|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد97/4/20: ايران در گذرگاه تاريخ
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4222
پنج شنبه 10 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 4131 20/4/97 > صفحه 14 (انديشه) > متن
 
      


ايران در گذرگاه تاريخ




    
    در بسياري از منابع كهن عصر اسلامي، سرزمين ايران را ايران شهر و عراق را دل ايرانشهر خوانده اند زيرا در نزديك ترين دوره تاريخي به اسلام، تختگاه ساسانيان بوده است. مقدسي (متوفاي ٣٥٥ق) آورده است كه بهترين و معتدل ترين نقطه زمين، «ايرانشهر» است كه سرزميني است از شرق به غرب، ميان رود بلخ (يعني جيحون) تا رود فرات و از شمال تا جنوب ميان درياي آبسكون تا درياي پارس و يمن. ابن حوقل، جغرافيدان بزرگ قرن چهارم هجري پس از برشمردن مهم ترين ممالك ربع مسكون، تصريح كرده است كه ستون ممالك روي زمين چهار مملكت است. آبادترين و بهترين و پرجمعيت ترين و استوار ترين آنها در سياست و عمارت و وفور در آمد، «ايرانشهر» است كه قطب آن بابل، يعني عراق، است. اين مملكت را «اقليم فارس» نيز مي خوانند. ابوريحان بيروني هم در چند جا از كتاب آثارالباقيه به مناسبت از «ايرانشهر»، نام برده است. به علاوه ياقوت به نقل از ابوريحان، ايران را نام پسر ارفخشذ پسر سام دانسته است و به نقل از يزيد بن عمر الفارسي گفته است كه ايرانيان، سواد (عراق) را به قلب و بقيه ولايات ايران را به پيكر آن سرزمين تشبيه كرده اند و عراق را دل ايرانشهر خوانده اند. ابن خلدون (متوفاي ٨٠٨ق) كه نسبت به ملكداري و عمارت ايرانيان همواره اعجاب نشان داده است، غير از تركيبات «بلاد فارس» و «مملكه الفرس» (مثلا: ١/٣٤، ٢/٢٦٤)، در جايي نيز به تصريح نام «ايران» را آورده و آن را معادل«بلاد الفرس» گرفته و گفته است «ارض ايران هي بلاد الفرس». زكرياي قزويني (متوفاي ٦٨٢ق) آورده است تركان همواره از دربند يا باب الابواب به سرزمين هاي ايران هجوم مي بردند، تا انوشيروان در آنجا سدي ساخت. ابوالفدا (متوفاي ٧٣٢ق) آورده است كه مسكن مردم ايران وسط معمور است و به آن «فارس» گويند و تمام سرزمين هاي زير جيحون را «ايران» مي خوانند. ابن العديم (١/٢٨) نيز ايران شهر را به بلاد الاكاسره معني كرده است. ابن كثير (متوفاي ٧٧٤ق) هم در آثار خود به مناسبت هايي، مثلا در ذكر سبب حمله چنگيزخان و نيز محل گنجه از كلمه «ايران» استفاده كرده است. در واقع از دوره چنگيزيان و مخصوصا از اواخرقرن هفتم كه دولت ايلخانان ايران شكل گرفت و حكومتي متمركز ايجاد كرد، نه تنها نويسندگان و مورخان فارسي نويس قلمرو ايلخانان، بلكه نويسندگان و مورخان عربي نويس سرزمين هاي غربي اسلام هم به تبع آنها كلمه «ايران» را بيش از پيش مورد استفاده قرار دادند. ابن نظيف حموي صاحب تاريخ منصوري، در ماجراي سلطان جلال الدين خوارزمشاه، چند بار به نام ايران تصريح كرده است. ابن الوردي (متوفاي ٧٤٩ق) ايران را سرزمين ايرانيان نوشته است، با اين عبارت كه «ايران و هي ارض الفرس». شهاب الدين ابن فضل الله العمري (متوفاي٧٤٩ق) «مملكه ايران» را يكي از چهار مملكت بزرگ در قلمرو اسلام دانسته و آورده است كه طول اين سرزمين از رود جيحون تا فرات در شام و عرض آن از منتهي اليه كرانه شرقي درياي پارس يعني كرمان قديم تا آخرين نقطه قلمرو سلجوقيان روم يعني آناتولي بر كرانه مديترانه امتداد دارد. سرزميني است مربع شكل كه هريك از طول و عرض آن را در چهار ماه مي توان طي كرد. او قلمرو قاآن بزرگ را كل ايران و برابر با ايران عهد خسروان خوانده است (٣/٩٧). ابن عربشاه (د ٨٥٤ق) هم در هر دو كتاب خود از «ايران» و «ممالك ايران» و «مردان ايران» و «اقليم هاي ايران» به كرات ياد كرده است. جالب تر آنكه در بعضي از منابع مهم قرن ٤ هجري، از «ايراني» و «ايراني ها» ياد شده است. يعني لااقل بعضي از نويسندگان و مورخان عربي نويس هم مي دانستند و درمي يافتند كه «ايراني» يعني چه و به چه كسي اطلاق مي شود: به عبارت ديگر هويت «ايراني» به ديد آنها روشن بوده است. تصور مي كنم فعلا همين اندازه منبع براي اينكه كلمه ايران و هويتي ايراني سابقه كهن داشته و بر سرزميني با مردمي شناخته شده به كار مي رفته است، بسنده باشد.
    ايران در گذرگاه تاريخ
    


 روزنامه اعتماد، شماره 4131 به تاريخ 20/4/97، صفحه 14 (انديشه)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 18 بار
    

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
مجله علوم اعصاب كاسپين
شماره 14
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است