|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه ايران97/7/19: ديدم دو هزار كوزه گوياي خموش
magiran.com  > روزنامه ايران >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 6947
پنج شنبه 22 آذر 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

?????


 
MGID2825
magiran.com > روزنامه ايران > شماره 6897 19/7/97 > صفحه 14 (ايران جمعه (داستان يك رويداد)) > متن
 
      


ديدم دو هزار كوزه گوياي خموش
ساعتي در كارگاه كوزه گري ايرج نادري

نويسنده: ترانه بني يعقوب

صداي چرخ بلند مي شود، ايرج نادري پشت چرخ سفالگري مي نشيند و با تاكيد خاصي مي گويد: «من كوزه گرم» اين را به همه بگوييد. او يكي از كوزه گران معروف همدان است. از دروازه اصلي كه وارد شهر مي شوي، نماد شهر را مي بيني كه او ساخته؛ كوزه هاي بزرگ. نادري كوزه هايي با حجم بزرگ مي سازد و مي گويد كوزه ساز با كاسه ساز فرق دارد.

آفتاب درحال غروب است كه وارد كارگاهش در لالجين همدان مي شوم. بوي گل و خاك همه جا را پركرده. كوزه هاي بزرگ گلي در گوشه گوشه كارگاه درحال خشك شدن است. هنوز وقتي روي كوزه ها دست مي كشي خيسند و بايد روزها هوا بخورند تا براي كوره آماده شوند. نادري و همكارانش به پايان روز كاري شان نزديك مي شوند كه از راه مي رسيم. نادري قد بلند است و به قول خودش يكي از ويژگي هاي اصلي كوزه گرها را دارد و خوش بنيه است. با لبخند و خوشرويي از ما استقبال مي كند: «براي دل شما هم كه شده آخرين كوزه روزم را جلويتان مي سازم.»

آستين هايش را بالا مي زند. تا چشم كار مي كند كوزه مي بيني، بيشتر در ابعاد بزرگ. كوزه مدل دار، ساده، پنجره اي هر جور كه تصورش را بكني. دو كوزه دو متر و 80 سانتي را هم مقابل در ورودي كارگاهش گذاشته. به قول خودش بلندترين سفال هاي لالجين همين دو كوزه اند. اين كوزه ها تكه تكه ساخته شده و بعد روي هم سوار شده اند. البته كوره اي نيست كه بتواني اين كوزه ها را در آنها جا بدهي. تصورش هم سخت است كه چطور مي شود كوزه هايي به اين بلندي ساخت. خودش توضيح مي دهد براي ساختن كوزه هايي به اين بزرگي بايد اول گل را به حالت لوله اي درآورد و بعد روي هم سوار كرد.

 نزديك به 40 سال است كوزه گري مي كند، از پنج سالگي كارش را شروع كرده و در كنار پدر فوت و فن كار را آموخته و اوستا شده. كارگاه هاي سفالگري لالجين همدان هركدام در يك زمينه تخصص دارند و نادري و همكارانش هم در ساختن كارهاي پرحجم معروفند.

نادري 47 ساله خوش خنده است و تقريبا به همه سؤال هايم با خنده پاسخ مي گويد. مي پرسم ساختن كوزه هايي به اين بزرگي دشوار نيست؟ مي گويد: «بزرگ كار كردن شايد براي خيلي ها سخت باشد اما اگر فوت و فن كار را بداني چندان هم سخت نيست.»

مي گويد اگر اين همه علاقه به حرفه اش نداشت نمي توانست در كارش پيشرفت كند. با اينكه از 5 سالگي در كنار پدرش اين كار را آغاز كرده هنوز هم از كارش خسته نشده و مي گويد هفته اي شش روز كارش را با همان انرژي روز اولي كه اين كار را شروع كرده انجام مي دهد.

 در مورد سفال لالجين حرف و حديث كم نيست اينكه سرب دارد و مصرفش براي بدن مضر است و چه كسي بهتر از نادري كه دراين باره برايمان توضيح دهد: «البته مساله سرب به كار ما ارتباطي ندارد، چون ما خام فروشيم و اين سرب به لعاب سنتي لالجين مربوط است. طبق تحقيقات گفته مي شود يك مقدار تركيبات سربي در اين لعاب هست. اما اين اطمينان را به شما مي دهم كه يك صدم درصد سربي كه در لنت ترمزماشين ها و آلودگي هوا هست توي اين سفال ها نيست. بنابراين با اطمينان مي گويم جاي نگراني نيست.»

