|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد97/4/24: زخم مي زنيم و مي خوريم، تا زندگي پيش برود
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4365
دو شنبه 23 ارديبهشت 1398


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 4134 24/4/97 > صفحه 15 (هنر و ادبيات) > متن
 
      


گفت و گو 
زخم مي زنيم و مي خوريم، تا زندگي پيش برود
گفت و گو با سميرا اسكندرفر به بهانه نمايشگاه و رونمايي از كتاب «زخم»

نويسنده: حافظ روحاني


    
    آثار سميرا اسكندرفر، همواره نسبتي با خودش و نگاهش به آدم ها، رخدادها و اتفاقات اطرافش داشته و دارند. به اين ترتيب است كه خودبيان گري در آثارش نقش مهمي دارد كه خود را به اشكال مختلف نمايش مي دهد، گاه در قالب اعتراف، اظهارنظر يا حتي غرغري تصويري انگار. همين اصرار و همين نگاه ويژه و دايمي اش به خود و اطرافيان، به همراه سليقه بصري خاص و البته تجربه گري و پركاري ستايش برانگيزش، او را به هنرمندي جدي در روزگار ما تبديل كرده است كه نگاهي منحصر به فرد دارد. حالا او تصميم گرفته تا تجربه اي تازه را بيازمايد و اين كار را با كتاب «زخم» انجام داده است: جايي كه انگار بيان كردن احساسات و نظرياتش درباره خودش، ديگران و البته تجربه حاصل آمده از زندگي به شكل نثرهايي در كتاب كنار هم گرد آمده اند. هر چند او پيش تر هم به كرات از جملاتي در نقاشي هايش استفاده مي كرد، ولي اين بار در پي يك تجربه جديد مابين متن نوشتاري و طراحي بصري بوده است. جايي كه بيان گري انگار نقشي بسيار مهم تر از قبل يافته است. به اين بهانه با او گفت وگو كرديم كه مي خوانيد.
    
    در بسياري از موارد و به عنوان نقاش هم مساله بيان خودت و ارتباطت با آدم هاي اطراف به موضوع اصلي تبديل مي شود، به نظر مي آيد كه در كتاب «زخم»، مساله رابطه با آدم ها و محيط اطراف آنچنان جدي و مهم شده كه انگار ديگر نمي توان به سراغ نقاشي رفت و به كلمات نيازمند شده اي. الان مساله بيان رابطه با آدم ها، محيط و چيزهاي ديگر برايت آن قدر حاد شده كه مجبور شدي به سراغ نوشته بروي؟
    هميشه اين نياز به برقراري ارتباط را داشته ام و سعي مي كنم اين نياز را به طرق مختلف برطرف كنم، كلا دليل كار كردنم هم همين است، ولي در دوره هايي اين نياز خيلي واضح تر است و در بعضي مواقع خيلي انتزاعي مي شود. بعضي وقت ها از اينكه خيلي واضح نيست، راضي ام ولي در مواردي ميل دارم كه خيلي واضح تر بيانش كنم. معمولا بين مواقعي كه ميل دارم به وضوح بيش تري از خودم و اين نياز بگويم، فاصله است، آخرين بار فكر مي كنم ٨ سال پيش اين كار را كرده بودم و قبل ترش باز شايد هشت سال قبل تر. اين بار اتفاقات و شرايط باعث شد كه بخواهم به وضوح بيش تري خودم را توضيح بدهم.
    
    در آن موارد قبلي به چه شكل نمايشش دادي؟
    در اولي، كه نمايشگاهي بود با عنوان «ته مانده هاي روز» كه مشتركا با حامد صحيحي در گالري لاله گذاشتيم، روي ديوارها چيزهاي زيادي نوشتم و حتي يك ديوار را با بريده هاي روزنامه و مجله پر كردم كه براي بينندگان خيلي تاثيرگذار بود و درباره اش صحبت مي كردند. دومي هم نمايشگاه عكسم با عنوان «تو منو به گريه مي اندازي» در گالري «محسن» بود كه باز به نسبت ديگر نمايشگاهم با وضوح بيش تري خودم را بيان كرده بودم. اين كار موافقان و مخالفان خودش را دارد، ولي من بر اساس نيازم به سراغش مي روم.
    
