|  درخواست عضويت  |  رمز خود را فراموش کرده ايد؟  |  ورود اعضا [Sign in]
جستجوي پيشرفته مطالب   |  
 جستجو:  
روزنامه اعتماد97/8/5: فيلسوفان گسسته از جامعه
magiran.com  > روزنامه اعتماد >  فهرست مطالب شماره
مشخصات نشريه
آخرين شماره
آرشيو شماره هاي گذشته
جستجوي مطالب
سايت اختصاصي
تماس با نشريه
شماره جديد اين نشريه
شماره 4226
سه شنبه 15 آبان 1397


 راهنمای موضوعی نشريات
اين نشريه در گروه(های) زير قرار گرفته است:

خدمات سايت




 
MGID3291
magiran.com > روزنامه اعتماد > شماره 4218 5/8/97 > صفحه 16 (صفحه آخر) > متن
 
      


فلسفه در خيابان 
فيلسوفان گسسته از جامعه


نويسنده: محسن آزموده (mohsen.azmoodeh@yahoo.com)

ما ايراني ها خيلي وقت است كه فلسفه داريم. سنت فلسفي ما كه سابقه ‎اي بيش از هزار سال دارد، اگرچه در آغاز، سخت تحت تاثير فلسفه يوناني و ترجمه آثار متفكران يوناني چون افلاطون و ارسطو است، اما خيلي زود فيلسوفان مسلمان ايراني آورده هاي نويي به آن افزودند تا جايي كه در حكمت الاشراق سهروردي و حكمت متعاليه صدرالمتالهين، ديگر تفكر فلسفي نوافلاطوني كاملا رنگ و بوي ايراني و اسلامي گرفت. حتي پيش از فلسفه نيز ما تفكري شبيه تفكر فلسفي داشتيم كه امروزه آن را حكمت خسرواني يا انديشه ايرانشهري يا تفكر ايراني فهلوويون مي خوانند و بعضي بر اين عقيده اند كه اين انديشه حتي بر متفكران باستاني يوناني نيز اثر گذاشته است. اما با وجود اين سنت ديرپا و كهن، فلسفه ايراني و بالطبع فيلسوفاني ايراني، به دلايل و عللي كه مجال تفصيل آن اينجا نيست، نتوانسته اند پيوند وثيقي با جامعه ايراني بيابند و در نتيجه از ميان نخبگان فكري ما، اعم از فيلسوفان، فقها، متكلمان، دانشمندان، عرفا و ادبا و شاعران، آنها كه بيش از همه در زبان و فرهنگ عمومي حضور دارند، دسته اخير، يعني ادبا و شاعران و تاحدودي عرفا هستند.

به بيان روشن تر، فيلسوفان ما، از فارابي و ابن سينا و خواجه نصيرالدين گرفته شيخ اشراق و ميرداماد و ملاصدرا، با وجود بلندي انديشه و اهميت انكارناپذيرشان، كمتر با متن جامعه ارتباط داشتند و آثارشان مخاطباني محدود در ميان اهل فرهنگ و كتابخوان ها داشت. در حالي كه شاعران و اديبان پارسي گو از رودكي و فردوسي و سنايي و خيام تا سعدي و مولوي و نظامي و حافظ و

عبيد زاكاني و خاقاني دقيقا در ميان مردم و زندگي اجتماعي آنها حضور دارند و طبقات و گروه ها و اقشار گوناگون جامعه، آثار آنها را مي خوانند و به فراخور حال و روزشان براي بيان افكار و انديشه ها و احساسات شان از آنها بهره مي جويند.

بر اين اساس پربيراه نيست اگر ادعا كنيم كه در تاريخ فرهنگي ما، اين اديبان و شاعران بودند و هستند كه نقشي را كه فيلسوفان و متفكران غربي ايفا مي كردند، برعهده دارند. مردم ما با حافظ و سعدي و خيام، هم سخني بيشتري دارند تا با معلم ثاني و بوعلي و حاج ملاهادي سبزواري. مخاطب اصلي گروه دوم، نخبگان فكري و معدود تحصيلكردگان بودند و هستند و آثاري چون فصول الحكمه و شفا و نجات و اسفار را اندك شمار فرهيختگاني مي خواندند و مي خوانند كه آموزش فلسفي ديده اند و به زبان مغلق و پيچيده و «مفهومي» فلسفه آشنايي دارند، در حالي كه شاهنامه فردوسي يا بوستان و گلستان سعدي را از كودكان نوآموز در مكتبخانه ها و مردم عامي در قهوه خانه ها تا دانشي مردان اديب مي خواندند و مي خوانند و هر يك متناسب با سطح فرهيختگي، از آنها خوشه اي بر مي چينند.