50 درصد مردم لالجين همدان درگير سفالگري اند يا كاسه، كوزه و بشقاب مي سازند و يا اگر سازنده نباشند فروشنده اش هستند اما چقدر اين روزها اين شغل طرفدار و خواهان دارد: «والا راستش را بخواهي پسر بزرگ من از سفالگري نفرت دارد از بس كه براي كارم وقت گذاشتم فكر مي كند كارم بين ما فاصله انداخته. خانمم هم وضعيت مشابهي دارد. آنقدر بنده خدا تنها اين ور و آن وررفته كه ديگر از كار من نفرت دارد. براي همين خيلي از خانواده هاي ما از سفالگري بدشان مي آيد. البته من سعي كردم كاري كنم كه نفرت شان كمتر شود بيشتر به خواسته شان اهميت دادم وسعي كردم با كوزه آشتي شان دهم.»

اما او چه كارهايي كرد تا خانواده اش را با سفالگري آشتي دهد: «بالاخره كارم را پذيرفتند اما پسرم هركاري كردم به سفال علاقه مند نشد كه نشد. از گل بازي شروع كردم تا پاداش دادن. به پسرم گفتم اگر كار ياد بگيري 5 ميليون مي گيري. اما فكر مي كني چه گفت؟ گفت علاقه اي ندارم. تازه نمي داني شغل مورد علاقه اش چيست؛ دلش مي خواهد قليان سرا داشته باشد. يعني همه علاقه مندي هايش كاملا برعكس من است.»  همان طور كه كوزه اش را ذره ذره بالا مي برد حرف مي زند. چند قاچ هندوانه هم كنارش گذاشته و تعارفم مي كند: «اين همه بي علاقگي جوان ها به سفالگري بي دليل هم نيست. توي اين كار بعد از 30 يا 40 سال به شهرت مي رسي و سفالت را مي شناسند و آن موقع استادي و همه مي توانند روي كارت حساب كنند اما جوان هاي اين دوره دوست دارند با يك دكمه موفق شوند. حوصله 40 سال كار و كسب تجربه را ندارند تا اوستاي كاري بشوند. مي گويند بايد يكي دو ساله كارمان خوب شود.»

 اما او چقدر از وقتش را به آموزش سفالگري اختصاص مي دهد. مي گويد: «راستش اينجا در لالجين  آموزش دادن اصلا مرسوم نيست. هركس مي خواهد كار كند اين كار را هم ياد مي گيرد. يعني كسي نمي آيد جدا آموزش ببيند. من خودم هم چندان حوصله ندارم و با اينكه عاشق كارم هستم، مي گويم جوان ها بروند دنبال يك كار ديگر. من مي دانم سفالگري چقدر آدم را آزار مي دهد. گاهي 6 ماه تمام يك نفر در اين كارگاه را نزده، كسادي كامل بوده. هر اتفاق و مناسبتي در اين كشور مي افتد، هوا گرم و سرد مي شود، مردم سفال را كنار مي گذارند. مردم سفال نمي خرند چون سفال را يك كار تزئيني مي دانند مگر اينكه يك حمايتي از اين شغل بشود و سفالگر هم آبرويي داشته باشد تا دوباره همه جذب اين شغل شوند.»

 او معمولا براي درست كردن هر كوزه در سايز متوسط 5 تا 6 دقيقه وقت مي گذارد. براي بزرگترها البته زمان بيشتري نياز است. اين مدت كوتاه، به حرف ساده است و فقط كسي كه سفال كار كرده اين را مي فهمد: «البته چهار دقيقه اي كوزه آماده نمي شود، خشك شدنش، كوره رفتنش كلي زمان مي برد و بعد 10 روز تا دو هفته يك كوزه، كوزه مي شود.»

