري، روستايي و عشيره اي به هم آميخته بود.)
    وجود عناصر مقاوم و قديمي و سخت و انعطاف ناپذير در ساختار ديوان سالاري ايران، کارشکني هاي دول خارجي در زمينه انجام اصلاحات اداري و عدم توجه به دستاوردها و تحولات جهاني در زمينه نحوه اداره امور کشور، تشکيلات اداري دوره قاجار را (به رغم کوشش هاي اصلاح گرايانه مبرز و ورود افکار مترقي و تجددخواه و نيز پديده انقلاب مشروطيت و همچنين گرايش و ميل عموم مردم به تغيير به مثابه نياز مبرم جامعه) بدون تحول و تغيير کيفي و اساسي برجاي گذاشت. در اين دوره، سايه اعمال سياست هاي ايلي و نظامي گري در ارتباطي تنگاتنگ بر ديوان سالاري ايران سنگيني مي کرد و همچون گذشته، واگذاري مناصب دولتي به افراد براساس مقررات خاصي انجام نمي شد. وابستگي به خاندان سلطنت در پيوند با ايل و اطاعت بي چون و چرا و نداشتن روحيه پرسشگري و نقد، ملاک اصلي انتصاب افراد به شمار مي رفت.
    به نظر مي رسد که اصلاح گران دوره قاجار با انديشه قانون مند کردن نظام اداري ايران، در واقع نمايندگان نسل آن ديوان سالاري نويني بودند که تازه ديده به جهان گشوده بود و در پي تاسيس ساختارهاي پويا و سرزنده اي بود که شهروندان را متوجه آفات عادت رايج و مرسوم کند، تفکر و رفتار افراد را در سازمان، «استدلالي»، «منطقي» و «عقلاني» گرداند و ساختارهاي اداري مبتني بر عقلانيت، قابل نقد و اصلاح را جايگزين نظام هاي اداري غيرعقلاني، سخت و غيرقابل انعطاف و اقتدارگرا سازد. اما در ايران دوره قاجار، اين تفکر در مراحل آغازين متوقف شد چراکه پيکر نحيف جامعه دوران قجر، رمق و توانايي نگهداري، پرورش و به دنيا آوردن اين نطفه جديد را نداشت. به عبارت ديگر (جدا از اراده فرمانروايان) زيرساخت هاي سخت سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي جامعه آماده پذيرش تحول نبود.
    از سوي ديگر به استناد منابع و مدارک، آنچه مي توان از اين دوره علاوه بر موارد مذکور استنباط کرد، آن است که اصلاح گران دوره قاجار و پيشوايان انقلاب مشروطه حداقل به همان ميزاني که به تفکر و تحول فکري در اصلاح امور اداري تاکيد مي ورزيدند به ساختارهاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي، اداري و خصوصيات و توان و قدرت تاثيرگذاري هاي آنها کمتر اعتنا مي کردند. اين ساختار و ويژگي هاي آن است که رفتار مديران، افراد و تمايل و اشتياق فراوان آنان را به قدرت و اعمال آن در تشکيلات، محدود و مشروط يا نامحدود و نامشروط مي سازد. پويايي و تحول کيفي و بنيادي ديوان سالاري، منوط و تابع ساختاري است که متکي بر خردورزي و نقدپذيري باشد. امري که نه در دوره قاجار و نه در دوره پهلوي اول، دستخوش تغيير و تحول اساسي و ماهوي نشد.
    منبع: شمس الدين زاهدي، حميد تنکابني، «درآمدي بر ريشه شناسي نهاد ديوان سالاري ايران در دوره اول قاجار»، فرهنگ، ۱۳۸۸.عدم پويايي ديوان سالاري قاجار
    


 روزنامه دنياي اقتصاد، شماره 4371 به تاريخ 20/4/97، صفحه 30 (تاريخ و اقتصاد)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 12 بار

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
ماهنامه هنر موسيقي
متن مطالب شماره 171، ارديبهشت و خرداد 1397 را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است