اين وضعيت در روزگار ما نيز مصداق دارد. يعني كماكان در ميان برگزيدگان فكري، اين شاعراني چون نيما و شاملو و اخوان و سهراب و فروغ و ابتهاج و نويسندگاني چون هدايت و آل احمد و گلشيري و احمد محمود و ساعدي هستند كه در متن جامعه حضور دارند و متفكراني و اهل انديشه اي چون علامه طباطبايي و داريوش شايگان و عبدالكريم سروش و رضا داوري و مصطفي ملكيان و جواد طباطبايي و سيدحسين نصر تنها مخاطباني در ميان تحصليكردگان و آشنايان با مقدمات علوم انساني مي يابند. در اين ميان صد البته جايگاه كساني چون علي شريعتي و آل احمد (در مقام متفكر) را بايد متمايز كرد، چرا كه اين اسامي اخير، هم به لحاظ محتوايي و هم از حيث صورت ارايه فكر، اين توانايي را داشتند كه به زباني عامه فهم سخن بگويند و بنويسند. اين استثناها شايد بتواند به فهم يكي از علل و عوامل جداسري فيلسوفان ما از جامعه از يكسو و موفقيت ادبا و شعرا در برقراري اين ارتباط ياري برساند. يعني در حالي كه فيلسوفان ما هم به لحاظ ماده اي كه بيان مي كردند و هم از نظر شكل بيان آنها، سخت از جامعه و تحولات آن گسسته بودند، متفكران و فيلسوفان غربي ضمن ارتباط وثيق با جامعه، در آثاري هم كه خلق مي كردند، مي كوشيدند مخاطبان متفاوت را درنظر بگيرند. يعني مثلا اسپينوزايي كه به زبان هندسي و انتزاعي فلسفي مشهور است و اثري دشوارياب چون «اخلاق» را خلق مي كند در رساله الهي-سياسي، به زباني مي نويسد كه هر باسوادي مي تواند بخواند و بفهمد و مسائل مبتلابه دينداران را مورد بحث قرار مي دهد. بگذريم از فيلسوفاني چون افلاطون و نيچه كه اين هنر را داشتند كه مطالب دشوار و انتزاعي فلسفي را به زباني چنان ادبي نوشتند كه هر خواننده اي بتواند به قدر فهم و درك خود از آن بهره بگيرد. البته با تخصصي شدن سخن فلسفي به ويژه در نيم سده اخير، گسستگي از جامعه و غرابت آنچه فيلسوفان بدان مي پردازند، يكي از مشكلات جامعه فلسفي غربي نيز هست، بگذريم كه فيلسوفان غربي كماكان به مسائل انضمامي روز توجه دارند. اما گسست جامعه ما از تفكر فلسفي، در عين قرابت با زبان شاعرانه، شايد دست كم يك علت ديگر نيز داشته باشد كه اگر عمري باشد، هفته آينده به آن مي پردازيم.

فيلسوفان گسسته از جامعه


 روزنامه اعتماد، شماره 4218 به تاريخ 5/8/97، صفحه 16 (صفحه آخر)

لينک کوتاه به اين مطلب:   
 


    دفعات مطالعه اين مطلب: 19 بار
    



آثار ديگري از " محسن آزموده"

  دانايي و هوش كافي نيست
محسن آزموده، اعتماد 7/7/97
مشاهده متن    
  هواي تازه / به بهانه 4 مهرماه سالروز تولد استقلال و شهرآورد امروز
محسن آزموده، اعتماد 5/7/97
مشاهده متن    
  بازگشت به خويشتن / روشنفكري ايران در دهه 1340 در گفت و گو با محمدحسين خسروپناه
محسن آزموده، ماهرخ ابراهيم پور، اعتماد 4/7/97
مشاهده متن    
  نئوليبرال تر از تاچر / نگاهي با دوربين به اقتصاد ايران در گفت و گو با احمد سيف
محسن آزموده، اعتماد 2/7/97
مشاهده متن    
  دانشگاه گسسته از جامعه / دانشگاه «از نردبان تا سايبان» در گفت و گو با عباس كاظمي جامعه شناس
محسن آزموده، اعتماد 1/7/97
مشاهده متن    
بيشتر ...

 

 
 
چاپ مطلب
ارسال مطلب به دوستان
نظر بدهيد

معرفی سايت به ديگران
گزارش اشکال در اطلاعات
اشتراک نشريات ديگر
 جستجوی مطالب
کلمه مورد نظر خود را وارد کنيد

جستجو در:
همه مجلات عضو
مجلات علمی مصوب
آرشيو اين روزنامه
متن روزنامه های عضو
    
جستجوی پيشرفته



 

اعتماد
ايران
جام جم
دنياي اقتصاد
رسالت
شرق
كيهان
 پيشخوان
فصلنامه سياست خارجي
متن مطالب شماره 1 (پياپي 125)، پاييز 1397را در magiran بخوانيد.

 

 

سايت را به دوستان خود معرفی کنيد    
 1397-1380 کليه حقوق متعلق به سايت بانک اطلاعات نشريات کشور است.
اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت شرايط اعلام شده است.  کپی برداري و بازنشر اطلاعات به هر روش و با هر هدفی ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.
 

پشتيبانی سايت magiran.com (در ساعات اداری): 77512642  021
تهران، صندوق پستی 111-15655
فقط در مورد خدمات سايت با ما تماس بگيريد. در مورد محتوای اخبار و مطالب منتشر شده در مجلات و روزنامه ها اطلاعی نداريم!
 


توجه:
magiran.com پايگاهی مرجع است که با هدف اطلاع رسانی و دسترسی به همه مجلات کشور توسط بخش خصوصی و به صورت مستقل اداره می شود. همکاری نشريات عضو تنها مشارکت در تکميل و توسعه سايت است و مسئوليت چگونگی ارايه خدمات سايت بر عهده ايشان نمی باشد.



تمامي خدمات پایگاه magiran.com ، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است