ارزان خريدن سفال ها از سازنده هم يكي ديگر از نكاتي است كه او به آن اشاره مي كند: «هزار و صد كارگاه در لالجين هست و يك رقابت ناسالمي هم بين خريدارها و سازنده ها شكل گرفته. خيلي ها قيمت كار را تا مي توانند پايين مي آورند، مثلا يكي كوزه هايش را 30 هزار تومان مي فروشد. بعد جاي ديگر همان  كوزه را 20 هزار تومان مي دهند و اين ارزش كار را پايين مي آورد. حالا چرا دقيقا اين كار را مي كنند معلوم نيست يا نيروي كار ارزان دارند يا كيفيت كارشان پايين است.»

از سختي هاي كار سفالگري هم اينكه به گفته او 24 بيماري مستقيم سراغ سفالگر مي آيد از آرتروز دست و كتف و پشت گرفته تا ديسك كمر و آسم و واريس پاها به علت طولاني ماندن كفش ها در پا و تكان نخوردن شان: «من فعلا اينها سراغم نيامده. هرچه بنيه سفالگر قوي تر باشد، كمتر اين بيماري ها سراغش مي آيد. كمبود ويتامين دي هم هست. چون صبح آفتاب نديده وارد كارگاه مي شويم و تا شب هم اينجا هستيم. اين ها طي 20 تا 30 سال با بدن چه ها كه نمي كند و بيشتر همكارانم هم نمي دانند بايد چطور با اين بيماري ها كنار بيايند. يعني كسي آموزش خاصي در اين باره نديده.»

اين روزها خانم ها هم در بازار لالجين مشغول كار شده اند اما بيشترشان كارگري مي كنند و تعداد سفالگرها يعني كساني كه پشت چرخ مي نشينند انگشت شمار است. مي گويند بيشتر كارگران سفالگري لالجين بيمه نيستند. نادري با كارگران مرد كار مي كند و معتقد است كار سفالگري آن هم در اين حجم بزرگ براي زنان واقعا سخت و زيان آور است. كار بدني در سفالگري مهم است؛ كوره ها 70 تا 80درجه گرما دارند و جابه جا كردن اين همه گل، نيروي جسماني زيادي مي خواهد. براي همين براي خانم ها اين كار دشوارتر است.  اما با همه اينها و در توليدات با حجم كوچك هم زنان يك سوم مردان دستمزد مي گيرند. بيشتر كارگرهاي مرد ماهانه يك و نيم ميليون حقوق مي گيرند و زنان نصف اين مقدار.نادري چرخ سفالش را خاموش مي كند. حالا يك كوزه درست و حسابي جلوي رويمان قرارگرفته. كوزه هايي كه اين روزها ديگر چندان براي آب خوردن از آنها استفاده نمي شود اما با اين همه هنوز آدم هايي هستند كه دوست دارند يك كوزه گلي در خانه شان داشته باشند حالا نه يك كوزه دو متر و نيمي كه دست كم كوزه اي كه يادشان بياورد روزي همه از آن آب مي نوشيده اند.

ديدم دو هزار كوزه گوياي خموش


 روزنامه ايران، شماره 6897 به تاريخ 19/7/97، صفحه 14 (ايران جمعه (داستان يك رويداد))

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 24 بار
    



آثار ديگري از " ترانه بني يعقوب"

  اميد بستن به زالو و جوجه تيغي / آيا هميشه نسخه حكيم باشي ها معجزه مي كند?
ترانه بني يعقوب، ايران 25/6/97
مشاهده متن    
  چشم ما به پاي شماست / گشتي در بازار كفش دست دوز
ترانه بني يعقوب، ايران 20/6/97
مشاهده متن    
  لباس عروسي را بكن كوله مدرسه را بردار
ترانه بني يعقوب، ايران 18/6/97
مشاهده متن    
  جاده به سمت كابل يك طرفه شد / آيا با خروج كارگران افغان، كارفرمايان ايراني دچار مشكل مي شوند؟
ترانه بني يعقوب، ايران 11/6/97
مشاهده متن    
  بيوه هاي 16 ساله / غمنامه دختران پاكدشت
ترانه بني يعقوب، ايران 6/6/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
Global Analysis and Discrete Mathematics
شماره 1 (پياپي 5)
 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است