    به نظرت كتاب «زخم» يك كتاب شعر است؟ يعني به عنوان شعر با آن برخورد كردي؟
    نه، به نثر است، ولي نثرهاي تكه تكه. دلم مي خواست كه خواننده هر صفحه اي را كه باز مي كند، چيزي براي خواندن پيدا كند. هر بخش مثل يك حوضچه است كه خواننده مي تواند در آن شنا كند. اين ايده را نداشتم كه خواننده بخواهد آن را از اول تا به آخر بخواند، بلكه خواننده مي تواند در طول زمان به آن رجوع كند، صفحه هايي را ورق بزند، بعضي صفحات را نخواند و بعضي را شايد چند بار بخواند.
    
    كتاب به نسبت مفصل است و به نظر مي رسد كه زمان زيادي صرف آن شده و مي توان فكر كرد كه در زمان برپايي نمايشگاه قبلي ات (زمستان ١٣٩٦) در گالري طراحان آزاد داشتي روي آن كار مي كردي، آماده سازي كتاب چقدر زمان برد؟
    از موقعي كه ايده اش به ذهنم رسيد، حدود يك سال و نيم. يك شب بود كه فكر كردم مي خواهم يك كتاب بنويسم. كتاب «فلسفه ملال» (لارس اسوندسن، ترجمه افشين خاكباز، نشر نو، ١٣٩٤) را خواندم كه به نظرم خيلي خوب بود ولي به جز تاثيرگذاري موضوع، شكل كتاب را هم خيلي دوست داشتم كه به شكل تكه تكه بود. همزمان بود كه فيلم «تصادف» (ديويد كراننبرگ، ١٩٩٦) را ديدم كه در كتاب هم پيشنهاد شده بود و به نوعي درباره زخم بود و به قول كتاب ملال باعث مي شد كه شخصيت هاي فيلم دست به آن كارهاي جنون آميز بزنند و در تصادف خودشان را مجروح كنند و از آن لذت ببرند. از همين جا بود كه ايده زخم به سرم زد. علاوه بر اين چيزهايي هم بود كه قبل تر درباره زخم نوشته بودم و در كتاب هم آورده ام كه «قبل تر در دفتري نوشتم...»، چون من هميشه مي نويسم، ولي هيچ وقت آن قدر منسجم نبوده كه بخواهم آنها را در دفتري جمع كنم. زماني كه داشتم يك مجموعه عكس مي گرفتم (كه حالا در كتاب چاپ شده اند) مي دانستم كه از آنها در جايي استفاده خواهم كرد. بعد از اينكه حدود سه چهار ماه به موضوع فكر كردم، شروع كردم به نوشتن و خيلي منسجم تر به سراغ كتاب رفتم. در طول كار بارها فكر كردم كه تمام شده، ولي مدام به زخم فكر مي كردم و دفترهاي قديمي را بيرون مي آوردم و چيزهايي به كتاب اضافه مي شد تا اينكه در نهايت به ٥٩ متن رسيدم. موقع تايپ و اديت متن ها به شكل و نحوه ارايه فكر كردم، مثل ايده هاي عكس كه آنها را در دفتر طراحي مي كردم كه خودش حدود دو سه ماه طول كشيد و با اين ايده كه بنشين و ماهيگيري كن، يعني ببين چه تصاويري به ذهنت مي آيد. در نهايت با دو ورق كاغذ A٤ از فكر و ايده براي عكاسي سراغ رامتين جيحون رفتم و در طول تابستان سال ٩٦ عكس ها را گرفتيم. بعد از عكاسي، فرآيند طراحي عكس ها حدود سه چهار ماه زمان برد و بعد كه با علي رضا محسني طراحي و صفحه بندي كتاب را آغاز كرديم.
    
    به نظر مي رسد كه كتاب «زخم» خيلي به روابط و آدم هاي دور و بر مربوط مي شود، يعني انگار هر آدم و به تبع، هر رابطه اي زخم هايي به انسان مي زند، يعني انگار دوستي، عشق يا هر رابطه ديگري لاجرم با زخم همراه هستند، اين نگاه درست است؟
    بله، مثل اينكه اين طور است. فكر مي كنم از اولين اشكال رابطه، مثل رابطه خواهر و برادر يا با پدر و مادر هم اين اتفاق رخ مي دهد. ولي انگار همين زخم ها لازمه رشد كردن و ادامه دادن هستند. فكر نمي كنم كسي بتواند بگويد كه با كسي در رابطه نزديك بوده، بي آن كه زخمي به او نزده باشد يا آسيبي از او نديده باشد، اين آسيب ها و زخم ها تا جايي طبيعي و قابل قبول است ولي از يك جا به بعد ديگر نه و اين نقطه همان جايي است كه بايد فرار كني.
    
    يعني اگر زخمي در كار نباشد، انگار رابطه درست پيش نمي رود؟
    انگار كل زندگي درست پيش نمي رود. فكر مي كنم اگر ملال يكي از عناصر اصلي زندگي است، زخم هم يك عنصر مهم است كه زندگي را پيش مي برد. در متني كه اين اواخر خواندم درباره موضوع ملال در فلسفه شوپنهاور صحبت مي كرد كه به گفته او حكومت ها و دين ها و هر چيز ديگري كه در طول تاريخ تغيير كرد به خاطر ملال بود، حتي تمامي اختراعات بشري به خاطر غلبه بر ملال بود. حتي زخم و جنگيدن هم همين است. صلح حتما چيز خوبي است و من هم حتما دوست ندارم كه با گلوله يا زخم چاقو كشته شوم، ولي وقتي از صلح در جهان صحبت مي كنيم، داريم از چيزي حرف مي زنيم كه باعث يك ملال طولاني مدت مي شود كه در نهايت عكس العمل آدم ها را برمي انگيزد. بهتر است آدم ها برخورد بهتري با اين مساله بكنند و راه حل هاي بهتري پيدا كنند، ولي اگر قرار بر اين باشد كه زندگي ادامه پيدا كند، متاسفانه انگار جنگ لازم است تا آن ملال از بين برود و اين قصه تا زماني كه آدم ها راه حل بهتري براي مواجهه با آن پيدا نكرده اند ادامه دارد. يعني آدم ها انگار دچار ملالي مي شوند كه حاضرند به خاطر غلبه بر آن حتي آدم هم بكشند. يعني شايد اگر زندگي مان كم تر ملال آور بود، كم تر بلا سر هم مي آورديم.
    به نظرم هنر يكي از بهترين راه ها براي غلبه بر ملال است، حال چه مخاطب هنر باشي و چه توليدكننده هنر، چون مي تواند در درونت يك آشوب دروني ايجاد كند و كمك كند تا بر ملال غلبه كني. خيلي وقت ها با خودم فكر مي كنم كه هنر چيست، انگار يك چيز بي معني و بي فايده است، ولي به نظرم همان آنتروپي كه زندگي نياز دارد را فراهم مي كند. هنرمندان انگار آشوب طلباني هستند كه به جريان زندگي كمك مي كنند و شايد اگر بيشتر تحويل شان بگيرند، كمتر جنگ پيش بيايد.
    
    در كتاب بارها اشاره شده كه زخم ها با ما مي مانند، گويا نمي توان زخم را فراموش كرد...
    خيلي خوب مي شود اگر بتوان زخم را فراموش كرد. فراموش كردنش ممكن است، ولي بايد خيلي از زخم قوي تر باشي و بتواني آن قدر از زخم فاصله بگيري تا ناديده اش بگيري. اولين قدم شايد اين باشد كه موشكافي اش كني تا ببيني چه شد. خيلي موقع ها از ديدنش احتراز و وجودش را انكار مي كنيم، ولي اين كار غلط است. شايد مهم ترين كار مراقبت كردن از خود باشد. چون بارها از خودم پرسيدم كه چرا در فلان موقعيت قوي نبودم و اشتباه كردم. يعني هيچ وقت نمي توان آن قدر قوي شد كه هيچ كس نتواند به آدم آسيب برساند، خيلي ها هستند كه مي توانند _ اگر فرصتش را پيدا كنند _ به آدم آسيب برسانند. ولي وقتي آدم خودش را بشناسد، در يك موقعيت دوباره، وقتي احساس خطر مي كند، مي تواند فرار كند و خودش را نجات داده و از خودش مراقبت كند.
    
    اين موضوع باعث مي شود كه نسبت به آدم هاي دور و بر بدبين شوي؟
    نه، اصلا. ولي ترجيح مي دهم آدم هايي كه باعث آسيب به من مي شوند، به محدوده ام وارد نشوند.
    
    تعدادي عنصر بصري در كتاب هست كه در آثار قبلي ات هم تكرار مي شدند، مثل عروسك يا اعضاي بريده شده بدن كه در كارهايت زياد تكرار مي شوند. اين دست ها و سرهاي بريده شده روي چهارپايه ها، چقدر ايده خودت بوده و چقدر نتيجه مرحله ويرايش عكس ها؟
    تصوير سر روي نيمكت كه در كتاب هست، تصويري است كه لااقل از ١٢ سال پيش در ذهنم بود و از آن ايده طراحي هاي اكسپرسيونيستي كوچك هم كرده ام و هميشه فكر مي كردم كه اگر در يك عكس و به شكل واقعي باشد چه مي شود. اين تصوير، فكر و ايده اصلي من بود، چون از مدت ها قبل در فكرم بود و فكر مي كنم از همين تصوير بود كه باقي تصاوير در ذهنم شكل گرفتند. فكر مي كنم برايم يادآور مفهوم ملال و تصويرسازي آن هستند، شايد چون هيچ حركت يا كنشي در آنها نيست. مثل «مارمولك» كه دمش را از دست مي دهد، ولي دمش دوباره رشد مي كند. به نظرم خيلي جالب است كه عضوي از بدن بريده شود و بعد دوباره رشد كند.
    
    چرا تصاوير خودت را انتخاب كردي؟ تا بيان بر ملال پيشي بگيرد؟
    فكر مي كنم درست تر بود اگر خودم باشم، چون آن وقت براي خودم يك چالش مي شد. قبل تر فكر مي كردم به اينكه خودم را نقاشي كنم، ولي به اين نتيجه رسيدم كه دوست ندارم خودم را نقاشي كنم، يك حس خودشيفتگي در آن است كه اذيتم مي كند. دوست دارم خودم در كار باشم، ولي از مرز خودشيفتگي عبور كرده و وارد لايه هاي عميق تري از بودن شده باشد. فكر مي كنم مبناي توليد هنري خودشيفتگي است، ولي اين خودشيفتگي با نارسيسيسمي كه مثلا آدم ها در اينستاگرام بروز مي دهند، متفاوت است.
    
    
    

    
    اگر ملال يكي از عناصر اصلي زندگي است، زخم هم يك عنصر مهم است كه زندگي را پيش مي برد.
    وقتي از صلح در جهان صحبت مي كنيم، داريم از چيزي حرف مي زنيم كه باعث يك ملال طولاني مدت مي شود كه در نهايت عكس العمل آدم ها را برمي انگيزد. بهتر است آدم ها برخورد بهتري با اين مساله بكنند و راه حل هاي بهتري پيدا كنند.
    قبل تر فكر مي كردم به اينكه خودم را نقاشي كنم، ولي به اين نتيجه رسيدم كه دوست ندارم خودم را نقاشي كنم، يك حس خودشيفتگي در آن است كه اذيتم مي كند. دوست دارم خودم در كار باشم، ولي از مرز خودشيفتگي عبور كرده و وارد لايه هاي عميق تري از بودن شده باشم.
گفت و گو: زخم مي زنيم و مي خوريم، تا زندگي پيش برود / گفت و گو با سميرا اسكندرفر به بهانه نمايشگاه و رونمايي از كتاب «زخم»
    


 روزنامه اعتماد، شماره 4134 به تاريخ 24/4/97، صفحه 15 (هنر و ادبيات)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 60 بار
    



آثار ديگري از "حافظ روحاني"

  هنر امري آفرينشي است و نه يادگرفتني
حافظ روحاني، اعتماد 3/11/96
مشاهده متن    
  نقاشي برايم مثل روان درماني است / گفت و گو با سميرا اسكندرفر به بهانه نمايشگاه «چي تو سرته؟»
حافظ روحاني، اعتماد 31/5/96
مشاهده متن    
  يادگارهاي ٧٥سالگي / گفت وگو با احسان لاجوردي
حافظ روحاني، شرق 29/10/95
مشاهده متن    
  تصويري از خود چيست / گفت وگو با «اركيده درودي»، مدير گالري «اُ»
حافظ روحاني، شرق 29/10/95
مشاهده متن    
  با شورلت كولردار در جاده خرمشهر / گفت وگو با ساسان مويدي به بهانه نمايشگاه در نگارخانه شماره ٦
حافظ روحاني، اعتماد 23/9/95
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه مطالعات مديريت ترافيك
متن مطالب شماره 51، زمستان 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است